fbpx Жинхэнэ эх орончид, жинхэнэ элитүүдийн суудал хоосон хэвээрээ
 
Ангилал
Том онцлох
Огноо
Унших
7 минут 35 секунд

Жинхэнэ эх орончид, жинхэнэ элитүүдийн суудал хоосон хэвээрээ

Монголын ард түмэн, хүн ам өөрийн жинхэнэ элитүүдийг, элит давхрааг төрүүлэн гаргахад онцгойлон анхаарах шаардлагатай болчихлоо. Эс тэгвээс ёстой нөгөө “түрийний бөөс толгойд гарчихдаг” үзэгдэл энэ зууныг дуустал үргэлжлэх бололтой. Түрийний бөөс толгойд гарснаас болж сүйрсэн, мөхсөн улс орон олон шүү дээ.

Дэлхий дахины түүх уншсан, судалсан хүмүүсээс асуугаарай. Азийн жишээ энэ, Европын жишээ тэр, Америкийн жишээ, Африкийн жишээ гээд л тоочиж гарах байх...

Эх орон, ард түмнийхээ төлөө санаа зовдог, сэтгэлээ чилээдэг, өөд нь татах, хөгжүүлэхийн тулд байгаа бүхнээ зориулдаг, хүн ардаа ухааруулах, гэгээрүүлэхийн хүсэлд бүх насаараа хөтлөгдөж амьдардаг, энэ цаг үеийн амьд бурхан гэгдэхээр хүмүүс амьдралын бүх хэсэгт, үйлдвэрлэлийн бүх салбарт хот, хөдөөгүй төрөн гарах аваас энэ дөрвөн сая хүрэхгүй хүний амьдрал дорхноо л “Диваажингийн Монгол хувилбар, биелэл” болчих нь тодорхой юм. Шударга ёс, хүмүүнлэг сэтгэл, чин эрмэлзэл, бүтээлч зүтгэл, хүн бүрийн хөдөлмөр, оролцоо байх аваас Монголд минь өөр дутах юм үгүй шүү дээ. Цэвэр агаар, цэнгэг ус, үржил шимтэй хөрс шороо, зүсэн бүрийн ашигт малтмал, өргөн уудам нутаг дэвсгэр! Юу л бол юу байгаа билээ...

Улс орон нэг бүрийг зөв, тэргүүний хүмүүс нь л манлайлж, удирдаж байх ёстой. Шинжлэх ухааны үнэн мэдлэг, зөв мэдээлэл, амьдралын их туршлага, биетэй бодитой бүтээл, хувийн нэр, төр, өндөр ёс суртахуун, тэвчээр, хатуужил – ийм үзүүлэлтүүдээр салбар нэг бүр манлайлагчдаа үнэлж, тодруулж байх учиртай.

Нийгмийг бүтээдэг жижиг, дунд, том нэгж бүхэн өөрийн гэсэн манлайлагчидтай байх аваас л тэр нэгж байнгад дэвшиж, дээшилж байдаг. Дан ганц хурга, ишигнээс, эсвэл тугал, бяруунаас бүрэлдсэн ямар ч том сүрэг богинохон хугацаанд л сүйрнэ, мөхнө шүү дээ. Тиймээс л амьтан бүхэнд хүртэл сүргийн бүтэц гэж буй, манлайлагч, удирдагч гэж буй. Ийм барилдлага, зохицлын улмаас, мөн амьдрал, оршлын бодит шаардлагаар улс орон бүрд, нийгэм бүрд элитүүд, элит давхраа заавал гарч ирэх, байх учиртай. Гэхдээ элитүүд, элит давхраа нь хуурамч, дүр эсгэсэн, баг өмссөн, жинхэнэ нүүрээ, мөн чанараа нуусан, ам ажил нь зөрсөн, “хүний арьс нөмөрсөн хээрийн зальхай чононууд”, хачиг, хувалзнууд байх аваас тэд юуны нь элитүүд байх билээ.

1990 оноос хойш Монгол оронд, монголын нийгэмд үндэсний жинхэнэ элитүүд, элит давхраа төрөн гарсангүй, манлайлагчдын эгнээ бүрэлдсэнгүй. Цагаан захтангуудын элдэв бүлэглэлүүд буй болсон хэдий ч бүгд л илчлэгдсэн болон илчлэгдээгүй байгаа шуналын микробууд юм.

Ер гаруй жил наслаад өөд болсон нэгэн томоохон сэхээтэн өвгөн 2023 оны хавар намайг дуудаж уулзаад “Монголыгоо хэний гарт үлдээгээд үхэж байгаагаа бодох тусам л харамсал төрөх юм. Зэрлэг капитализмын шатанд эх орон, ард түмнээ гэсэн сэтгэл, зүрхтэй элит давхраа төрдөггүй гэлцэх юм. Тэр үнэн үү?” гэж асуугаад хоолой нь зангирч, нүдэнд нь нулимс цийлэгнэж байж билээ. 30 гаруй жил намынхаа томчуудын булхай, луйврыг харсаар, мэдэрсээр илтэл алдаж цөхөрсөн өвгөн философичийн (үзэл сурталчийн) гунигтай харц зүрхийг минь шимшрүүлсэн юм.

“Эрин үеийнхээ оюун ухаан, нэр төр, нандин чанар” гэгдэж байсан намынхаа өнөөгийн удирдах бүлэглэлд тэр хүн бүр илт өширхсөн үг хэлж, занаж зүхэж байв. Өвгөрсөн бие, доройтсон эрүүл мэнд, цөхөрсөн сэтгэл санааг нь бодоод би “гал дээр тос нэмээгүй” юм. Гэхдээ тэр хүний өгүүлсэн бүхэн нь үнэн байсан билээ.

Дээр, дооргүй л ард түмэн жинхэнэ манлайлагчаа, элит давхраагаа үгүйлсээр, хүлээсээр байдаг ажээ… “Манай үеийн, мөн бидний дараах үеийн том дарга нар (1990 оноос өмнөх) бараг бүгд л хувийн компаниудад нууц, далд зөвлөх болж, бүх хэрэгтэй мэдээллийг өгч, зарж хөрөнгөжлөө шүү дээ. Ийм дээрээ тулна гэж ах нь төсөөлөө ч үгүй явж…” гэхчилэн, бүр арваад хүнийг нэрлэж, шогширч байж билээ… Тэдний дунд сайд байсан, сайд нарын зөвлөлийн орлогч дарга, ерөнхий сайд байсан хүн нэр, хоч, аймагтайгаа дурдагдаж байлаа. Бүх насаараа зарчимч, ёс зүйтэй, шударгадуу явж ирснийг нь би үеийнхний нь үг, ярианаас мэддэг байсан болохоор тэр хүний гомдол, харуусал тун ч ойлгомжтой байв. 1900-1924 оны хооронд, 1924-1990 оны хооронд, 1990-2024 оны хооронд Монголын жинхэнэ эх орончид, элитүүд чухамдаа ямар хүмүүс байв аа?

Энд элдэв зүсмийн нэр төр, ашиг завшаан хөөцөлдөгсөд, гадны гар хөл бологсод, утсан хүүхэлдэйнүүд мэдээжээр нэрлэгдэхгүй нь тодорхой юм. Гэхдээ энэ талаар хийгдсэн баримт нотолгоотой, маргаан үл дагуулахуйц онол, аргазүй, аргачлал бүхий судалгаа одоо хэр алга байна.

Ил ажиллаж, сонгогдож, томилогдож байгуулагдсан төр, засгийн гарт бүх эрх мэдэл байна уу?, эсвээс “гүний төр, засаг” гэгдэгч олигархиудын далд, нууц нөлөө бүгдийг мэдэж, шийдэж байна уу? Монгол орон бүрэн эрхтэй тусгаар улс мөн үү?, эсвэл гадны хүчтэй, далд нөлөөнд боомилогдсон хараат улс юм уу? Эдгээр асуудлаар хийгдсэн судалгаа, тодруулж тогтоосон шинжилгээ, нотолгоо ч мөн алга байна. Дээрх асуудлаарх гадны судлаачид, улстөрчдийн санал, үнэлгээ ч олон янз хэвээрээ, эргэлзээ, тээнэгэлзэл төрүүлдэг байдал ч давтагдсаар байна. 33 жилийн туршид хулгай, луйвар хийсэн, авлига авсан хүмүүсийг төр, засгийн өндөрлөгт үлдээмээргүй байна. Тэдний хамсаатнуудаас ч салмаар байна. Элитүүд мэтээр тэднийг үзмээргүй, үнэлмээргүй байна. “Бурхдын суудалд чөтгөрүүдийг залаад байх юм бол” бид ер өөдлөхгүй, хөгжихгүй шүү дээ!

Судлаач, профессор Д.Чулуунжав

Г.Дөлгөөнийг УИХ-д нэр дэвшүүлвэл Л.Оюун-Эрдэнийн тэмцэл үнэ цэнэгүй болно
Г.Дөлгөөнийг УИХ-д нэр дэвшүүлвэл Л.Оюун-Эрдэнийн тэмцэл үнэ цэнэгүй болно
 
“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв
“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

Шинэ мэдээ

“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

Сонгуулийн шоу: Багаараа сонгогдоод ямар ч ид шидгүй, хэрсүү байцгаая!

Сонгуулийн шоу: Багаараа сонгогдоод ямар ч ид шидгүй, хэрсүү байцгаая!

МАН жагсаалтаа толгой сайтад биш “бурханы хүү“-д өгчээ

МАН жагсаалтаа толгой сайтад биш “бурханы хүү“-д өгчээ

Л.Оюун-Эрдэнэ: Айх хэрэггүй, тэртэй тэргүй үнэн ялна

Л.Оюун-Эрдэнэ: Айх хэрэггүй, тэртэй тэргүй үнэн ялна

Өмгөөлөгч Г.Жалбуу: Хар тамхины хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг сурталчилдаг хэвлэлийг торгох заалтыг зөрчлийн хуульд оруулах ёстой

Өмгөөлөгч Г.Жалбуу: Хар тамхины хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг сурталчилдаг хэвлэлийг торгох заалтыг зөрчлийн хуульд оруулах ёстой

Ч.Өнөрбаяр: Хүчингийн хэрэгт гүтгэнэ гэдэг бол эрээ цээргүй асуудал

Ч.Өнөрбаяр: Хүчингийн хэрэгт гүтгэнэ гэдэг бол эрээ цээргүй асуудал

Намын жагсаалтыг нийгмийн бүлгийн төлөөллөөр бүрдүүлэх нь Үндсэн хууль зөрчсөн үйлдэл

Намын жагсаалтыг нийгмийн бүлгийн төлөөллөөр бүрдүүлэх нь Үндсэн хууль зөрчсөн үйлдэл

Ч.Хүрэлбаатар Монгол төрийн сайдын албыг гутаалаа

Ч.Хүрэлбаатар Монгол төрийн сайдын албыг гутаалаа

Сонгуулийн луйврын анхны маргаан “Морьтой Аравт“-ын тойргоос гарлаа

Сонгуулийн луйврын анхны маргаан “Морьтой Аравт“-ын тойргоос гарлаа

Н.Хүрэлбаатар СХД-т хамт дэвшиж буй багийнхныгаа муухай харагдуулж байна

Н.Хүрэлбаатар СХД-т хамт дэвшиж буй багийнхныгаа муухай харагдуулж байна

Дараагийн Месси Монголоос “төрөх” ч юм бил үү?

Дараагийн Месси Монголоос “төрөх” ч юм бил үү?

“Комедиан“ Д.Амартүвшин жийгдэж эмч Т.Цэрэнтогтохыг сонгожээ

“Комедиан“ Д.Амартүвшин жийгдэж эмч Т.Цэрэнтогтохыг сонгожээ

2024 оны УИХ-ын сонгууль: Намуудын сонирхол, сонгогч олны горьдлого...

2024 оны УИХ-ын сонгууль: Намуудын сонирхол, сонгогч олны горьдлого...

Сонгуулийн дараах эдийн засаг ямар байх вэ?

Сонгуулийн дараах эдийн засаг ямар байх вэ?

Баабар: Путины саналаас Хятад яагаад татгалзав?

Баабар: Путины саналаас Хятад яагаад татгалзав?

Л.Оюун-Эрдэнэ: Хоёрхон кэйс ярья

Л.Оюун-Эрдэнэ: Хоёрхон кэйс ярья

Судлаач Ганаа: Залуужуулахын сайн муугийн тухай

Судлаач Ганаа: Залуужуулахын сайн муугийн тухай

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан

Д.Бат-Эрдэнэ: Хэн нэгний постыг шэйрлэхийн тулд Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлнэ гэсэн журам хаана ч байхгүй

Д.Бат-Эрдэнэ: Хэн нэгний постыг шэйрлэхийн тулд Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлнэ гэсэн журам хаана ч байхгүй

Ц.Гантулга: Монгол Улсын гадаад өр 35 тэрбум $, Элон Маскийн урамшуулал 56 тэрбум $

Ц.Гантулга: Монгол Улсын гадаад өр 35 тэрбум $, Элон Маскийн урамшуулал 56 тэрбум $

Буруу тогтолцоо: ХУД УРГААРАА ТӨРИЙН СЭНТИЙД СУУХААР НЭР ДЭВШИЖ БУЙ НӨХДҮҮД

Буруу тогтолцоо: ХУД УРГААРАА ТӨРИЙН СЭНТИЙД СУУХААР НЭР ДЭВШИЖ БУЙ НӨХДҮҮД

Зайсан тойруугийн замын хөдөлгөөнийг маргаашаас хуучин зохицуулалтаар явуулна

Зайсан тойруугийн замын хөдөлгөөнийг маргаашаас хуучин зохицуулалтаар явуулна

Өчигдөр гэр бүлийн хоёр мотоциклтой зорчих үеэр аянгад өртөж, эхнэр нь нас баржээ

Өчигдөр гэр бүлийн хоёр мотоциклтой зорчих үеэр аянгад өртөж, эхнэр нь нас баржээ

ИЗНН-ын дэд дарга М.Нарантуяа: С.Зоригийн хөшөөтэй газрыг 1 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авах санал тавьж байна

ИЗНН-ын дэд дарга М.Нарантуяа: С.Зоригийн хөшөөтэй газрыг 1 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авах санал тавьж байна

76 гишүүнтэй сүүлчийн парламент

76 гишүүнтэй сүүлчийн парламент

Сурагчаа зодсон багшид хорих шийтгэл оноожээ

Сурагчаа зодсон багшид хорих шийтгэл оноожээ

Д.Баярхүү: Хэтрүүдоржийн ядуурал

Д.Баярхүү: Хэтрүүдоржийн ядуурал

ДЭМБ: H5N2 вирусний халдвараар хүн нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

ДЭМБ: H5N2 вирусний халдвараар хүн нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

Намуудын сонгуулийг тэд “найруулна”

Намуудын сонгуулийг тэд “найруулна”

 
 
 



​​​​​​​

Эхлэл · Бидний тухай · Редакцийн бодлого · Холбоо барих
​​​​​​​© 2011 - 2023 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан Шуурхай.мн

​​​​​​​