УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар "Нүүрсний" гэх хэргийг хянан шалгах УИХ-ын түр хорооноос зохион байгуулсан сонсголын тайланг танилцуулж, түр хорооны дарга УИХ, Засгийн газрын гишүүн Б.Энхбаяр гишүүдийн асуултад хариулсан.
УИХ-ын гишүүн Д.Өнөрболор: УИХ-ын Хянан шалгах түр хорооны хяналт шалгалтын ажлыг дэмжиж байгаа. Улс төрийн эр зориг гаргаж байгаад талархаж байна. Гэхдээ цаашид энэ арга замаар улстөрийн өрсөлдөгчдөө намнах аргахэрэгсэл болж даамжирах вий гэсэн болгоомжлол нөгөө талдаа байна. Манай улс 30 гаруй жил нилээн ололт амжилттай байсны хажуугаар гажуудуулсан алдаа үнэхээр савнаасаа хальж гарчээ. Товчхондоо төр өөрөө алдаа гаргаж хяналтаа ч гэсэн алджээ гэж харагдаж байна. Бид энэ сонсголын ачаар Өмнөговь аймагт үүрлэсэн улс орноо тонож дээрэмдсэн түүхийг ил болголоо. Энэ тайлангаас харвал шулуухан хэлэхэд орон нутгийн жижиг “Тавантолгой” -г АН эзэн суужээ. Орон нутгийн ИТХ дураараа дургиад зогсохгүй үр хүүхдүүд нь хүртэл компани байгуулж, ханцуй шамлаж цаашид хулгай луйвар тасрах биш үргэлжлэх болгоомжлол байна. Ялангуяа энэ жил сонгуулийн жил. Тойрог томсохын хэрээр өндөр зардалтай нүүрсний хулгайгаар мөнгөжсөн хүмүүс тэр хэмжээгээрээ орж ирээд хэн ч хариуцлага хүлээхгүй үлдэх вий гэдэгт иргэд нилээн санаа зовж байна. “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-д эрх баригч хоёр нам ялангуяа тэр дундаа манай нам ч гэсэн их алдаатай бодлого явуулж хяналтаа алдсан байна. Нүүрсний хулгай сүүлийн 10-15 жилд нүүрлэсэн сонсголын үйл явцаас харахад ард түмнийг төлөөлж төр түшиж, эрх мэдэлд байсан зарим хүмүүс энэ сонсголд дуудагдааад гайхан сууж байгаад үнэхээр харамсаж байна. Энэ төрд эзэн байгаа байна уу. Хариуцлага ёс зүй гэж хаана байна вэ. Тийм учраас 2013 оноос хойш үе үеийн УИХ-ын гишүүд Ерөнхийлөгч нар, Засгийн газар, хоёр нам иргэдээсээ уучлалт гуйх наад захын соёлыг хангах нь чухал байна. Энэ сонсголыг үр дүнтэй, хариу үйлдэлтэй байгаасай гэж хүсэж байна. Энэ тэндгйү бариад орхичихсон байгаа мухар төмөр замуудаа яах вэ. Энэ замуудаа яаралтай холбож экспортоо нэмэгдүүлэх шаардлага Монгол Улсад тулгарч байна.
УИХ-ын гишүүн, ХЗДХ-ийн сайд Б.Энхбаяр: -УИХ-ын гол үүрэг бол ард түмний төлөөллийн байгууллага юм. Тэр утгаараа ард түмний мэдэх эрхийг хангах үүрэгтэй. Мэдээж бие биенийгээ хардсан, сэрдсэн зүйл Хөгжлийн банк, Нүүрсний сонсгол дээр ч байсан. Х.Баттулгын хулгайг ярихаар Ч.Хүрэлбаатар баярлаад сэвж өгнө. Нөгөө талын хулгайг ярингуут Х.Баттулга нь баярлаад сэвж өгнө. Түр хорооныхныг сүүлдээ тэрний, энэний хүн гэнэ. Ер нь бүх хүний хүн болсон шүү дээ. Анхнаасаа ч энийг мэдэж байсан. АН нь яригдахаар МАН-ынхан захиалгаар хэллээ гэнэ. Манайхан баярлаад байсан. Сүүлдээ манайхан яригдаад эхэлсэн чинь сүүлдээ АН-ынхны захиалгаар ингэлээ гээд эхэлсэн. Б.Пүрэвдорж гишүүний хэлсэнчлэн хэдэн жолооч нар авчраад байцаагаад жижигрээд байсан юм ерөөсөө байхгүй. Гаалийн бүрдүүлэлтгүй гарсан тээврийн хэрэгслийн 3000 орчим тээврийн хэрэгслээс таван жолоочийг түүвэрлэж сонсголд авчирсан. Тэдгээр хүмүүсийг ялгах гэхээсээ илүү тухайн жолооч нар ер гаалийн бүрдүүлэлтгүй гарч байсан эсэх, тээвэрлэлтийг яаж хийдэг вэ. Асуудал тээврийн хэрэгслийн жолоочид байна уу, тээвэр хийлгэж байгаа компанид байна уу. Тэнд хил гаальтай холбогдсон асуудал байна уу, татвараас зайлсхийж байгаа асуудал уу эсвэр өөр үгсэн хувилдсан санаа байна уу гэдгийг тодруулах , ард түмний мэдэх эрхийг хангах хүрээнд асуулт асуугдаж, хариулт авагдсан.
Энэ нь тэр хүмүүс огт буруугүй гэдгийг та ч нотлохгүй. Би бас нотлохгүй. Энэ нотлох баримтыг шинжлэн судлах сонсголд зөвхөн нотлох баримтаар нотлогдсон асуудал яригдсан. Нотлох баримтаар нотлоогүй буюу эдгээр хянан шалгах шинжээчдийн хүрээнд нотлох боломжгүй, гэмт хэргийн шинжтэй, мөрдөн шалгах ажиллагааны хүрээнд нотлогдох баримтууд бол байсан. Энэ нь тухайн мөрдөх алба хууль, хяналтын байгууллагаад нотлогдоогүй байсан учраас яригдаагүй. Түүнээс огт нотлогдоогүй баримтаар хүн дуудаад яллаад асуугаад байсан зүйл байхгүй. Түрүүн Тавантолгой компанийн тухай 5.2 сая тонноор худлаа дүгнэлт гаргасан юм шиг ЭТТ-н БЭТ хариулж байлаа. ЭТТ-н архивын баримт материал ямар ч эмх цэгцгүй. Бөөнөөрөө агуулахад хадгалагдаж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, үүнийгээ илрүүлэхгүй байх зорилгоор архивын нэгж бүрдүүлэхгүйгээр зориуд ийм эмх замбараагүй байдлаар одоо хүртэл архивлаад явж байна. Тэгээд яаж гэм буруугүй гэдгээ өөрсдөө нотлоод байгаа юм бэ
