Улстөр / 2017/12/10 / 34

Ж.Болормаа: БСШУСЯ-ыг Ц.Цогзолмаа гар утсаараа удирдаж, зөвлөх нь самарч байна



 

Боловсрол, Соёл, Шинжлэх ухаан, Спортын яам хамгийн их асуудалтай салбараар тодроод буй билээ. МАН-ын засаг гарч ирснээс хойш энэ яам гурван сайд, хоёр төрийн нарийн бичгийн даргын нүүр үзээд байгаа. Шинэ сайд Ц.Цогзолмаа салбартаа шинэчлэл хийж, ажилчдаа хална гэж хэлээд салбарынхныхаа дургүйцлийг хүргэсэн. Тэгвэл хэлсэндээ хүрч яамныхаа Төрийн нарийн бичгийн даргыг ажлаас нь халжээ. Засгийн газрын гаргасан эл шийвдэрийн талаар БСШУС-ын яамны төрийн нарийн бичгийн дарга Ж.Болормаатай ярилцлаа.

-Засгийн газрын хуралдаанаар БСШУС-ын сайд Ц.Цогзолмаа нэгэн гэнэтийн шийдвэр гаргуулсан нь таныг ажлаас халжээ. Ямар шалтгаанаар таныг халсан юм бэ? Хууль зөрчсөн тогтоол байв уу?

- Би Засгийн газрын тогтоолоор батлагдсан хууль ёсны томилгоогоор энэ ажлыг хүлээн авсан. Төрийн нарийн бичгийн дарга гэдэг албан тушаал бол төрийн жинхэнэ албан хаагч гэсэн үг. Ц.Цогзолмаа сайд анх энэ яаманд ирэхдээ л халаа сэлгээ хийнэ гэж гарч ирсэн. Гэвч Засгийн газрын тэргүүн нь халаа сэлгээ хийж болохгүй, хөдөлгөөн оруулахгүй гэж мэдэгдсэн. Боловсролын сайд нь Ерөнхий сайдынхаа үгийг зөрчиж, салбартаа хөдөлгөөн оруулна, сургууль цэцэрлэгийн багш нарыг хална, яамны ажилчдыг солино, лаборатори сургуулиудын захирлыг өөрчилнө гэсэн нь  буруу юм. Ямар шалтгаанаар намайг ажлаас халсан бэ гэхлээр Ц.Цогзолмаа сайд өргөн мэдүүлсэн бичигтээ “Сайдаар томилогдсон хугацаанд надтай хамтран ажиллаагүй, надад туслаагүй” гэсэн үндэслэлийг  Засгийн газрын хуралдаанд оруулсан. Мөн сайд болохоосоо өмнө нь ч, болсон хойноо ч төрийн нарийн бичгийн даргаа солино гэсэн нь ёс зүйгүй үйлдэл юм

-Ц.Цогзолмаа сайд энэ салбарт ирээд нэг сар болж байна. Энэ хугацаанд яг ямар шинэчлэл хийв?

Яаман дээрээ ирдэггүй. Сайдын ажлыг гишүүний хуулийн зөвлөх С.Мөнхөөлэй гэдэг эмэгтэй хийдэг. Тэр эмэгтэй сайдын өмнөөс шийдвэр гаргана, хүн загнана, бичиг цаасан дээр засвар хийнэ, дардас, тамга тэмдэг дарна. Бүх хууль тогтоомжтой танилцаж, төрийн нарийн бичгийн даргын тушаал, гэрээг шалгана. Ц.Цогзолмаагаар удирдуулж байгаа юу, хуулийн зөвлөх хүүхнээр нь удирдуулдаг уу гэж манай яамныхан гайхдаг. Ц.Цогзолмаа сайд хэдэн удаа шуурхай хуралдаан хийсэн. Тэгэхдээ төрийн нарийны асуудлыг шийдэж, Засгийн газрын хуралдаанд оруулна гэж байнга ярьдаг. Салбарынхантайгаа уулзахдаа хална, солино, шинэчилнэ гэж сүрдүүлдэг.

Сайд, төрийн нарийн хоёр ойлголцохгүй байгаа үндсэн шалтгаан нь юу юм бэ?

-Бид хоёр эртний танилууд, нэг зорилгын төлөө хамтдаа явсан. Би түүнийг миний дотно хүн гэж боддог. Хүмүүс ч тэгж ойлгодог. Гэвч олон зүйл дээр намайг хуурч худал ярьсан. Энэ удаагийнх дөрөв дэх хуурамч, дүр эсгэлт нь. Ярилцлага өгөх боломжийг ашиглан нэг зүйлийг зориуд хэлье. Ц.Цогзолмаа сайд намайг “ашиг сонирхлын зөрчилтэй гэж  шийдвэр гаргах түвшиний олон хүнд худал хэлж, ярьсан байдаг”. Надад өөртөө ашиг олох зорилготой нэг ч бизнес байхгүй. Харин эрэгтэй хүүхдийн төлөвшил, хүмүүжилтэй холбоотой, багшийн ёс зүй, харилцаа хандлагыг сайжруулах үүднээс олон ажил хийсэн. Үүнийг олон эцэг эх, багш нар хэлнэ. Энэ хүртэл надтай хамт ажиллахгүй байя гэсэн бодол нь БСШУСЯ-ны төрийн нарийн бичгийн даргын албан тушаалд томилогдохоор Засгийн газрын хуралдааныг хүлээх зуур УИХ-ын гишүүн Ц.Цогзолмаатай таараад “Та Нийгмийн бодлого, боловсрол, шинжлэх ухааны байнгын хорооны дарга болоорой. Тэгвэл салбарын хууль дэмжигдэж, ажил урагштай, хурдтай байх юм билээ” гэж хэлтэл “Чи намайг доош хийж байна, Би БСШУСЯ, эсвэл ХНХЯ-ны аль нэгийг нь авна. БСШУСЯ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга болно гэдгээ надад мэдэгдсэнгүй. Мессеж бичихэд 30 секунд л зарцуулна” гээд уурлаж байсан. Тэр үед хэлсэн миний  үгэнд л эмзэглэж, ийм шийдвэр гаргасан байж болох юм.  

 -Өмнө нь танай яаманд удирдлагууд ойлголцоогүй халагдсан тохиолдол бий дээ. Ахиад л ийм байдалд шилжиж байна. Боловсролын салбар чинь улс төрчдийн хэрүүл, томилгооны, тоглоомын талбар биш биз дээ?

-Төрийн нарийн бичгийн дарга яамны өдөр тутмын ажлыг удирдлагаар хангах, яамны хэмжээнд мөрдөх дүрэм, заавар журмыг хуульд нийцүүлэн мөрдүүлэх, мэргэжил, арга зүйн зөвлөгөө, өгөх,  үүрэгтэй. Энэ хүн сайдаар томилогдсоноос хойш надтай болон газрын дарга нартай тухтай уулзаж, тогтож ажиллаагүй. Энэ том яаманд хийж хэрэгжүүлэх, шинэчлэх ажлаа хамтдаа ярилцаагүй, төлөвлөөгүй өдийг хүрсэн. Яамын бүх ажил мессэнжир, мессеж, гар утсаар явагддаг. Дараа болъё, завгүй байна, чухал уулзалттай гээд гараад явдаг. Ийм хэлбэрээр л Боловсролын яамны ажил явагддаг. Уг хүн нь дайчин, шуурхай, хурдтай, асуудлыг түргэн шийддэг ч надтай хамтрах дургүй юм билээ. Өмнөх төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Баярсайхан ч бас ажил хийе гэсэн чин хүсэл, санаа байсан. Би эхлүүлсэн, төлөвлөсөн ажилтай нь танилцсан. Хэвлэлд өгсөн яриаг нь ч сонссон. Даан ч Ж.Батсуурь сайд түүнийг нь дэмжиж ойлголцдоггүй байж. Б.Баярсайхан зөвхөн ажилчдын цалингийн хүснэгтэд гарын үсэг зурдаг байж. Тэгж тэр хүнийг ажиллах эрхийг зөрчсөн юм. Яг энэ байдал надад ч бас тулгарч яамны эрх зүйн байдлын тухай хууль зөрчигдөж, төрийн нарийн бичгийн даргын эрх зөрчигдсөн. Хууль тогтоох, шийдвэр гаргах түвшний хүн хуулиа мэддэг л баймаар юм.

-Ц.Цогзолмаа сайд багш нарын цалин нэмүүлнэ, үр дүнгийн мөнгийг илүү бодож олгоно гэх зэрэг ажлуудыг шийднэ гээд УИХ-аар томилогдсон. Гэтэл салбартаа юу ч хийгээгүй гэсэн үг үү?

-Юу хийх, ямар ажилд яаж хандах гэж байгаагаа хамт олондоо  танилцуулж хэлэлцүүлэх байх гэж бид хүлээсэн. Юу ч ярьдаггүй мөртлөө хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр багш нарын цалинг 30 хувь, 50 хувиар нэмэгдүүлнэ гэж бодлогогүй, хариуцлагагүй үг ярьж, худал мэдээлэл тарааж, багш нарын сэтгэл санааг үймүүлдэг. Салбарынхаа талаар нэг ч гэрэг гэгээтэй, сайхан зүйл ярьдаггүй.

-Таныг ажлаас чөлөөлөх шийдвэр нэгэнт гарчихлаа. Одоо та хэрхэх вэ?

- Хуулийн дагуу асуудлаа шийднэ. Миний гомдол гаргах эрхээр ажил хүлээлцэх үйл ажиллагаа хязгаарлагдана. Би БСШУСЯ-ны төрийн нарийн бичгийн даргын сонгон шалгаруулалтад тэнцэж, Засгийн газрын тогтоолоор батлагдсан хууль ёсны томилгоотой. Ц.Цогзолмаа сайд надтай хамтран ажиллах хүсэлтэй байсан бол Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газар болон Төрийн албаны зөвлөлд албан тоот хүргүүлээд хуулийн хүрээнд шийдэх боломжтой гэж би үздэг. Дээрээ суудлаа олохгүй бол, доороо гүйлдээ олохгүй гэгчээр Засгийн газар нь хуулийн дагуу ажиллаж томилгоог ёс журмынх нь дагуу хийж, сайд нь дур зоргоороо авирлахгүй бол ажил хэвийн явна шүү дээ.

Нэг зүйл анхаарал татлаа. УИХ-ын гишүүний хуулийн зөвлөх нь сайдын ажлыг гүйцэтгэж болдог юм уу? Таны ярьсан зүйл баттай юу?

-Баттай. Манай яамныхан бүгд мэднэ. Би эхэндээ С.Мөнхөөлэйг өмөөрөөд яамныхаа хүмүүсийг загнадаг байсан. Гэтэл их давар ч хүн бүрийг загнана, уурлана, хүнтэй ч аятайхан харьцаж чадахгүй, ёс зүйгүй хүн билээ. Нэг хуульч эмэгтэй Боловсролын сайдын ажлыг хийдэг тохиолдол өөр аль ч яаманд байхгүй. Боловсролын сайдыг Ерөнхий сайд өргөн мэдүүлж, УИХ-аар томилдог юм. Ц.Цогзолмаа ажлаа мэдэхгүй, салбараа доромжилж байгаагийн л тод жишээ. Би Ц.Цогзолмаа сайдад энэ хүнээ соль, энэ эмэгтэй танд зөвлөх хүн биш байна гэж олон удаа хэлсэн.

-Г.Чулуунбаатар сайд хэрхэн ажилладаг байв.

-Мэргэжлийн, салбараа мэддэг хүн өөр шүү. Г.Чулуунбаатар сайд бол ажлаа зөв эхлүүлсэн. Нухацтай хандаж, оновчтой, цар хүрээтэй, зөв шийдвэр гаргадаг. Тэр хүний удирдлагын үед боловсролын салбар зөв голдиролдоо орж байсан. Би тэр мундаг эрдэмтэй хүнтэй хамт удаан хугацаанд ажиллаж чадаагүйдээ харамсдаг...



  • Зочин · [220.248.63.217] · 2018/02/03

    Энэ ёстой нэг мангар бөгөөд дампуу авгай. Ямар ч боловсролгүй. Халах нь туйлын зөв. Хятадын засгийн газрын тэтгэлгийн шалгаруулалтад оролцож өчнөөн хүнээс олон жил хахууль авсныг хэн ч мэднэ. Өөрийн гурван хүүхдээ хятадад тэтгэлгээр сургасан. Том хүү нь улаан нооль юм хятадад очоод дөрвөн жил сурч чадахгүй 8 жил болж байж арай гэж төгссөн. Архичин танхай юм байдгийн. Монгол хүүхдүүдээ дээрэлхэнэ. Оюутны байранд архидсаар байгаад монголчуудыг архичин гэсэн сэтгэгдлийг гадаад оюутнуудад өгсөн шүү. Бас Шанхайн гудамжинд согтуу шээснийг хятад багш нар нь хүртэл мэднэ. Чадлаа мэдэхгүй юм зайлаад өгөхгүй шаралхаад үхэх нь


  • zochin · [66.181.186.153] · 2017/12/23

    amjilt husie


  • zochin · [66.181.186.153] · 2017/12/23

    nohor ni mi iind ochod garch bsan bz de saranjav ch bas erchim huchni kompanid zahiral bolsiinsh de


  • zochin · [66.181.186.153] · 2017/12/23

    ok


  • zochin · [66.181.186.153] · 2017/12/23

    ene avgai ni deer baisin bish u


  • zochin · [66.181.186.153] · 2017/12/23

    tsogtsolmaa gej horchin avgai sbd-iig bas l bujignuulj bsn bz de pionerin udirdagch gsn bz de


  • Зочин · [103.229.122.147] · 2017/12/14

    Цэс нь цухуйж байгаа нь энэ дээ. Энэ салбарыг эрдэм боловсролтой хүн удирдах ёстой салбар шүү. Их дээд сургуулийнхантай уулзлаа гэхээр бүр гайхах юм. хэн ч ичих нүүр алга


  • zochin · [88.78.161.139] · 2017/12/13

    hogiin cogzolmaa baynhoshuunii geriin horoolold baihdaa hulgai hiideg hugiin hulgaivh baisan suuldee pioneriin udirdagch hiij baigaasl deeshee hahul ugch garch baisniig medhiim baina


  • Зочин · [202.179.25.85] · 2017/12/12

    Цо сайдтой уулзах хүсэлт тавиад, таг чиг... Болормаа т.н харин ажлаа мэддэг, сэтгэлтэй хүн байсан байх шүү. Ганцхан боловч уулзахад, их сэтгэл гаргаж, эрвийх дэрвийхээр туслах санал, санаачлага гаргаж, шударга л байсан санагдана... Энэ хүн төрийн албандаа үргэлжлүүлэн ажиллах ёстой...


  • зочин · [202.179.3.222] · 2017/12/12

    Боловсрол хүн бүрийн оролдоод хийгээд байх юм биш байх шүү. Цогзолмаа анх гараад л багш нарыг ажлаас халж ажилгүй хүлээж байгаа багшнарыг авах юм ярьсан хүн шүү дээ. Дэмий ярихаар дэмжихээр юм яриач дээ. Багш нарын тэтгэврийн асуудал, ажилласан жил 2018 оноос нэмэгдэнэ. Юм ойлгодог толгой бол 60 хүрсэн эмгэн, 65 хүрсэн өвгөнөөр хичээл заалгамааргүй юм. Багш нарын тэтгэвэрт гарах насыг наашлуулах, цалинг нэмэх, чадваржуулах гээд олон асуудал байх шиг. Гэвч ярихаас цаашгүй л байна. Энэ хүн боловсролыг авч явж чадах уу..


  • Нямгэрэл · [202.179.25.72] · 2017/12/12

    Салбарынхаа талаар гэгээтэй, гэрэлтэй зүйл ярьдаггүй гэчихчээ. Монгол улсын боловсролд гялайж гялтайх юм маш бага байна. Би багш хүн мөртлөө зээл авч хүүгээ хувийн сургуульд сургаж байна гээд боддоо. Аргаа барахдаа лтэр шүү дээ. Цогзолмаа сайд харин үүнийг олж харсан байна. Тэгээд урагшлах замд саад болж байгаа чам мэтийн гайг зайлуулж л байгаа вм байна. Лаборатори сургуулийн багш нарт 30% ийн нэмэгдэл гэж өгдөг ч захирлууд энэ дээр жинхэн тоглож идэж уудаг болоод удаж байна. чи төрийн нарийн юм бол үүн дээр яагаад арга хэмжээ аваагүй юм вэ.


  • 3ochin · [27.123.212.134] · 2017/12/12

    saidiin nohor ni bas 40 huniig halsan iim nobshuudiig zailuulah heregtei.or nohoos gej baidag shuu.


  • багш · [66.181.185.98] · 2017/12/11

    Боловсролын сайд нараас Чулуунбаатар сайд бол жинхэнэ шинжлэх ухааны хүн байсан юм даа. Даанч удсангүй


  • Зочин · [202.5.196.66] · 2017/12/11

    хулгайч бол хулгайч л байдаг байхгүй юу төрд ажиллаж байхдаа хулгай хийж огцорч байсан хүнээс юу хүсч болно гэж


  • Зочин · [103.212.117.201] · 2017/12/11

    Монголыг бүлэглэл гэгч ,фракц гэгчээр удирдуулах гэсэн ердийн жишээ бол энэ Цогзолмаа . Ийм хоосон толгойтой хирнээ ард түмний нэр барьж гарч ирсэн хүнийг намаас нь халж шудрага ажилсаг хүмүүсийг тавихгүй бол эх орноо сөнөөх н дээ


  • Батаа · [103.212.117.201] · 2017/12/11

    Ийм хөгийн чадваргүй тэгээд сайдын төлөө үхэн хатан явдаг нөхдүүдээс хэзээ салах вэ. Ядахдаа энэ яамыг чадварлаг ухаантай хүнээр удирдуулмаар юм. Энэ засаг хөөрхий дөө.


  • Залбирал · [150.129.140.9] · 2017/12/11

    Энэ яамыг татан буулгах шаардлагатай болжээ. Соёл, Шинжлэх ухаан хоёр ч тэртээ тэргүй сөнөчихсөн юм. Спорт ч хэдэн бөхөд л хамаатай гэж болох. Ард түмний үр хүүхдийн ирээдүйн хувь заяа болсон боловсрол хөөрхий болжээ.


  • ард · [103.9.90.51] · 2017/12/11

    Энэ болд М.Энхболдын лай хэзээ ч дуусахгүйн нэгэн илрэл. Энэ алаг нүдэн Монгол Улсаар тоглож, намаараа тоглож дууслаа. Одоо Цогзолмаагаа халж чадахгүй. Халбал тэр балай завхай чавганц долоон булчирхай ,найман найзуурхай нь тоочно.


  • Зочин · [202.55.191.99] · 2017/12/11

    ГАХАЙНУУД ИДЭШ ТЭЖЭЭЛЭЭ БУЛААЦАЛДАЖ БАЙГАА БИЗ.


  • Нэргүй · [103.57.95.156] · 2017/12/11

    Давхар дээл гэдэг чинь ийм л аюултай,үнэндээ яаман дээрээ ажиллах цаг зав гарахгүй,чуулган тараад очиход яамны ажил тарсан байх жишээтэй,тэгээд ч одоогийн зарим сайд нар ийм ажлыг амжуулах чадваргүй,бэлтгэгдээгүй улсууд шүүдээ.


  • иргэн · [122.201.26.249] · 2017/12/11

    Төрийн албаны хууль хурдан үйлчилэхгүй бол бүх яаманд иймэрхүү халаа сэлгээ байна шүү үүнийг ТАЗөвлөл яаралтай шууохай наянаж таслан зогсоох хэрэгтэй.


  • Батсайхан гэдэг · [122.201.22.182] · 2017/12/11

    Боловсролын яаманд улс төрчдийн гар хөл болсон бүтэхгүй хэдэн нөхөд байна. Завханы Батсайхан Чулуунбаатрын төрөл садны Одгэрэл гээд


  • zochin · [202.21.117.194] · 2017/12/11

    За Болормаа гээд энэ эмэгтэй одоо больсон дээрдээ өөртэйн сайд нь ажиллахгүй гээд байхад одоо болоо юм биш үү. Чи сайдыг хурд шийдвэр, дайчин байдлыг гүйцэхгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн байна шүүдээ. Одоо ажлаа өгөөд явсан дээр дээ. Нэгэнт чадахгүй гэдэг чинь тодорхой байна. Олон юм ярилгүй хүн муулаад явалгүй явсан дээрдээ


  • Иргэн · [43.243.161.23] · 2017/12/11

    Бүх яам л ийм болсон шүү дээ. Үндсэн чиглэлийн Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Сангийн яам, Гадаад харилцааны яам гурав л арай гайгүй. Бусад яамдууд бол яг адилхан дүр зурагтай. Яг нарийн ярьвал албан тоотын хариу аятайхан төлөвлөчих хүн байхгүй шүү. Албан бичгээ ч зөв бичиж, төлөвлөж чадахгүй хүмүүсээс салбарын бодлогын бичиг баримт, түүнийг боловсруулах чадамж байлаа юу ккк. Ер нь бүгд мэддэг ч дугардаггүй яг бодит байдал бол завхарсан ш дээ яамдууд бол. Шинэ сайд ирнэ түүнийг дагаад баахан зөвлөх, туслах нь мэдэгдэхгүй нэг л их пээдгэр гарууд за тэгээд тэд нарийг нь танидаг хэдэн хоосон толгойтой мэргэжилтнүүд нь бүгд дарга болно гэж хөөрцөглөөл нөгөө яг хэдэн ажлаа хийдэг мундаг хүмүүсээ газар доор ортол нь матаж хов зөөж гүйгээд л ийм л байгаа шүү дээ. Яаманд хэдэн гайгүй айлын авгай, хүүхдүүд л бараг цаг нөхцөөж жилдээ 2-3 удаа улсын мөнгөөр шал хамаагүй ч байсан тоохгүй гадшаа сургалт, үзэсгэлэнд л явах гэж л ордог ш дээ. Муугаа мэдэхгүй яамыг авч явдаг олон жил ажилласан мэргэжлийн хүмүүсээ ад үзэхийг нь яана. Хувийн хэвшлээс хүмүүс ирээд бодлогын шинж чанартай асуудал яриад дэмжлэг хүсэхээр тэрийг нь ойлгохгүй ямар сайндаа л яам руу мэргэжлийн юм ярьж ороод дэмий цаг агаар нтр асуугаал орвол зүгээр гэж байхав дээ. Энэ бол эмгэнэл шүү. Яамдуудад хүний нөөцийн шалгалт оруулвал 20-30 хувь нь л яг Төрийн албаны тухай хууль болон бусад хууль тогтоомжийн дагуу томилогдож ажиллаж байгаа хүмүүс шүү. 70-80 хувь шахаа. /Шинээр ирсэн сайд, дарга нар, намын шахаа, найз нөхөдийн шахаа, хийх юмгүй цаг нөхцөөж найз нөхөддөө яаманд ажилладаг гэж томрох гэж орсон гайгүй айлын юу ч мэдэхгүй хэдэн бацаан бас нөхөр нь гайгүй том албан тушаалтай дарга нарын хов ярих гэж очсон хэдэн авгайнууд л байгаа/. Олон мэргэжлийн болон төрийн жинхэнэ бор зүрхээрээ явж байгаа албан хаагчид надтай санал нийлнэ. Даан ч тэд ил гарч дугарч чаддаггүй юм. Буруу юм хэлчихвэл ажилгүй болчихно гээл тэнэг дарга нараа та мундаг шүү гэж ил хэлээл дотроо яаана даа яам, төр засаг минь гээд залбирч явдаг хүмүүс байдаг юм. Үүнийг таслан зогсоох цаг болсон шүү. Сингапур зэрэг өндөр хөнгжилтэй орнуудыг хар хамгийн шилдэгүүд л төрд ажилладаг манайд яг эсрэгээрээ. Цалин мөнгө нь ч хангалттай учир тэд ёс зүйтэй, авилгал хээл хахуульд өртөхгүй урдах ажлаа л хийдэг. Ингэж чадахгүй ч гэсэн эхлэлийг нь тавих л хэрэгтэй. За тэгээд би энд баахан бичээд хэдэн хүн ч унших вэ дээ хий дэмий л нэрвтэх юмдаа. Эрүүл ухаан эргэн ирж эх орон минь хөгжих байлгүй дээ. Монгол орон минь Үүрд мандан бадрах болтугай.


  • иргэн · [66.181.187.38] · 2017/12/11

    Монголын боловсрол, соёл, ШУ-ыг мэдлэг чадваргүй ийм луйвар, олз ашиг хайсан нөхөд удирдахаар уналт, доройтол, гадаад өр, хятад, солонгосын гар хөл болохоос өөр яах вэ. Хятадын асар их хөрөнгөөр 2018 онд олон сургууль бирина гэв үү. Яваандаа газар нутгаа алдахын л цондон


  • irgen · [202.179.26.177] · 2017/12/11

    harah tsarainii ork avgai.Ene yu hiij chadah bilee. Zovhon shaltag toochij8 tailbar tavij chadna.


  • Zochin · [59.153.114.54] · 2017/12/10

    Za Bolormaa chi boliooch zugeer tetgevertee gar, Dacogiin Solongoo ta 2 ulsiin mungiig idej uuj sursan nuhduud sh dee, chamair Bolovsroliin yaam dutaj genee zaigaa bairaa taviad holdoj uz bid chamaas zalhaj bnaa


  • Зочин · [103.57.93.125] · 2017/12/10

    ene ulsad tor bain uu neg muu avgai nar buhel buten salbaraar toglood ajlaa hiihgui hoorondoo taarahgui yu bolj bna aa ugaasaa ed chin bolovsrold gazriin darga ch hiij uzeegui humuus sh de 2 lang nii zailuul


  • ахар


  • шударгуу иргэн ШААЛААХҮҮ · [139.5.219.169] · 2017/12/10

    ЗААА ЗА ЭНЭ ХОГИЙН ЦОГЗОЛМАА БААХАН ТҮЦ тэй ТЭРНИЙГЭЭ НЭГ САЯ ТӨГРӨГӨӨР ТҮРЭЭСЛЭЖ ТЭНД НЬ ДАНДАА ХАСАГУУД АЖИЛЛАДАГ ГЭЖ ГУДАМЖААР НЭГ ЯРИЛЦАХ ЮМ БИЛЭЭ.САЙД НАРЫН ТОМИЛГОО ГЭЖ НЭГ ИЙМЭРХҮҮ АЙМШГИЙН КИНО БОЛЧИХООД БАЙНА.САРАНГЭРЭЛ ГЭЖ НЭГ СОЛИОТОЙ АВГАЙ ОДОО ТЭР ЯАМЫГ САЛБАРТАЙ НЬ ХАМТ САМРАХААР БОЛЛОО.ЭНЭ ЦОГЗОЛМААГ ХҮМҮҮС ЯЛАНГУЯА БАГШ НАР ИХ АМ МУУТАЙ ЮМ БИЛЭЭ. БАГШ НАРАА ҮХЭРТЭЙ ЗҮЙРЛЭСЭН АВГАЙ.ИЙМ ХҮН ЯМАР ЦООРОХОЙГООР ИХ ХУРАЛД ШААЧИХАВ ГЭЖ ХҮМҮҮС ЯРИЛЦААД АРД ТҮМЭН ХҮНД НЬ БИШ НАМД НЬ ӨГЧ ЦОГЗОЛМАА ХҮЧИН ГАНТУЛГА ОЮУНЧИМЭГ ШҮЛЭГ БИЧДЭГ ТЭР НЭГ АВГАЙ АЙМААР ГАРУУД ХУВИЛГААНААР ТОДОРСНЫ ГАЙ ИХ ГАЙ ГАМШГИЙГ ТӨРД АВЧИРНАА


  • аги · [202.21.106.141] · 2017/12/10

    [[[кккхохин Хүк тохиролцоо хийж шахааны хүнийг сайд тавьсан хохино Эхнээсээ ярьснаараа байхгүй яасын Энэ авгай дүүргийн дарга хийж чадалгүй хусагдаж байсныг мартсан бид Яаж сайд хийх вэ кккк


  • багш · [182.160.5.75] · 2017/12/10

    Цогзолмаа яагаад ч боловсролын яамыг удирдаж чадахгуй хун. Сухбаатар дуургийн засаг даргаар ажиллахдаа таран танигдсан хундээ. Сайндаа ч их хурлын гишуун болчихоогуй шуу дээ. Аз таарсан.


  • zochin · [66.181.187.212] · 2017/12/10

    Erenhkii said ehkneesee bolobsroliin ene unalttai salbariig ter Tsogzolmaa abgai yaj eed tatahk be, odoo gadaghsaa l ybaad baidag , surgaltiin chanart, bagsh nariin ajil surgaltand ymar ch eerchlelt garahkgyi, ene hkunee hkurdan solij UCHRALaar tabi esbel Chuluunbaatariig ni erguulj tabi , hkuuli zerchikh zyil baikhgyi ENE yamnii ajil, surgalt, bagsh nariin hkaritsaa daan ch hketsuu bolson yed ene stalin nemne gej toostoogyi hkudal yrina.... hkurdan soli...


  • sonin · [66.181.179.99] · 2017/12/10

    sonin avgai shu neeree