fbpx Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос
 
Ангилал
Том онцлох
Огноо
Унших
8 минут 37 секунд

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Эзэн Чингис хааны өлгий, Их хатдын түүхт нутаг бол Хан Хэнтий. Нутгийн хүмүүстэй ярилцахад “өвлийн цаг хэцүүхэн байлаа, гэхдээ хичнээн үхэж хорогдсон ч мал бол өсдөг буян. Цаг зуд ямар байхаас үл хамааран манай нутгийн ард иргэд эцэг өвгөдөөс сонгон нутаглаж ирсэн энэ сайхан байгаль, уул усаа үргэлж ерөөж дээдэлж явдаг. Тиймдээ ч манай нутгийнхан сэтгэл нь цатгалан улс” гэж ярьсан юм. Үнэхээр сэтгэл цатгалан улс гэж байдаг байх. Хүн тавхан үгэндээ танигддаг даа. Онцолж яримаар байгаа хүн маань ч яг ийм.

Түүнийг Дэмбэрэлваанчигийн БАЛДАН гэдэг. Ямар сайхан нүүрний буянтай залуу вэ, харах нь ээ л инээж явна. Сайхан ч инээнэ. Ажлын хэсгийнхэн өдөрт хоёр суманд уулзалт хийсэн болохоор хугацаа давчуу явлаа. Давчдан яарч явахад юу эс тохиолдох билээ, олон хүнээс янз бүрийн л ааш гарна. Д.Балданг ажаад л явлаа. Уужуу юм. Аливаад бачимдаад байдаггүй бололтой. Хүнийг танья гэвэл бусадтай яаж харьцдагаас нь их зүйл мэдэж болдог. Бидний ажлын хэсэгт Улсын их хурлын гишүүн ч байна, намын бүлгийн зөвлөх залуус ч байна, жолооч, туслахууд ч байна. Хамгийн чухал нь ард иргэд. Ахмад настанд яаж хандаж, аймгийн засаг дарга нартай яаж мэндэлж байгаагаас нь би энэ залууг их хүндэлсэн юм.

Дэлгэрхаан суманд уулзалт дуусч байлаа. Саарал дээлтэй жижигхэн эмээ нуруугаа бөгтийлгөж духаа саравчлаад л зогсоод байна. Соёлын төвийн танхимд хүмүүс бужигнаад үүд рүү гарах урсгал битүү. Иргэд олноор цугларч байгаагаас харахад энэ хүмүүсийн үгийг сонсох, үгээ хэлэх хэрэгцээ их байгаа нь илт. Энэ шуугиан дотор нэг эргээд харвал жижигхэн эмээ өлмийгөө өргөөд ч хүрэхгүй байна уу гэлтэй Д.Балданг үнэрлэж зогсоно. Хамаатан садан нь юм болов уу гээд очтол үгүй. Өвөл манай суманд цас эрт ороод зуд болох төлөвтэй, би чинь гаднаа хэдэн муу үнээтэй. Тэгсэн энэ хүү ирж манай сумынханд өөрийнхөө компанийн малын эм тарианаас өгөөд явсан юм. Эмээ нь тэгэхэд баярлалаа ч гэж хэлж чадаагүй, олон хүн ирээд, дор бүрнээ аваад л харьсан. Тэрэн шиг тус дэмтэй юм байсангүй шүү. Үхсэн малын араас өвс тэвэрч ирээд ямар босгоод ирэх биш. Өгье гэсэн сэтгэлээр өгвөл юм тусаа өгдөг юм шүү дээ” гэв.

Би ажил эхлэхэд л өөрөөс нь онцлох сэдвүүд асуусан. Тэгэхэд Д.Балдан энийгээ ч хэлээгүй. Эмээгээс л мэдлээ. Өнгөрсөн 11 сард цаг хүндрэх нь гэж учир мэддэг хүмүүс яриад байхад улсын нөөцөө хэрхэн бэлдэж, ямар бодлогоор энэ өвлийн цагаан зудыг хохирол багатай давах вэ гэж төр арга хэмжээ аваагүй байхад энгийн нэг бизнесмэн залуу тэрбум шахуу төгрөгийн эм тариагаа үнэгүй тараачхаад яасан өөрийгөө сурталчилж мэддэггүй юм бэ” гэж би толгой сэгсэрлээ. Харин хэргийн эзэн маань “За тэрийг нэг их бичээд яах вэ, хүнд тусалчхаад би тусалсан шүү гээд байх муухай” гэх.

ЭР ХҮН ОЛОНТОЙ ЯВАХ САЙХАН. Очсон сум бүрт танихгүй хүн ч гэж алга. Ялангуяа ахмадууд “Буянтай хүү” гэж хайрлах юм. Тэр учир болбоос 1990-ээд оноос монголын уянгын дууны хаан гэгдэж явсан солгой Төмөрхуяг агсанг орон байртай болгож, насных нь бөгсөнд сэтгэл дүүрэн амьдруулсан гавьяа юм билээ. Сүүлийн жилүүддээ тэрээр ядруухан амьдарч явахад нь төр шагналд тодорхойлохгүй, ард түмний гавьяат гэдэг цолоор сэтгэлээ зогоож явсан үе байв. Дөнгөж сургуулиа төгссөн залуухан хүү нутгийн ахыгаа хайрлаж, хамтарсан тоглолт хийж, орлогоороо байр авч өгнө гэж зоригложээ. Тоглолт ч сайхан болж, солгой Төмөрхуягийн дуу хоолойг санасан олон хүний сэтгэлийг баясгаж, алдарт дуучин маань ч амьдралдаа мөрөөдөж явсан тоглолтоо хийж. Төр ч алгаа тэнийж МУГЖ болгов. Харин тоглолтын орлого нь байрны үнэд хүрсэнгүй. Амласандаа хүрдэг эр хүн байх ёстой гэсэн өөрийнхөө бодолд нугарахгүйн тулд унаж явсан машинаа зарж, ээжээрээ тэтгэврийн зээл авахуулчхаад ахдаа түлхүүрийг нь атгаад очиж байв.

Хорин хэдхэн настай залууд тухайн үедээ амар байгаагүй ч хорвоод нэгэн хүмүүний сэтгэлийг дүүрэн буцаасан буян багадахгүй бизээ. Бусдын төлөө гэсэн сэтгэл хүнээс хүчилж гардаггүй, дотроос урсаж гардаг гэдгийг энэ залуугийн тухай сонсох бүртээ мэдэрч явна.

Түүний өндөр эмэг Удга гэж айхтар хөгшин байжээ. “Миний хийсэн энэ насны буян хүрвэл хойд насандаа би алтан гургалдай болж төрнө өө” гэсэн юм гэдэг. “Нээрээ л тэгээд миний хүү ирсэн” гэж ээж нь ярьсан юм. Бурхан хамгийн хайртай хүнээ дуучин болгодог гэдэг ч хоолойн чадлын хажуугаар сүрхий сийрэг бизнесмэн болох толгой, зориг зүрхтэй улс төрч болох өгөгдөл бас байна. Хувь тавилан, заяа төөрөг, урьд хойдын буян гэж үнэхээр байдаг ч юм болов уу.

Тэднийх 3 охинтой. Эхнэр нь Булган нутгийн бүсгүй. Нөхрийнхөө тухай “үйл хэрэг нь ямар үр дүнтэй байхаас үл хамааран би түүний аливаа шийдвэрт хэзээ ч эргэлзэж тээнэгэлзэж байгаагүй. Улс орныхоо төлөө гаргаж чадах сэтгэл, зүтгэл бүхнийх нь ард би үргэлж байх болно” гэж эрс шулуухан хэлдэг сайхан ханьтай юм билээ. Хувийн бизнес нь хөлөө олчихсон. Хурдан морины тэжээл, ивомек, цагаан тариагаар нь малчид андахгүй.

Д.Балдан энэ удаагийн УИХ-ын сонгуульд цоо шинэ хүн. Харин улс төр түүний хувьд цоо шинэ зүйл биш гэдгийг би Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар аймгийн бүх суманд хийсэн олон уулзалтуудын араас сонсож, ажиглаж, дүгнэж суусан хүний хувьд хэлж чадна. Түүнд нэг тийм чин сэтгэлийн ХАРИЗМ бий. Шударга бус байдалтай эвлэрдэггүй, эрхтэн дархтан гэж айдаггүй, санасан зорьсон зүйлээсээ ухарч няцдаггүй. Гэлээ гээд давчдан бачуурч, омогдож түргэдсэн зангүй. Улс орны асуудлыг томоор харж чадах, томчуудын дүрмээр тоглож чадах, тэгээд мад тавиад хожчихож мэдэх олон нүүдэлт МОРЬ юм билээ.

Хэнтий аймгийн шүтээн болсон Өндөр хаан уулын оройгоос мянган уулын орой харагддаг гэнэ. Тал нутгийн хүн яагаад тайван уужуу байдгийг би сая ойлголоо. Хаанаас нь гарвал хавь ойроо дээрээс нь харж болохыг, яаж амьдарвал мянган уулын орой шиг нэгнээ түшиж болохыг ухаарчихсан байдаг юм байна.

Энэ мэдээнд өгөх таны үнэлгээ

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан
Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан
 
“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв
“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

Шинэ мэдээ

“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

“Туйлбаргүй“ Д.Энхтүвшин ажлаа өгөөд сонгуульд хүч үзнэ гэдгээ мэдэгдэв

Сонгуулийн шоу: Багаараа сонгогдоод ямар ч ид шидгүй, хэрсүү байцгаая!

Сонгуулийн шоу: Багаараа сонгогдоод ямар ч ид шидгүй, хэрсүү байцгаая!

МАН жагсаалтаа толгой сайтад биш “бурханы хүү“-д өгчээ

МАН жагсаалтаа толгой сайтад биш “бурханы хүү“-д өгчээ

Л.Оюун-Эрдэнэ: Айх хэрэггүй, тэртэй тэргүй үнэн ялна

Л.Оюун-Эрдэнэ: Айх хэрэггүй, тэртэй тэргүй үнэн ялна

Өмгөөлөгч Г.Жалбуу: Хар тамхины хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг сурталчилдаг хэвлэлийг торгох заалтыг зөрчлийн хуульд оруулах ёстой

Өмгөөлөгч Г.Жалбуу: Хар тамхины хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг сурталчилдаг хэвлэлийг торгох заалтыг зөрчлийн хуульд оруулах ёстой

Ч.Өнөрбаяр: Хүчингийн хэрэгт гүтгэнэ гэдэг бол эрээ цээргүй асуудал

Ч.Өнөрбаяр: Хүчингийн хэрэгт гүтгэнэ гэдэг бол эрээ цээргүй асуудал

Намын жагсаалтыг нийгмийн бүлгийн төлөөллөөр бүрдүүлэх нь Үндсэн хууль зөрчсөн үйлдэл

Намын жагсаалтыг нийгмийн бүлгийн төлөөллөөр бүрдүүлэх нь Үндсэн хууль зөрчсөн үйлдэл

Ч.Хүрэлбаатар Монгол төрийн сайдын албыг гутаалаа

Ч.Хүрэлбаатар Монгол төрийн сайдын албыг гутаалаа

Сонгуулийн луйврын анхны маргаан “Морьтой Аравт“-ын тойргоос гарлаа

Сонгуулийн луйврын анхны маргаан “Морьтой Аравт“-ын тойргоос гарлаа

Н.Хүрэлбаатар СХД-т хамт дэвшиж буй багийнхныгаа муухай харагдуулж байна

Н.Хүрэлбаатар СХД-т хамт дэвшиж буй багийнхныгаа муухай харагдуулж байна

Дараагийн Месси Монголоос “төрөх” ч юм бил үү?

Дараагийн Месси Монголоос “төрөх” ч юм бил үү?

“Комедиан“ Д.Амартүвшин жийгдэж эмч Т.Цэрэнтогтохыг сонгожээ

“Комедиан“ Д.Амартүвшин жийгдэж эмч Т.Цэрэнтогтохыг сонгожээ

2024 оны УИХ-ын сонгууль: Намуудын сонирхол, сонгогч олны горьдлого...

2024 оны УИХ-ын сонгууль: Намуудын сонирхол, сонгогч олны горьдлого...

Сонгуулийн дараах эдийн засаг ямар байх вэ?

Сонгуулийн дараах эдийн засаг ямар байх вэ?

Баабар: Путины саналаас Хятад яагаад татгалзав?

Баабар: Путины саналаас Хятад яагаад татгалзав?

Л.Оюун-Эрдэнэ: Хоёрхон кэйс ярья

Л.Оюун-Эрдэнэ: Хоёрхон кэйс ярья

Судлаач Ганаа: Залуужуулахын сайн муугийн тухай

Судлаач Ганаа: Залуужуулахын сайн муугийн тухай

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Сэтгүүлчийн тэмдэглэл: Өндөрхааны оройгоос

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан

Х.Нямбаатар: Номингийн Баярсайхан үе үеийн нийслэлийн засаг даргад авлига өгч Хан-Уул дүүрэгт олон газар авсан

Д.Бат-Эрдэнэ: Хэн нэгний постыг шэйрлэхийн тулд Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлнэ гэсэн журам хаана ч байхгүй

Д.Бат-Эрдэнэ: Хэн нэгний постыг шэйрлэхийн тулд Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлнэ гэсэн журам хаана ч байхгүй

Ц.Гантулга: Монгол Улсын гадаад өр 35 тэрбум $, Элон Маскийн урамшуулал 56 тэрбум $

Ц.Гантулга: Монгол Улсын гадаад өр 35 тэрбум $, Элон Маскийн урамшуулал 56 тэрбум $

Буруу тогтолцоо: ХУД УРГААРАА ТӨРИЙН СЭНТИЙД СУУХААР НЭР ДЭВШИЖ БУЙ НӨХДҮҮД

Буруу тогтолцоо: ХУД УРГААРАА ТӨРИЙН СЭНТИЙД СУУХААР НЭР ДЭВШИЖ БУЙ НӨХДҮҮД

Зайсан тойруугийн замын хөдөлгөөнийг маргаашаас хуучин зохицуулалтаар явуулна

Зайсан тойруугийн замын хөдөлгөөнийг маргаашаас хуучин зохицуулалтаар явуулна

Өчигдөр гэр бүлийн хоёр мотоциклтой зорчих үеэр аянгад өртөж, эхнэр нь нас баржээ

Өчигдөр гэр бүлийн хоёр мотоциклтой зорчих үеэр аянгад өртөж, эхнэр нь нас баржээ

ИЗНН-ын дэд дарга М.Нарантуяа: С.Зоригийн хөшөөтэй газрыг 1 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авах санал тавьж байна

ИЗНН-ын дэд дарга М.Нарантуяа: С.Зоригийн хөшөөтэй газрыг 1 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авах санал тавьж байна

76 гишүүнтэй сүүлчийн парламент

76 гишүүнтэй сүүлчийн парламент

Сурагчаа зодсон багшид хорих шийтгэл оноожээ

Сурагчаа зодсон багшид хорих шийтгэл оноожээ

Д.Баярхүү: Хэтрүүдоржийн ядуурал

Д.Баярхүү: Хэтрүүдоржийн ядуурал

ДЭМБ: H5N2 вирусний халдвараар хүн нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

ДЭМБ: H5N2 вирусний халдвараар хүн нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

Намуудын сонгуулийг тэд “найруулна”

Намуудын сонгуулийг тэд “найруулна”

 
 
 



​​​​​​​

Эхлэл · Бидний тухай · Редакцийн бодлого · Холбоо барих
​​​​​​​© 2011 - 2023 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан Шуурхай.мн

​​​​​​​