Улстөр / 2018/03/02 / 34

Б.Энхтуяа: Миний хүүгийн аминд хүрсэн “Тэн Хун” компанийн эзэд хэргийг булзааруулахын тулд  гэрчүүдийг бүгдийг нь худалдаж авсан байх 



Уул уурхайн компаниуд  хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй ажиллагааны наад захын  дүрэм, журмаа мөрдөхгүй, хуулийг уландаа гишгэж  буйн улмаас эрдэнэт  хүний амь үрэгдсээр байгаа билээ.  Зөвхөн Төв аймгийн Жаргалант сумын нутагт алт олборлодог Хятадын зуун хувийн хөрөнгө оруулалттай “Тэн Хун” компани дээр гэхэд  сүүлийн арав гаруй жилд  Монгол, Хятадын  11 иргэн золгүй байдлаар хорвоогоос халин оджээ.  Хамгийн сүүлд өнгөрсөн оны 12 дугаар сард  тус уурхайд харамсалтайгаар нас барсан  Г.О-ын ээж Б.Энхтуяа  ингэж ярьж байна.

 -“Тэн Хун” компанид сүүлийн жилүүдэд  олон хүн харамсалтайгаар  амь үрэгдсэн гэж сонслоо.  Хамгийн сүүлчийн  ийм явдал чухам юуны улмаас гарсан гэж та үзэж байгаа вэ?

-Төв аймгийн Жаргалант сумын нутаг дэвсгэр байдаг  Наран толгойн  алтны ордыг  Хятадын “Тэн Хун” компани эзэмжин үйл ажиллгаа явуулж байгаа. Тэнд удаа дараа хүний амь үрэгдэж байна. 2017 оны 12 дугаар сарын 18-нд миний хүү Г.О-гийн амь эрсэдсэн нь тус компанийн удирдлагын хууль бус ажиллагаатай л холбоотой бид үздэг.  Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг хангадаггүй энэ компанийн ажлын байранд урьд нь олон хүн амиа алдсан. Миний сайн мэдэж байгаагаар урьд нь 2012 онд хоёр хүүхэдтэй нэг эмэгтэй амиа алдсан нь мөн л хөдөлмөр хамгааллын  шаардлагыг хангаагүй  нөхцөлд  ажиллуулснаас болсон ноцтой хэрэг юм. 2015 онд ч бас ийм хэрэг гарч байсан. Миний хүүгийн нас барсан хэрэг нь тус компанид гарсан 11 дэх удаагийн хүн амины хэрэг юм.

-Урьд нь тэнд амиа алдсан хүмүүс бүгдээрээ монголчууд байсан уу?

-Үгүй ээ. Амь үрэгдсэн Монгол, Хятад иргэд нийлээд одоогоор бүгд 11 болоод байгаа юм. Ийм олон хүний аминд хүрсэн тус компанийн удирдлагууд хөдөлмөр хамгааллын хууль дүрмээ биелүүлэх, ийм эрсдэлээс хамгаалах талаар одоо болтол ямар нэгэн сургамж авч, алдаа зөрчлөө арилгаж чадаагүй байгаа нь маш харамсалтай.

 

-Таны хүүгийн үхлийн гол шалтгаан аюулгүй арга хэмжээ аваагүй дарга нартай нь холбоотой юм уу?

-Тийм ээ. “Тэн Хун” компанийн удирдлагууд хүдэр боловсруулах гэрээт үүргээ биелүүлдэггүй. Тус компани техник, технолог хөгжсөн энэ цаг үед маш бүдүүлэг арга хэрэглэж байгаа. Өөрсдийнхөө эзэмшлийн талбайгаас хүдэр боловсруулахын оронд заримдаа манай аймгийн нутагт гар аргаар алт олборлодог хүмүүсийн гаргасан шалаамыг машинаар ачиж авчраад цианит натри ашиглан алт ялгаж авдаг. Уг нь энэ компанийн олборлолтын талбайд маш их хэмжээний алт мөнгөний нөөц бий гэдэг. Цианит натри нь 99.7 хувийн ялгалттай. Тийм болохоор тэд хүдэр олборлохгүйгээр шалаам зөөж угаагаад байгаа юм. Уурхайгаас гаргасан хүдэр нь болохоор тээрэмд орж бутлагдаад гардаг. Харин тэр шалаам нь чийгшил ихтэй шороо учраас бункер дотор нь наалдаж зууралдах тохиолдол их гардаг. Тухайн өдөр шалаам дээр нь гурван Монгол хүн ажиллаж байсан. Тэд гурван метр гаруй урттай төмрөөр шалаамтай торных нь доороос түлхэж хатган шалаамыг нь баяжуулах үйлдвэрийнхээ тээрэм рүү явуулж байсан юм билээ. Бункерт нь бараг арваад тонн шалаам ордог гэсэн. Гэтэл  гэнэт тэдний дээрээс шалаам нь нурах үед гарах гарцныхаа ойролцоо байсан нөгөө хоёр хүн нь амжиж гадагшаа зугтаж гарсан, харин миний хүү шалаам гэдэг тийм их шороонд дарагдаж амиа алдсан. Ер нь техник хөгжсөн өнөө үед алтны агууламжтай овоолсон шороог нь хүмүүс гар аргаар тэгж сэтгээд, түлхээд сууж байх ёсгүй л баймаар юм. Тийм цаг үе мөн үү? Үгүй шүү дээ. Хамгийн эрсдэл ихтэй ийм аймшигтай нөхцөл байдлыг тус компанийн удирдлагууд өөрдсөө л гаргасан байна. Юун түрүүнд захирлууд нь хөдөлмөр хамгааллын дүрэм журмыг маш ноцтойгоор зөрчсөн. Нөгөө талдаа тэд миний дээр хэлсэнчлэн хөдөлмөрийн гэрээгээ зөрчин шалаам зөөж, хамгийн бүдүүлэг аргаар хүмүүсийг цалингаар нь барьцаалан хүчээр шахаж ажиллуулснаас хүн амины хэрэг гарчээ. 

-Талийгаачтай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээнд ажлын байрыг нь арай өөрөөр зааж өгсөн байсан уу?

 

-Ажлын байрны тодорхойлолтод нь шалмаан шороог төмрөөр сэтгэж явуулах үүрэг огт байхгүй. Нэг үгээр хэлбэл, компанийн захирлууд нь албан тушаалаа урвуулан ашиглаж миний хүүгийн өдөр тутам хийх ёстой ажлаас өөр ажил хийлгэсэн.  

-“Тэн Хун” компани хэдэн оноос тус сумын нутагт алт олборлож эхэлсэн юм бэ. Лиценз нь одоо хэний нэр дээр байдаг юм бол?

-“Тэн Хун” компани 2007 оноос манай сумын Наран толгойн ордод үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн. Алт, мөнгө олборлох ажил нь 2011 онд эхэлсэн юм билээ. Харин лиценз нь УИХ-ын Сү.Батболдын нэр дээр анх байж байгаад хожим түүний дүү авсан гэж би сонссон. Тухайн үед би тус компанийн Үйлдвэрчний эвлэлийн байгууллагыг толгойлон ажиллаж байсан юм. Үйлдвэрчний байгууллага мэдээж хэрэг ажилчдынхаа эрх ашгийг тэргүүн зэрэгт тавьж, тэдний эрх зөрчигдөхөөс хамгаалах хуулиар хүлээн зөвшөөрөгдсөн бүх талын арга хэмжээ авч ажиллаж таарна шүү дээ. Энэ үүднээс хөдөлмөр хамгааллын талаар маш муу анхаардаг тус компанийн удирдлагуудтай зөрчилдөх явдал их гардаг байлаа. Намайг Үйлдвэрчний эвлэлтийн хорооны даргаар ажиллаж байхад дээр дурьдсан хоёр хүүхэдтэй нэг эмэгтэй амиа алдсан ноцтой хэрэг гарсан юм. Тэр эмэгтэй үндсэндээ ажлын байран дахь дарамтнаас болж нас барсан. Түүний бие  өвдөөд байхад дарга нар нь огт хайхарч үзэлгүй, эмнэлэг рүү явуулахгүй ажил дээр нь байлгасаар байгаад үхүүлсэн. Энэ талаар би тухайн үед сонин хэвлэлээр тодорхой мэдээлж, зохих ёсны шаардлагуудыг тавьж байсан. Харамсалтай нь тус компанид хөдөлмөрийн  нөхцөл байдал одоо болтол дээрдээгүй, хууль дүрэм зөрчигдөж, хүний амь үрэгдсээр л байна.

-“Тэн Хун” компанийн удирдлагууд амь насаа алдаж хохирсон хүмүүсийн ар гэрийнхэнд ямархуу дэмжлэг туслалцаа үзүүлж байсан бэ. Хүн амины хэргүүдийг нь шүүх шударгаар шийдэж чадсан уу?

-2015 оны хүн амины хэрэг нь “Тэн Хун” компанийн нягтлан бодогчийн ярьснаас үзэхэд шүүхээр явж байгаад ар гэрийнхэн нь 17 сая төгрөг авсан байдаг юм. Энэ нь бусад хүн амины хэргүүдээсээ арай шударгадуухан байдлаар шийдэгдсэн юм болов уу даа. Бусдыг нь компанийн удирдлагууд ар гэрийнхэнтэй нь янз бүрийн байдлаар тохиролцоод салсан юм шиг байна лээ. Ажлын байран дээрээ нас барсан Хятад ажилчдынхаа асуудлыг яаж шийдсэнийг би сайн мэдэхгүй байна. Ямарч байсан цогцосыг нь чандарлан нутаг руу нь илгээсэн гэдэг. Тэгээд ар гэрийнхнээс нь Монголд хүрч ирсэн хүмүүсийг хотын дэлгүүрүүдээр оруулж, хүссэн юмыг сонирхуулж байгаад буцаадаг байсан юм билээ.

-Таны талийгаач хүүгийн хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагаа одоо ямархуу шатандаа яваа вэ?          

-Төв аймгийн Цагдаагийн хэлтэс, Мэргэжлийн хяналтын байгууллагаас шалгаж байгаа гэсэн. Ер нь дөнгөж шалгагдах шатандаа л явж байна. Хохирогч бидний зүгээс хэргийн талаар янз бүрийн хүсэлтүүдийг өгсөн боловч одоогоор ямар нэгэн хариу ирүүлээгүй байна. Ослын газрын актанд дээр нь болохоор миний талийгаач хүүгийн буруугаас болсон гэсэн утгатай дүгнэлт бичигдсэн байсан. Мөн ийм дүгнэлтийхээ доод талд Төв аймгийн Мэргэжлийн хяналтын байгууллагаас биш харин Улсын мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас Баяраа гэдэг хүний гарын үсгийг зуруулсан нь ихээхэн эргэлзээ төрүүлээд байгаа юм. Яагаад хэргийн газар дээр Төв аймгийн мэргэжлийн хяналтынхан очоогүй юм бэ. Заавал яагаад хотоос Баяраа гэдэг хүн дараа нь очиж гарын үсгээ зурав. Миний талийгаач хүүд ямар ч буруу үйлдэл байхгүй гэдгийг тухайн осол болсон өдөр хамт байсан нөгөө хоёр хүнээс нь гадна өөр гэрчлэх олон хүн байсаар байхад  үхсэн хүн үг хэлэх биш гэсэн шиг заавал яагаад зориудаар ингэж буруутгах хуурамч дүгнэлт гаргав. Энэ мэт олон эргэлзээтэй, хохирогч бидний эрхийг илэрхий зөрчсөн үйлдлүүдийг тус компанийн удирдлагууд хийгээд эхэлчихжээ. Тэд хэргийн бодит үнэнийг зориуд нуун дарагдуулахын тулд л иймэрхүү увайгүй юм хийлээ гэж би хардахаас аргагүй байна. Миний хүү “Тэн Хун” компанид оператороор ажиллаж байсан. Хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолтонд нь шалаамыг тээрэм рүү төмрөөр сэтгэж оруулах үүрэг байхгүй. Хүү минь шалаамтай тохиолдол болгонд гурвуулаа тийм ажилд томилогддог гэж ярьж байсан. “Тэн Хун” компани нь зарим сард ингэж шалаам авч ажилчдаа хүчээр хуваарилан ажиллуулж байсан юм байна. Уг нь хүдэр олборлон баяжуулах л гэрээтэй компани гэдгийг би дээр хэлсэн шүү дээ. Гэтэл ингэж шалаам зөөж гэрээний үүргээ зөрчин хүний амь сүйтгээд байна.

 

-Таны хүүг тухайн өдөр ажилд хуваарилсан даргатай нь та уулзсан уу?

 

-Уулзаж чадаагүй. Харин мөрдөн байцаагчид нь тус компанийн нэлээд олон хүнээс мэдүүлэг авах хүсэлтүүдийг гаргаж өгсөн. Хамгийн ноцтой нь тус компанид хөдөлмөр хамгааллын талаар тогтсон систем, дэг журам, ийм ажлыг биечлэн хариуцах албан тушаалтан байдаггүй юм шиг байна. Зүгээр л ээлжийн ахлагч нар нь өглөө болгон ажилчдаа хуваарилж ажилд гаргахдаа “Хөдөлмөр хамгаалалдаа анхаарааарай” гээд гарын үсэг зуруулсан болоод явуулдаг бололтой. Гаднаас хэн ч орох боломжгүй хаалттай компани болохоор хохирогч бид нар хашаа руу нь явж ороод тиймэрхүү баримтуудыг нь үзэх аргагүй байгаа юм. Би андуураагүй бол 2013 онд шиг санаж байна, одоогийн Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Хүнс хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд байхдаа “Тэн Хун” компани дээр очоод ажил байдалтай нь танилцахаар дотогшоо орох гээд чадалгүй хашааных нь үүдэн дээрээс буцаж байсан шүү дээ. Компанийнх нь захирлууд түүнийг оруулаагүй. Ийм л хаалтай компани байгаа юм.

 

-“Тэн Хун” компанид одоо хэдэн Монгол хүн ажиллаж байгаа вэ?

 

-Монгол ажилчид нь 270 орчим, Хятад ажилчин 30 гаруй байгаа байх. Одоо тус компанид үйлдвэрчний эвлэлийн хороо гэж байхгүй. Хөдөлмөрчдийн эрх ашгийг хамгаалах ийм байгууллагыг тус компанийн удирдлагууд нь хавчиж шахсаар байгаад байхгүй болгосон. Ажилчид нь болохоор үйлдвэрчний хороо байгуулах хүсэлтэй байдаг. Гэвч Хятад эзэд нь хүлээн зөвшөөрдөггүй. Тийм болохоор тэнд хөдөлмөрийн харилцааны гурвалсан гэрээ, хамтын гэрээ хийгддэггүй. Ер нь ажилчдынхаа хөдөлмөрийн гэрээг ч гэсэн бүтэн жилээр хийчихээд өвлийн хоёр гурван сард нь ажилуулдаггүй. Гэтэл тус компани нь жилийн дөрвөн улиралд тасралтгүй ажиллах улсын гэрээтэй. Оны эхний нэгдүгээр сараас дөрвөн сар хүртэл ажилгүй сул зогссон үеийнх нь цалинг олгодоггүй. Ийм нөхцөлд ажилчдын нийгмийн даатгал төлөгдөхгүй хохирч байна. Ажиллаагүй саруудын цалин байхгүйгээс гадна бас хөдөлмөрийн дэвтэрт ажилгүй байсан сарынх онгорхой орон зай үүсээд тогтвор сууршилгүй хүн шиг харагдаад байдаг юм билээ. Энэ мэтээр ажилчдын эрхийг  хөрөсдүүлсэн олон зөрчил бий.  

 

-Сү.Батболдын дүүд нь тэр ордын лиценз байгаа бол тодорхой хувийг нь эзэмшиж байдаг биз. Та энэ тухай мэдээллийг нь олж харсан уу?

 

-Монголын алт, мөнгөний тэр их баялгийн арай ч хятадууд бүгдийг нь авч захиран зарцуулдаггүй байх. Лиценз нь Сү.Батболдынхонд хэвээрээ байгаа бол тодорхой хувь эзэмшдэг байлгүй дээ. “Тэн Хун” компани Наран толгойн ордоос алт, мөнгө олборлохын тулд цианит натриг урдаас оруулж ирэх зөвшөөрөл авсан байдаг юм билээ.

 

-Та өмгөөлөгчөө сонгож авсан уу?

 

-Тиймээ. Бид өмгөөлөгчтэй байгаа. Энд зориуд онцолж хэлэхэд, миний хүүгийн хэрэг дээр Төв аймгийн Засаг даргын Тамгын газар, цагдаа, прокурор, мэргэжлийн хяналтын байгууллагуудаас тодорхой анхаарч, “Тэн Хун” компанийн хууль бус үйл ажиллагааг таслан зогсоох талаар шийдвэртэй арга хэмжээ авч ажиллаасай гэж хүсч байна. Миний хүүгийн аминд хүрсэн “Тэн Хун” компанийн Хятад, Монгол эзэд энэ хэргийг булзааруулж будлиантуулахын тулд гэрч болох бүх хүмүүсийг өнгө мөнгөөр худалдаж аваад амыг нь таглах ажлаа хийгээд эхэлчихсэн болов уу гэж хардаж байгаагаа ч бас нуух юм алга даа.     

 

Ярилцсан: Б.Отгонбаяр Шуурхай.мн 



  • Зочин · [202.9.41.140] · 2018/05/21

    ЕС Жасрай гэж хохимой толгой анх Сү.Батболдыг өөд нь татаж Чингэс зочид буудлыг луйвардан өгсөн юм. Ингээд л нэг олигархыг төрүүлсэн дээ.


  • Зочин · [203.91.118.254] · 2018/05/02

    сү батболд гэдэг пиздак монголын алтаар баялагар тоглоод дууслаа өмхий хүүр офшорт дансгүй гээд хуцаад байсан бөөнгө мөнгө энийг алах юмсан гэр бүлээр нь маш олон лиценз зарсан


  • zochin · [182.160.0.206] · 2018/04/10

    Цианит натри гэдэг чинь маш аюултай хорт бодис шүү түүний оронд гипохлорид натригаар угаадаг технологи байдаг энэ нь бараг хоргүй шахам арга шүү ялангуяа энэ хор хэрэглэж буй хятад.бороогоулд бас цианитаар угаадаг бүгдийг зогсоож монгол хүн харин үүнийг нарийн хяналтан доор хийвэл өөрсдийгөө хордуулахгүй байх гэж бодож бна


  • монгол залуу · [202.179.16.222] · 2018/04/04

    монголын нутаг дэвсгэр дээр байх хамгийн их нөөцтэй сор ашигт малтмалын лицензүүд бүгд л дээд хэдэн луйварчдын халаасанд явж байдаг ш дээ, түүний нэг жишээ нь энэ, сү батболд гэж бороогын алтыг идээд баяжиж пологтсон хүн байгаа


  • Зочин · [202.179.31.44] · 2018/03/26

    Сү Батболд гэж ёстой нэг гэмгүй царайтай мал байнаа.


  • Зочин · [139.5.217.47] · 2018/03/11

    Ene meregjliin hyanalt gedeg avilgaliin uur bolson shal hudlaa gazriig taraaj ekologiin tsagdaa baiguulah heregteiii


  • Зочин · [202.179.7.126] · 2018/03/09

    Жаргалантын уурхайг зогсоох хэрэгтэй.Өнөөдөр 200 гаруй хүн ажиллаж байгаа болохоор ард нь айл өрхийн амжиргаа харагдаж байгаа боловч ирээдүйд мал аж ахуй , газар тариалангийн үйлдвэрлэлээр өрхийн амжиргаагаа хийдэг 3000 гаруй өрхийн амьдрал сүйрэх аюултай шүү дээ.Цианит гэдэг аймшигт хор


  • Zochin · [103.229.123.213] · 2018/03/09

    Buruutai, es buruutai uildel ny hamaagui,huni ami nasiig ajliin bairan deer hamgaalah ny chuhal,genetiin osliin daatgald hamragdsan baikh estoi, Herev daatgaagui bol company haritslaga huleemne. Tiimees odoo ami nasnii ender nehen telber avahiig bod


  • zochin · [202.179.27.101] · 2018/03/08

    Su.Batbold gej luivarchin uls orniig min mon ch ich suiruulj baindaa,udachgui chi tam ruu ochno chuu.


  • Зочин · [66.181.165.88] · 2018/03/07

    хятадуудыг тэнгэр цээрлүүлэг шүүхиинхнийг хужаа нар худалдаад авчихна шүү муу илжигнүүдийг ингэж давраасан төр засаг барьж буй хятадын эрлиизүүд ийг тэнгэр шиитгэг монголын баялгииг авсан хужаа нариигч бас бүү өршөө


  • zochin · [203.91.119.102] · 2018/03/06

    Ийм заваан ажиллагаатай юм бол гаргаад оронд нь өөр зомдани оруулаач, эрсдэлтэй ажлын байранд тавигдах шаардлага байгаа байлгүй.


  • ИРГЭН · [202.179.27.12] · 2018/03/06

    МАН ЯЛСАН ҮЕД ХЯТАДУУД ГААРДАГ ДАА.


  • Зочин · [202.131.236.246] · 2018/03/06

    манай хуульчид хохирогчид нөхөн төлбөр тултал нь авч өгөх тал дээр сэтгэл нэгдэж ажиллах хэрэгтэй ш дээ!!!


  • Зочин · [103.10.23.120] · 2018/03/05

    сонгуулаар**төрөө*луйварин*хулгайч*нарт*өгсөн*бидний*буруу


  • Зочин · [43.242.243.90] · 2018/03/05

    Энэ улсад эзэн байна уу хятадууд Монголд эх орондоо байгаа аятай л аягалах юм мөнгөнд худалдагдсан Монголчуудаа нүгэл нүдээр чинь гарна шүү.


  • Зочин · [223.39.188.73] · 2018/03/04

    Манай үхэрээс өөр лрон бол шууд үйлдвэрлэлийг хаагаад дарга удирдлагуудтай маш хүнд хариуцлаганд тооцох жишээний Манай үхэрүүд сайхан ард түмэнээ удаа дараа үйлдвэрлэлийн ослоор алдчаад нүдэн булай чихэн дүйлий хувалзнууд


  • иргэн · [202.70.36.154] · 2018/03/04

    Өмгөөлөгч гэж шал худлаа дунд нь хор найруулж ашиг олдог хүмүүс байдаг юм шүү.Итгэж огт болохгүй шүү


  • zochin · [66.181.177.46] · 2018/03/04

    burutai ulsig ni shud al hanahih baih ni hamagvi


  • Зочин · [66.181.161.74] · 2018/03/03

    nutg negtnvvd bndaa arai tehgvi blgvi dee vnenigl helh hergteish dee hujaa narig zailuulachee


  • бид · [139.5.217.192] · 2018/03/03

    Бид тэнэгтээ ийм улсыг сонгоод байгаа юм биш,ийм хүнийг сонгохоос өөр аргагүй байдлыг буй болгож сонголтгүй сонгууль явуулдаг гол буруутан нь өнөөх магтан дуулдаг нам маань шүүдээ,ийм намыг намуудыг татан буулгаж,буцаагдсан хуулиа гаргаж шинэ хуулиар намуудыг ажиллуулах цаг нь болсон боловч намын хуучин хувалзнууд энэ ажлыг хойшлуулсаар хохироосоор байна.


  • O · [66.181.160.21] · 2018/03/03

    Gercvvd ni nutgiiin ulsuud sain yriul sadan xolboo bxar bj mongonii xemjeend baritsaalagdaad araicdee Mongol xvmvvsiin ninjin tsailgan setgel xaicixwaa


  • X · [66.181.160.21] · 2018/03/03

    26 han nasandaa hudulmuriin huls boloh tsalingaar baritsaalagdaj ajillaj bgad zolgvi baidald orchloo ingej ajillaj bga olon zaluus bgashdee


  • Zochin · [150.129.142.64] · 2018/03/03

    Shuuh l etssiin shiidveriig gargana ternees naash hun ali aliniign buruutgah hereg bhgu gj bodoj bn


  • A · [122.201.22.101] · 2018/03/03

    mergejliin hynaltiin erunhii gazriin baitsaagch Bayaraa gedeg nuhur tuv aimgiin mergejliin hynaltiin gazriin gargah dugneltiig umuus ni gargadag ni buruushdee ter Bayaraa gedeg nuhriig ATG-d ugch shalguulah heregtei uuriiguu yu gej bodsiim buh yumiig medne geed bga yumu huuliaraa ali gazar ni dugnelt gargah ystoi ter jurmaaraa baih heregtei bizdee humuusee


  • Bad boy · [66.181.161.91] · 2018/03/03

    Ene umhii hujaa nariig demjeed bga mongolchuud ter hujaa nartaiga helheldeed zailuul taarna


  • А · [66.181.160.34] · 2018/03/03

    хэдхэн хүн амтай улс байж эрдэнэт хүнээ амьд явах эрхээр нь хангаж чаддаггүй, хэдэн халтар төгрөг, алтнаас дор үздэг хүмүүс төр түшилцэх нэрээр шуналт хүслээ биелүүлэхээр улс төрөөр халхавч хийн, гадныхантай хуйвалдаж хэргээс мултарч үлдэхээр нүхээ ухаж суух нь нэн өрөвдөлтэй бас зэвүү хүрэм


  • zzaz · [122.201.24.17] · 2018/03/02

    ern hetsvv uurhaishdee tgd tim bn im bn gd hervvl margaan hiiwel shuud ajlaas n hldg blhoop hoophii mngol ajilchid n yaajij jddgui bhoo


  • zochin · [66.181.176.171] · 2018/03/02

    uildveriig ni haagaad shalgah yostoi biz dee.ee ene mongol arai bishee yaah ve ard tumeen


  • зочин · [103.10.22.102] · 2018/03/02

    энэ сү.батболд гэгч нөхөр монголын алтны ордуудын лицензийг бүгдийг нь хамж аваад гадныхантай нийлж идэж байгаа юм аа даа. офшорт мөнгөө нууна ийм хүнийг уих -д сонгодог монголчууд бид үнэхээр тэнэг юмаа.


  • Зочин · [112.72.11.117] · 2018/03/02

    Vil ajilgaag zogsooh heregtei shdee


  • Зочин · [112.72.11.117] · 2018/03/02


  • Зочин · [66.181.161.98] · 2018/03/02

    Ariachdee ene 76 gishvvn mongoloo zarj ideed duuslaashde yaaj chaddag bn a vr hvhedgvi hvmvvs shig bhiin hytadiin ezemshild orlooshdee Mongol uls...


  • B · [66.181.160.116] · 2018/03/02

    Ene baliar uurhai nutag usiig n uhana deerees n hvnii altan ami awna ed nariig shalgah heregteee mun darga tserge nar yug n dolooj peldga tsarailj ywahaa bolimoor yum


  • Зочин · [122.201.22.71] · 2018/03/02

    Su Batbold gej snunaliin har piar bnaa Uuniig snalgahk tsag boljeetegeed ch ene uildberiig bur mesen haagaach