fbpx Монголын улстөрчид шунал шүглэсэн “чөтгөр, шуламнууд” болчихоод зовоож байна
 
Ангилал
Том онцлох
Огноо
Унших
10 минут 12 секунд

Монголын улстөрчид шунал шүглэсэн “чөтгөр, шуламнууд” болчихоод зовоож байна

Монгол хүний реализм ба прагматизм

Нутгийнхаа хөгшдийн үг, үйлдлээс нь тэдний аливаад бодитой ханддаг, практик ач холбогдлыг нь заавал үнэлдэг, тооцдог төрөлх гэхээр ухаалаг ааш авирыг нь би өсөх, өндийх, ухаан суух хэрээрээ л сайтар ойлгож, хүндэлж ирсэн юм.

Аливаа бүхэн нэг янзаараа байдаггүйг, хүн хүний үзэл бодол адилгүйг, сайн зүйлд ч садаа ихийг, их сонсож бага ярихын чухлыг, эвлэвэл бүтдэг эвдэрвэл гутдагийг, бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүйг, хүний газарт нэрээ, өөрийн газарт ясаа тавихын учрыг тооцож аливаад онож зөв хандах, үр дагаврыг нь үнэлж байхын зохистойг хөгшид тун ч сайтар хичээдэг байлаа.

Өөрсдөө ямагт хичээхийн зэрэгцээ залууст байнгад л сануулж, зөвлөдөг байв. Ийм реалист, прагматист үзэл, хандлага л хүнийг зөв зүгрүү хөтөлж, их үр дүнд хүргэж, алдах, эндэхээс хамгаалж байдаг ажээ. Өвгөдийн маань хэлж, сургаж, сануулж, сэхээрүүлж ирсэн зүйр цэцэн үгнүүдийн утга, санааг тайлж, тайлбарлаж ном бичих аваас яах ч аргагүй л реализм, прагматизмыг үндэслэсэн, чухалчилсан онол, сургаал өгүүлэгдэх болно. Өвгөдийн маань зүйр цэцэн үгнүүдээс диалектикийн аль, ямар ч хуулийг ургуулан гаргах боломжтой, мөн нийгмийн хөгжил, хувьслын аль, ямар ч хууль, зүй тогтлыг бүтээж томъёолох магадлал өндөр. Сэтгэлгээний арга, зарчим, логик ч зүйр цэцэн үгнүүдэд агуулагдаж байдаг. Ард олны философи сэтгэлгээний үр жимс нь зүйр, цэцэн үгнүүд юм. Цаг цагаараа байдаггүй, цахилдаг хөхөөрөө хатдаггүй, Өглөөний нар нар биш, өсөхийн жаргал жаргал биш, Баян нэг шуурганаар, баатар нэг сумаар, Аавын буйд хүнтэй танилц, агтны буйд газар үз, Зовох цагт л нөхрийн чанар танигддаг, Шөлөөр цаддаг, төлөөр баяждаг, Усыг нь уувал ёсыг нь дага, Цаас хэдий нимгэн ч чичихээс нааш цоордоггүй, хүн хэдий ухаантай ч хэлэхээс нааш мэддэггүй, Тэнхлүүн явахад нь тэмээ өгөхөөр, тэвдэх цагт нь тэвнээр тусал, Таньдаггүй бурханаас таньдаг чөтгөр нь дээр, Хүний сайныг ханилан байж тань, морины сайныг унан байж мэд, Инээсэн бүхэн нөхөр биш, уурласан бүхэн дайсан биш, Өргүй бол баян, өвчингүй бол жаргал, Эрдэмтэй хүн номхон, их мөрөн дөлгөөн гэхчилэн тоочоод байвал мөн ч олон ухаалаг, цэцэн, мэргэн үгс бий дээ.

Өнгөрснөөсөө сургамж авч байхын чухлыг, өнөөдрийн бодит байдалд нийцүүлж амьдрахын зохистойг, ирээдүйн хэрэгцээ, шаардлагыг тооцож сурахын ач холбогдлыг өвгөд маань мөрдлөг болгосоор иржээ. Тийм дээрээс ч монгол хэмээх нэгэн угсаатан өнөөг хүртэл амь бөхтэй оршсоор л байгаа ажээ.

Устсан улс ч зөндөө, мөхсөн угсаатан ч зөндөө, буруу сэхээд сүйрсэн, ихийг санаад алдсан, шунан шунасаар үгүйрсэн, ихэрхэж дээрэлхсээр ялагдсан, баярхаж ташуурхсаар ядуурсан тохиолдол ч олон шүү дээ...

Эх дэлхий дээр бүтэн улсаараа, бүхэл үндэстнээрээ биеэ даан, тусгаар тогтнон, аюулгүй оршин амьдрах нь тийм ч хялбархан хэрэг биш юм. Энэний тулд тун ч ухаалаг байх, болгоомжтой байх, бусад улс оронтой найрсаг харилцах, нацист, фашист, милитарист үзэл, хандлагаас байнгад сэргийлэх, болж л өгвөл төвийг сахиж, энх тайвныг эрхэмлэх, бусдын шашин суртал, сүсэг бишрэлд хүндэтгэлтэй, хүлээцтэй хандах, нийгэм дэх аливаа зөрчил, тэмцлийн галд тос нэмэхгүй байх хэмжээний мэдлэг, боловсрол, соёлтой улс, үндэстэн л өөрийгөө өнө удаанаар хадгалж чадаж байсан түүхтэй. Ийм ухаан, ийм боловсрол, ийм соёлд суралцаагүй хаад, улстөрчид эх орон, ард түмнээ энэ XXI зуунд ч хохироож, хэлмэгдүүлж байна.

Өнөөдөр гэхэд ардчилсан гэгдэх төр, засагтай атлаа ядуурч, доройтож, зовж, хэлмэгдсээр байгаа ард түмэн ч байна. Мөн хаант засагтай атлаа боломжийн сайхан аж төрж байгаа ард түмэн ч цөөнгүй. Төр, засгийн удирдлага, халамж, дэмжлэгийн чанар, байдал нь зүүж байгаа нэртэйгээ тохирох, дүйцэх нь ихэнх тохиолдолд эргэлзээтэй, маргаантай болчихоод байна.

Дүр эсгэсэн ардчилагчид бол яг үнэндээ ардчиллын дайснууд юм. Энэ үг, ийм дүгнэлтийн зөвийг манай орны бодит байдал, амьдрал, практик ч нотоллоо. Бодит байдлаар, практик дээр нотлогдчихоод байгаа үнэнийг яаж ч гоёчилж харууллаа гэсэн үр дагавар нь, үлдээсэн хар мөр нь өөрийгөө илчилсээр, өргөн олон түмний зүгээс сөрөг үнэлгээ авч нэр, нөлөө нь доройтлоо. Төлөөллийн ардчилал нь ихэнх тохиолдолд үндэсний хөрөнгөтний төрийг, хөрөнгөтний ардчиллыг л төрүүлдэг ажээ.

Ардын ардчилал, иргэний ардчилал гэх хэмжээ, түвшин, чанарт хүртлээ ардчилал хөгжиж, боловсронгуй болж чадахгүй байна. Ийм боломжийг хөрөнгөлөг давхраа, олигархиуд олгохгүй байна. Ардчилал нь үндэсний хөрөнгөтний ашиг, сонирхлоор хязгаарлагдаж, зогсонги, царцанги байдалд орчихдог боллоо.

Дараах шатруугаа шилжиж, хөгжиж чадахгүй байна. Ингэхлээр нийгмүүдийн хөгжлийн талаар шинэ онол, шинэ үзэл баримтлал гэрч ирэх хэрэгцээ, шаардлага өнөөдөр гэхэд л буй болчихлоо. Энэ хүлээлтийн хариу тун удахгүй гарах бизээ. Дүр эсгэсэн ардчилал, анархизмтай хил нийлсэн ардчилал, ардчиллыг баг, бамбай болгон ашигладаг төр, засаг хүн төрөлхтөнд танигдаж, ирээдүйгүй болчихлоо шүү дээ. Монголд маань гэхэд л “ардчиллын алтан хараацай, мөнгөн жараахайнууд” бүгд л авилгачид, луйварчид, хулгайчид болж тодорлоо. Энэ л тэдний жинхэнэ дүр, нүүр царай байжээ. МАН-ын удирдлага ч төрөөс төрсөн тэрбумтнуудаар “бэхэжлээ”, тэдний цүнх баригчид нь бас л авлигачид, хулгайчид болчихлоо. Гурав дахь хүчин гэгдсэн жижиг намууд хэн болохыг сонгогчид мэдэхгүй, ойлгохгүй байна.

“Сэхэх, сэргэх гэж хичээсэн монголчууд харамсалтай нь буруу замруу ороод мөхөх тийшээ хандлаа” гэж үнэлэгдэхээр л болчихоод байна шүү дээ. 2024 оны сонгууль юу л авч ирэх бол оо? Реализм, прагматизм өвлөгдсөнгүй гэж үү?

Монголчууд бид чинь төр, ёсны 3600 гаруй жилийн түүх, уламжлал, соёл бүхий ард түмэн шүү дээ. Ийм удаан хугацаанд төрийн түүхээ, угсаатны нэр, соёлоо хадгалсаар ирсэн, нутаг газартаа эзэн нь болсоор, гэр сууцанд амьдарсаар өнөөдрийг хүрсэн ард түмэн, хүмүүс ховор шүү дээ. Өнөөдрийн зарим том, хүчирхэг улс ердөө л 200 гаруй жилийн төрийн түүхтэй, зарим нь 50 хүрэхгүй жилийн төрийн түүхтэй, төрийн дархлааны хувьд ихээхэн эмзэг, хүн ам нь нэг угсаатан, нэгдмэл үндэстэн болж бэхжээгүй, нийгмийн хүчтэй донсолгоо тохиолдвоос 20-40 хүртлээ задарч ч мэдэхээр байна.

Монголчууд Монголдоо цуглавал, түүхийн ухамсраараа нэгдмэл байж чадвал, тусгаар тогтнолоо гол гол тулгуур багануудаар нь бэхжүүлж, хамгаалж, төвийг сахин амьдарч сурвал хоёр том хөрш маань бидэнд хоёр том хана, хэрэм болсоор л байх болно.

Улсын маань хил бүх уртаараа элдэв зүсмийн халдлагаас, бүр таван тив, дөрвөн далайн зүгээс хамгаалагдчихаад байгаа юм шүү дээ. Дэлхий дээр маань байгаа бүх цас, мөс хайллаа ч гэсэн, дөрвөн далай нэгэн зэрэг цалгиж цунами боллоо ч гэсэн Төв Ази, Монголын өндөрлөг усан галавт өртөлгүй торойн үлдэх нь ч тодорхой юм. Монголын газар нутгийн хамгийн нам доор хэсэг нь далайн түвшнээс дээш 500 гаруй метрийн өндөртэй билээ. Байгалийн нөхцөл маань ивээлтэй, өгөөжтэй, баялаг ихтэй, харин улстөрчид маань л найдваргүй, шунал шүглэсэн, хүйтэн сэтгэлтэй “чөтгөр, шуламнууд” болчихоод мөн ч зовоож байна даа. Бид тэднээс хэзээ, яаж нэг сална даа! Монгол орон байгаа бүх боломжоо бүх иргэддээ тэгшивтэр эдлүүлээд тайван, түвшин, тогтвортой хөгжих, амьдрах цаг хэзээ, хэн ерөнхийлөгч, хэн ерөнхий сайдын үед ирэх юм бол оо?! Тэр хоёр хүнд л хөшөө босгох хэрэгтэй.

Судлаач, профессор Д.Чулуунжав

Л.Оюун-Эрдэнийн буруудсан нүүдэл-1: ₮22 саяын орлогоосоо 27 дахин их мөнгөтэй “сейфний эзэн“ Н.Хүрэлбаатар
Л.Оюун-Эрдэнийн буруудсан нүүдэл-1: ₮22 саяын орлогоосоо 27 дахин их мөнгөтэй “сейфний эзэн“ Н.Хүрэлбаатар
 
“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв
“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

Шинэ мэдээ

“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

Сонгуулийн шоу: Багаараа сонгогдоод ямар ч ид шидгүй, хэрсүү байцгаая!

Сонгуулийн шоу: Багаараа сонгогдоод ямар ч ид шидгүй, хэрсүү байцгаая!

МАН жагсаалтаа толгой сайтад биш “бурханы хүү“-д өгчээ

МАН жагсаалтаа толгой сайтад биш “бурханы хүү“-д өгчээ

Л.Оюун-Эрдэнэ: Айх хэрэггүй, тэртэй тэргүй үнэн ялна

Л.Оюун-Эрдэнэ: Айх хэрэггүй, тэртэй тэргүй үнэн ялна

Өмгөөлөгч Г.Жалбуу: Хар тамхины хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг сурталчилдаг хэвлэлийг торгох заалтыг зөрчлийн хуульд оруулах ёстой

Өмгөөлөгч Г.Жалбуу: Хар тамхины хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг сурталчилдаг хэвлэлийг торгох заалтыг зөрчлийн хуульд оруулах ёстой

Ч.Өнөрбаяр: Хүчингийн хэрэгт гүтгэнэ гэдэг бол эрээ цээргүй асуудал

Ч.Өнөрбаяр: Хүчингийн хэрэгт гүтгэнэ гэдэг бол эрээ цээргүй асуудал

Намын жагсаалтыг нийгмийн бүлгийн төлөөллөөр бүрдүүлэх нь Үндсэн хууль зөрчсөн үйлдэл

Намын жагсаалтыг нийгмийн бүлгийн төлөөллөөр бүрдүүлэх нь Үндсэн хууль зөрчсөн үйлдэл

Ч.Хүрэлбаатар Монгол төрийн сайдын албыг гутаалаа

Ч.Хүрэлбаатар Монгол төрийн сайдын албыг гутаалаа

Сонгуулийн луйврын анхны маргаан “Морьтой Аравт“-ын тойргоос гарлаа

Сонгуулийн луйврын анхны маргаан “Морьтой Аравт“-ын тойргоос гарлаа

Н.Хүрэлбаатар СХД-т хамт дэвшиж буй багийнхныгаа муухай харагдуулж байна

Н.Хүрэлбаатар СХД-т хамт дэвшиж буй багийнхныгаа муухай харагдуулж байна

Дараагийн Месси Монголоос “төрөх” ч юм бил үү?

Дараагийн Месси Монголоос “төрөх” ч юм бил үү?

“Комедиан“ Д.Амартүвшин жийгдэж эмч Т.Цэрэнтогтохыг сонгожээ

“Комедиан“ Д.Амартүвшин жийгдэж эмч Т.Цэрэнтогтохыг сонгожээ

2024 оны УИХ-ын сонгууль: Намуудын сонирхол, сонгогч олны горьдлого...

2024 оны УИХ-ын сонгууль: Намуудын сонирхол, сонгогч олны горьдлого...

Сонгуулийн дараах эдийн засаг ямар байх вэ?

Сонгуулийн дараах эдийн засаг ямар байх вэ?

Баабар: Путины саналаас Хятад яагаад татгалзав?

Баабар: Путины саналаас Хятад яагаад татгалзав?

Л.Оюун-Эрдэнэ: Хоёрхон кэйс ярья

Л.Оюун-Эрдэнэ: Хоёрхон кэйс ярья

Судлаач Ганаа: Залуужуулахын сайн муугийн тухай

Судлаач Ганаа: Залуужуулахын сайн муугийн тухай

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан

Д.Бат-Эрдэнэ: Хэн нэгний постыг шэйрлэхийн тулд Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлнэ гэсэн журам хаана ч байхгүй

Д.Бат-Эрдэнэ: Хэн нэгний постыг шэйрлэхийн тулд Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлнэ гэсэн журам хаана ч байхгүй

Ц.Гантулга: Монгол Улсын гадаад өр 35 тэрбум $, Элон Маскийн урамшуулал 56 тэрбум $

Ц.Гантулга: Монгол Улсын гадаад өр 35 тэрбум $, Элон Маскийн урамшуулал 56 тэрбум $

Буруу тогтолцоо: ХУД УРГААРАА ТӨРИЙН СЭНТИЙД СУУХААР НЭР ДЭВШИЖ БУЙ НӨХДҮҮД

Буруу тогтолцоо: ХУД УРГААРАА ТӨРИЙН СЭНТИЙД СУУХААР НЭР ДЭВШИЖ БУЙ НӨХДҮҮД

Зайсан тойруугийн замын хөдөлгөөнийг маргаашаас хуучин зохицуулалтаар явуулна

Зайсан тойруугийн замын хөдөлгөөнийг маргаашаас хуучин зохицуулалтаар явуулна

Өчигдөр гэр бүлийн хоёр мотоциклтой зорчих үеэр аянгад өртөж, эхнэр нь нас баржээ

Өчигдөр гэр бүлийн хоёр мотоциклтой зорчих үеэр аянгад өртөж, эхнэр нь нас баржээ

ИЗНН-ын дэд дарга М.Нарантуяа: С.Зоригийн хөшөөтэй газрыг 1 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авах санал тавьж байна

ИЗНН-ын дэд дарга М.Нарантуяа: С.Зоригийн хөшөөтэй газрыг 1 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авах санал тавьж байна

76 гишүүнтэй сүүлчийн парламент

76 гишүүнтэй сүүлчийн парламент

Сурагчаа зодсон багшид хорих шийтгэл оноожээ

Сурагчаа зодсон багшид хорих шийтгэл оноожээ

Д.Баярхүү: Хэтрүүдоржийн ядуурал

Д.Баярхүү: Хэтрүүдоржийн ядуурал

ДЭМБ: H5N2 вирусний халдвараар хүн нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

ДЭМБ: H5N2 вирусний халдвараар хүн нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

Намуудын сонгуулийг тэд “найруулна”

Намуудын сонгуулийг тэд “найруулна”

 
 
 



​​​​​​​

Эхлэл · Бидний тухай · Редакцийн бодлого · Холбоо барих
​​​​​​​© 2011 - 2023 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан Шуурхай.мн

​​​​​​​