fbpx Гучин жил “Гахай“ тэжээсэн бидний ганцхан гарц “...Зөвхөн зөв хүн“
 
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2024/02/06-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
Ангилал
Улс төр Нийгэм Манай 76 Редакцийн сонголт
Огноо
Унших
11 минут 13 секунд

Гучин жил “Гахай“ тэжээсэн бидний ганцхан гарц “...Зөвхөн зөв хүн“

Монголын улстөрчид өнгөрсөн өвөлжин өөр хоорондоо далдуур үзэлцлээ. Хажуугаар нь ирэх зуны сонгуульд бэлдэцгээв. Энэ чигээрээ цагаан сартай золгож байна. Харин цагаан сар өнгөрөнгүүт улс төр улайстал халж мэдэхээр байна. Учир нь сонгууль угтсан улс төр өрнөнө. Өөрсдийгөө PR-даж, өрсөлдөгчөө унагах “ажиллагаа”-нууд үргэлжилнэ.

Уг нь энэ бол улс төрийн урьдны, ул болж буй технологи шүү дээ. Учир нь, саяхан сонгуулийн тогтолцоог өөрчилж, гишүүдийн тоог нэмсэн. Шинэ 126 гишүүн аймгаас, хороодоос биш бүсээс сонгогдоно. Сонсоход, харахад нэг их том өөрчлөлт болж харагдахгүй л байх шиг байна. Гэхдээ тоглоомын дүрмийн энэ өөрчлөлт Монголын улс төрийг үндсээр нь хөдөлгөж мэдэх юм. Наад зах нь гишүүн болох хүсэлтэй хүмүүс сум бус бүс ярих тархитай байх шаардлага үүссэн. Тэр хэрээр бүс нутагтаа хүлээн зөвшөөрөгдөж байж гишүүн болох боломжтой.

Нөгөөтэйгүүр нэг зүйл маш тодорхой болчихсон. Энэ улс яг энэ чигээрээ бол яагаад ч урагшлахгүй юм байна. Улс төрийн салалт, нийлэлт, тэдэнтэй бизнесийнхэн орооцолдчихсон. Товчхондоо, улс төр, бизнес нь холилдоод учир нь олдохоо больчихсон. Улстөрчид нь улс төрөөр бизнес хийдэг. Бизнесмэнүүд бизнесээ улс төр болгочихсон. Энэ хоёр дээр хууль хяналтынхан нэмэгдэнэ. Тэд хуулийг улс төр ч, бизнес ч болгож ашигладаг. Энэ гурав нийлэхээрээ дээрмийн бүлэглэл маягийн зохион байгуулалт үүсчихдэг. Ийм л нэг зүй тогтол манайд бий болчихсон байгаа юм. Нуудаггүй. Ичдэггүй. Бас баригдсан ч улайхгүй.

ЖДҮ-г мэднэ дээ, бүгдээрээ. Баахан улстөрчид, бизнесмэнүүд, хууль хяналтын байгууллагын удирдлагууд “...ЖДҮ хөгжүүлнэ” гээд сангийнх нь мөнгийг авчихсан байсан. УИХ-ын баахан гишүүн, улс төрийн олон албан тушаалтан тэр асуудалд холбогдсон. Тэгээд зүгээр л өнгөрсөн. Сайд нь, сангийн захирал залуутай хамт л ял шийтгэл амссан. Хөгжлийн банкийг гадарлах биш доторлоно. Удахгүй давж заалдах шатны шүүх хурал нь болно. Гэхдээ тэдгээр шүүгдэгч дунд гол хүмүүс нь байхгүй. Анхнаасаа, мөрдөн байцаалтын шатанд мултраад явчихсан. Нүүрсний хулгайтай бол нэлээн дотно танилцсан. Энэ их өргөн хүрээтэй хулгай. Одоогоор жараахай төдий, бас хэл ам дэгдээж мэдэх хүмүүс л хуулийн аргамжаанд ороод байна. Хуулийн сайд Б.Энхбаяр саяхан телевизээр “...Хөгжлийн банкны хохирол нүүрсний хулгайн дэргэд бутархай мөнгө байсан” гэж ярьж байна лээ. Маш товч, тодорхой ойлгогдохоор үг шүү.

Ер нь тэгээд энэ бүхэн нөгөөх л 30 жилийн болохгүй, бүтэхгүйн овоолго юм л даа. Үнэн нь гэвэл тэр. Монголын улс төр 1990-ээд оны эхнээс л эмх замбараагүй эхэлчихсэн. Өмч хувьчлал, баялгийн хуваарилалт тэр үед л эрх мэдэл дагаж хийгдсэн. Тэр нь чинээндээ тулж, түүнийг эсэргүүцдэг С.Зоригийг 1998 онд Ерөнхий сайдад нэр дэвшихэд аминд нь хүрсэн байх өндөр магадлалтай.

За тэгээд, “Эрдэнэт”, Оюу толгойтой холбоотой маапаантай асуудал их бий. Гэхдээ энэ хэрэгт буруутсан хүмүүс цайраад эхэлсэн. Хотын газрыг дураараа зарж байсан бүлэглэл бий. Тэндээс санхүүжиж, түүгээрээ нэрлэсэн бүлэглэл хүртэл байгуулчихсан. Одоогийн эрх баригч намд олон жил оршсон уг бүлэглэл хэвээрээ, байж л байна. Одоохондоо албан тушаалд байхгүй болохоор манайхан алга болчихсон мэт ойлгодог. Үгүй л дээ. Тэдний нэг нь хаа байсан гаднаас баригдаж ирээд хэдхэн сар хоригдоод одоо хэрэг түвэг нь сураг алдраад унаж байна.

Сая Монгол авлигын индексээр арагшаа явсан мэдээ гарлаа. Тэр аргагүй л дээ. Олон жилийн хурааж хуримтлагдсан хэрэг “илэрч”, статистик нэмсэн. Гэхдээ дараа дараагийн жилд улам унах магадлал бас харагдаад байна. Яагаад гэхээр, тэгж илрүүлсэн хэргүүд эцэслэн шийдэгдэхгүй байгаа юм. Шулуухан хэлэхэд, шүүх байгууллага акулуудын авлигын хэргээс баахан халгадаг. Тэр ч байтугай өмнө шүүж буруутгаснаа эргээд хүчингүй болгодог. Олон хэрэг “...Нэмэлт ажиллагаа хийлгэхээр мөрдөн байцаалтад буцаав” гэдэг шийдвэртэйгээр шүүхээс буцаж байна. Зарим хэргийг шүүлгүй хойшлуулаад л байна. Одоо тэдгээр хэрэг дээр ногоон автобусны хэрэг нэмэгдэх бололтой. Тэр хэргээр хоригдоод шалгуулж байгаа “Тэнүүн огоо” компанийн захирал ил захидал бичсэн байна. Түүндээ “...Би ямар ч улстөрчтэй холбогдож байгаагүй, огт хамааралгүй, анхнаасаа бизнесийн салбарт ажиллаж ирсэн учраас улс төрийн талаар ойлголт байхгүй, энэ салбарын хүмүүстэй дотно харилцаанд огт орж байгаагүй. ...Автобуснуудыг үйлдвэрлэсэн газар, тодорхой компани байхгүй мэтээр бичээд байгаа нь ор үндэсгүй худлаа гутгэлэг беөгөөд бид үйлдвэр дээр нь очоод нэвтрүүлэг хүртэл хийлгэсэн нь телевизээр гарсанаас гадна одоо ч үзэхэд интернэтэд бэлэн байгаа Солонгосын “Дэү” компани нь бүх эд ангиудыг Солонгост үйлдвэрлэдэг, Вьетнам улсад зөвхөн угсардаг гэж тайлбарлаад Солонгос, Вьетнам дахь үйпдвэр, агуулахаа үзүүлж, Вьетнам дахь үйлдвэртээ загвар автобусыг бидэнд танилцуулсан ба бидний үзэж танилцсанаас шал өөр автобус нийлүүлэгдсэн байсан. Намайг гэрээнд заасан шаардлага хангаагүй автобус оруулж ирсэн гэж буруутгахдаа яагаад үйлдвэрлэгч биш гэдгийг анхаарч авч үзэхгуй байгааг би огт ойлгохгуй байгаа. Хэвлэл мэдээллээр хуучин гэж шуугиулаад байгааг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Тухайн автобуснууд нь шинээр үйлдвэрлэгдсэн боловч үйлдвэрлэлийн бус аргаар үйлдвэрлэгдсэнийг ирсэн хойно нь мэдэж алдааг засварлуулах, дахин үйлдвэрлүүлэх боломжтой байсан боловч намайг цагдан хорисоор байсан тул юу ч хийж чадахгүй байна. Солонгос компани доголдолтой автобус нийлүүлсэн атлаа шинэ автобус, бид ингэж л хийдэг мэтээр биднийг доромжилж байгааг гэрээний үүргээ огт биелүүлээгүй гэж дүгнэж байна. Монголын стандарт бидэнд хамаагүй гэх боловч олон улсын жишиг стандартаар хийгээгүй, зарим зүйлийг гар аргаар угсарсан, энэ нь хөдөлгөөний аюулгүй байдалд нөлөөлөхгүй, үзэмжийн талаас нь доголдлыг арилгаж өгнө, танай улс автобус үйлдвэрлэдэгүй байж яаж дүгнэлт гаргаж байгааг ойлгохгүй байна гэх зэргээр хандаж байгаа нь биднийг үл ойшоож байгааг харуулж байна. Өөрөөр хэлбэл Монголын хуулийн байгууллагыг доромжилж байгаа тэдний хууль бус үйлдлийг таслан зогсоож тэднээс хохирлыг гаргуулах шаардлагатай” гэжээ. Эндээс харвал, энэ захирал “...Ногоон автобусны хэргийн буруутныг Монголоос биш Солонгосоос хайх хэрэгтэй” гээд байх шиг байна. Уг нь энэ хэрэгт хоёр асуудал бий. Нэгт нь, автобусны тендерээс мөнгө зувчуулсан, хоёрт, хуучин автобус оруулж ирсэн гэж байгаа юм. Бүгд л мэдэж байгаа, үүнийг. Тэгэхээр бас л мөдхөн “...“Тэнүүн огоо”-гийн захирлын үгийг нягтлах хэрэгтэй” гээд хэргийг сонгууль давуулаад шидэж мэдэхээр л харагдаж байна. Ингээд байхаар авлигын индекс арагшлах нь тов тодорхой юм.

Сая хий дэлбэрсэн хэрэг ч буруутангүй үлдэж мэдэхээр болчихлоо. Гэтэл энэ чинь олон хүний амь, олон олон айл, байгууллагын эд хөрөнгийг устгачихсан байдаг. “Дашваанжил” гэдэг компани олон нийтийн хараанаас тун овжин мултарна лээ. Харин хариуцлагаас тэр маягаар нь бултуулж болохгүй. Зөвхөн энэ компани ч биш, төрийн байгууллага, тэр дундаа Салбарын хяналт хэрэгжүүлдэг газрууд, Онцгой байдлын албаны удирдлагууд гээд хариуцлагыг шат шатаар нь ярихаас өөр гарц байхгүй. Энэ явсаар нөгөө л 30 жил буруу өрсөн тогтолцоотой л холбогдоно. Араас нь утаа, түгжрэл гээд гацаанд орчихсон асуудлууд байна. Ерөөсөө өнгөрсөн зуны үер, энэ өвлийн хотын зам ингэж л тайлбарлагдана. Энэ хүртэл бид Английн зохиолч Жорж Орвеллийн “Амьтны ферм” гэдэг зохиолын амьтад шиг хэдэн гахайнд итгэж, тэднийг тэжээсээр л ирсэн. Тэнд эрх мэдэлд умбасан гахайнууд “долоон дүрмээ” гуйвуулан “...Бүх амьтад тэгш эрхтэй, гэхдээ гахай давуу эрхтэй” болтол нь өөрчилсөн тухай гардаг.

Тэгэхээр энэ бүхнээс гарах ганц гарц нь ирэх сонгуулиар л олигтойхон сонголт хийх хэрэгтэй болж байгаа юм. Уг нь энд улс төрийн намууд ихээхэн үүрэгтэй. Харамсалтай нь намууд нэр хүнд муутай байна. Тиймээс хүссэн хүсээгүй, аль нэг намаас, эсвэл бие дааж нэр дэвшсэн хүмүүсээс “...Зөвхөн зөв хүн”-ийг сонговол зохихоор байна. Тэр жил Ерөнхийлөгчид нэр дэвшсэн Б.Бат-Эрдэнэ аваргын “...Нэр минь цэвэр, гар минь цэвэр” гэдэг шиг л хүмүүс Монголд хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд Монголын баялгийг сорж, монгол хүний боломжийг хулгайлсан нөхдүүд өөрсдөө татгалзаж, аль эсвэл нам нь тэвнийг дэвшүүлэхээс зайлсхийх хэрэгтэй. Тэгж байж л Монгол зөв зам руу орно. Тэгж л харагдаж байна даа.

Б.ДАМДИН-ОЧИР

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Завханмандал суманд алт олборлож буй “Шувуун хар уул“ ХХК цианит натри ашиглах зөвшөөрөл авчээ
Завханмандал суманд алт олборлож буй “Шувуун хар уул“ ХХК цианит натри ашиглах зөвшөөрөл авчээ
 
Баабар: “Украин ялагдвал юу болох вэ?
Баабар: “Украин ялагдвал юу болох вэ?
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2024/02/06-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.

Шинэ мэдээ

Баабар: “Украин ялагдвал юу болох вэ?

Баабар: “Украин ялагдвал юу болох вэ?

Л.Оюун-Эрдэнэ VS Ц.Элбэгдорж: Гурван үг, гурван “мэдээ”

Л.Оюун-Эрдэнэ VS Ц.Элбэгдорж: Гурван үг, гурван “мэдээ”

Х.Баттулгыг Орост “дуудсан” уу

Х.Баттулгыг Орост “дуудсан” уу

Л.Оюун-Эрдэнэ VS Ц.Элбэгдорж: Гурван үг, гурван “мэдээ”

Л.Оюун-Эрдэнэ VS Ц.Элбэгдорж: Гурван үг, гурван “мэдээ”

Хятадууд 90 хоногт 6.6 сая машин заржээ

Хятадууд 90 хоногт 6.6 сая машин заржээ

Оросын дайны хоёр жил

Оросын дайны хоёр жил

Шороон шуурга шуурч, эрс хүйтрэхийг онцгойлон анхааруулж байна

Шороон шуурга шуурч, эрс хүйтрэхийг онцгойлон анхааруулж байна

Өмнөд Солонгосын сонгууль: Ардчилсан нам ялах төлөвтэй байна

Өмнөд Солонгосын сонгууль: Ардчилсан нам ялах төлөвтэй байна

Б.Дэлгэрсайхан авилгын ба залилангийн хэрэг үйлдсэн гэв

Б.Дэлгэрсайхан авилгын ба залилангийн хэрэг үйлдсэн гэв

Намууд сонгогдох эрхийг мөнгөөр үнэлэх юм бол жендэрийн дэвшлээсээ ухарна

Намууд сонгогдох эрхийг мөнгөөр үнэлэх юм бол жендэрийн дэвшлээсээ ухарна

Д.Баярхүү: Анхаар! Эх орны нэр хүндийн сэргэлтийн жил!

Д.Баярхүү: Анхаар! Эх орны нэр хүндийн сэргэлтийн жил!

Хүүхдийн хүчирхийлэл 100 мянгаас үүдэлтэй юу?!

Хүүхдийн хүчирхийлэл 100 мянгаас үүдэлтэй юу?!

Да.Ганболдын Шинэ дэвшилт холбоо “…С.Зоригийн хөшөөг нүүлгэе” гэжээ

Да.Ганболдын Шинэ дэвшилт холбоо “…С.Зоригийн хөшөөг нүүлгэе” гэжээ

SOS: Галын дуудлага аваад үүргээ гүйцэтгэсэн ч “эргэж ирээгүй амийг“ хэнээр төлүүлэх вэ?!

SOS: Галын дуудлага аваад үүргээ гүйцэтгэсэн ч “эргэж ирээгүй амийг“ хэнээр төлүүлэх вэ?!

АН-ынхан Лу.Гантөмөрийг даргаар, Э.Одбаярыг генсекээр сонгоод “оносон”-оо одоо л ойлгоцгоож байна уу?

АН-ынхан Лу.Гантөмөрийг даргаар, Э.Одбаярыг генсекээр сонгоод “оносон”-оо одоо л ойлгоцгоож байна уу?

С.Баяр: Ц.Элбэгдоржийн хэлсэндээ хүрдэггүй, эгзэгтэй үед мурьдаг зан нь осолтой

С.Баяр: Ц.Элбэгдоржийн хэлсэндээ хүрдэггүй, эгзэгтэй үед мурьдаг зан нь осолтой

Эрэн сурвалжилж байна

Эрэн сурвалжилж байна

Д.Баярхүү: Анхаар! Эх орны нэр хүндийн сэргэлтийн жил!

Д.Баярхүү: Анхаар! Эх орны нэр хүндийн сэргэлтийн жил!

Тэрүнофүжи, Хакүхо хоёр багш шавь болж, Исэгахама дэвжээ хүчирхэгжив

Тэрүнофүжи, Хакүхо хоёр багш шавь болж, Исэгахама дэвжээ хүчирхэгжив

“Н.Өнөрцэцэгт таслан сэргийлэх арга хэмжээг давхардуулан авсан нь хууль зөрчсөн“

“Н.Өнөрцэцэгт таслан сэргийлэх арга хэмжээг давхардуулан авсан нь хууль зөрчсөн“

Монголын даатгалын компаниудын жинхэнэ “эзэд” хэн бэ?

Монголын даатгалын компаниудын жинхэнэ “эзэд” хэн бэ?

Г.Ганжаргал эмчийн амийг хохироосон хэргийг ЯАРАЛТАЙ ШИЙДВЭРЛЭЖ өгөхийг хүслээ

Г.Ганжаргал эмчийн амийг хохироосон хэргийг ЯАРАЛТАЙ ШИЙДВЭРЛЭЖ өгөхийг хүслээ

Орд эзэмшигчид онц их хэмжээний татвараас “бултахад” Татварынхан оролцсон уу?!

Орд эзэмшигчид онц их хэмжээний татвараас “бултахад” Татварынхан оролцсон уу?!

Л.Оюун-Эрдэнэ: Та С.Зоригийг хөнөөсөн хэргийг одоо хүртэл ахуйн аллага гэж бодож явдаг юм биш биз дээ?!

Л.Оюун-Эрдэнэ: Та С.Зоригийг хөнөөсөн хэргийг одоо хүртэл ахуйн аллага гэж бодож явдаг юм биш биз дээ?!

Сонгуулийн шоу: Намууд “утаа“-г лоозонгоо болгожээ

Сонгуулийн шоу: Намууд “утаа“-г лоозонгоо болгожээ

З.Энхболд: “MCS”, С.Баяр нарын хуйвалдаж авсан Ухаа худаг 464 сая тонн нөөцтэй

З.Энхболд: “MCS”, С.Баяр нарын хуйвалдаж авсан Ухаа худаг 464 сая тонн нөөцтэй

Х.Баттулга УИХ-д нэр дэвшихгүй гэдгээ АН-ын даргад хэлжээ

Х.Баттулга УИХ-д нэр дэвшихгүй гэдгээ АН-ын даргад хэлжээ

Улстөрийн хоёр том хүчнийг самрах ЦУНАМИ айсуй

Улстөрийн хоёр том хүчнийг самрах ЦУНАМИ айсуй

Орос цэргийн гэмт хэрэгтэн улс болов

Орос цэргийн гэмт хэрэгтэн улс болов

Дуучин И.Мишээл Б.Чинбат, Ц.Сарнай нарт зодуулж, дарамтлуулж байсан гэв

Дуучин И.Мишээл Б.Чинбат, Ц.Сарнай нарт зодуулж, дарамтлуулж байсан гэв

 
 
 



​​​​​​​

Эхлэл · Бидний тухай · Редакцийн бодлого · Холбоо барих
​​​​​​​© 2011 - 2023 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан Шуурхай.мн

​​​​​​​