Б.ГАРЬД
Өнгөрсөн оны сүүлчээс Монголын улс төр бужигнаад эхэлсэн. Эхэндээ “...Улс төрийн эрх мэдлийн дахин хуваарилалтын төлөөх зодоон” гэгдэж байв. Гэвч энэ зөрчил яваандаа огт өөр үндэс, шалтгаантай болоод ирэв. Уул уурхайн орд, тэр дундаа чадвал Ухаахудагийг өргөжүүлэх, ядвал Ухаахудагийг авч үлдэхийн төлөөх тэмцэл болох нь тодров. Энэ хүрээнд олон үйл явдал зэрэг зэрэг өрнөж байна. Эдгээрийг харвал "...Улс дотор Ухаахудаг гэдэг “улс” байсан юм уу" гэлтэй байна. Заримыг нь хүргэе.
Шулуухан хэлэхэд, тухайн үед энэхүү хувьчлалыг албан бусаар зөвшөөрсөн эрх мэдэл бүхий улстөрчдөд Ухаахудагийг УИХ, Засгийн газрын шийдвэргүй явуулахаас өөр сонголт байгаагүйтэй холбоотой. Нөгөө талаас, тэднийг ингэж шийдэхэд “...Зөв”, эсвэл “...Буруу” гэх хяналт үндсэндээ алдагдсан нь харагдаж байгаа юм.
Тавантолгой ордод 1950-1989 оны хооронд улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийж, 1990 онд коксжих нүүрсний ТЭЗҮ-ийг хийж дуусгасан. Гэсэн хэдий ч 1999 онд “Майн инфо” ЗБН-д “Тавантолгой-1”, “Тавантолгой-2” нэршилтэй хайгуулын 29 639, 42 413 гектар бүхий хайгуулын талбайнуудыг гурван жилийн хугацаатай олгосон. 2000 онд “Майн инфо” ЗБН нь “Майн инфо” ХХК болоод эдгээр талбайг “Энерго ресурс” ХХК-д шилжүүлсэн. “Энерго ресурс” ХХК нь 2002 онд “Тавантолгой-1” нэршилтэй талбайнхаа 24 036 гектарыг төрд шилжүүлж, 5 063 гектар талбай бүхий лицензийг “Тавантолгой-1” нэршлээр авч үлдсэн. “Тавантолгой-2” нэршилтэй талбайнхаа 39 274 гектар талбайг төрд шилжүүлж, “Ухаахудаг” нэршилтэй 1901Х дугаартай 2135 гектар, “Ухаахудаг” нэршилтэй 1901Х-1 дугаартай 1011 гектар талбайг авч үлдсэн. Ухаахудаг лицензийн түүх эндээс эхэлнэ. Түүнийг удахгүй дэлгэрүүлэн мэдээлнэ. Харин удалгүй Ухаахудагийн лицензийг эзэмших болсон “Энержи ресурс” ХХК-ийн хувьцаа маш сонирхолтой “хөдөлгөөн”-ий дор ийш тийш болсон байна. Товчхондоо, Ухаахудагийн хувийг наймаалцах үйл явцын хүрээнд томоохон үйлдвэр, компаниуд, үл хөдлөх хөрөнгийн бартер хийгджээ. Үүнд, архи, спиртийн үйлдвэр, Дархан дахь цахилгааны сүлжээ компани, үүрэн телефоны анхны компаниудын нэг, олон тооны өндөр зэрэглэлийн үнэтэй хаусууд, Америк дахь хаусууд хүртэл багтаж байна. Ингэж наймаалцсаар одоогийн эзэддээ үлджээ.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2025 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 19. ЛХАГВА ГАРАГ. № 33 (7529)
