Малын эрүүл мэнд, ашиг шим болон үржилд шимэгч хорхой сөргөөр нөлөөлж, цаашлаад эдийн засагт ихээхэн хохирол учруулдаг тул эмчлэн сэргийлэх арга хэмжээг төлөвлөгөөний дагуу хэрэгжүүлэх нь нэн чухал юм. Монгол оронд 170 гаруй зүйлийн шимэгч хорхой бүртгэгдэж түүгээр 40 орчим төрлийн дотор шимэгчтэх өвчин үүсэж мал, аж ахуйн үйлдвэрлэлд эдийн засгийн хүндрэл учруулж байна.

МАЛЫН ДОТОР ШИМЭГЧИЛДЭГ ХОРХОЙГ ДАРААХ 4 БҮЛЭГТ ХУВААНА.

1. Дугариг хорхой

2. Туузан хорхой

3. Хавтгай хорхой

4. Эгэл биетэн

МАЛЫН БИЕД ҮЗҮҮЛЭХ СӨРӨГ НӨЛӨӨ

A. ИДЭШ ТЭЖЭЭЛ АЛДАГДАХ

Шимэгч хорхой малын тэжээл боловсруулах болон бусад эрхтэнд хэдэн арван жил амьдарч, шим тэжээлийн дутагдалд оруулдаг.

Үр дүнд нь мал турах, өсөлт удаашрах, мах, сүүний гарц 30 хүртэл хувиар буурдаг байна.

B. ӨВЧЛӨМТГИЙ БОЛОХ

Зарим шимэгч цусаар хооллодог тул цус багадалт үүсэж улмаар эмгэг үүсгэх эхлэл болдог.

C. ЭД ЭРХТЭНГ ЭМГЭГШҮҮЛЭХ

Өвс, тэжээл, устай хамт малын биед орсон шимэгч хорхой нарийн гэдэсний ханаар цусанд орж эд эрхтэнд очиж яргах явцдаа эд эрхтэнг сорвижуулах, цөсний сувгийн бөглөрөл үүсгэж, эзэн амьтныг үхэлд хүргэх аюултай. Жишээлбэл цөсний хүүдий, сувагт шимэгчилдэг соруулт хорхой (Fasciola hepatica) ноцтой хохирол учруулж эзэн амьтны биед 3-4 жил амьдарч өдөр бүр хэдэн зуун мянган өндөг ялгаруулдаг байна. Мөн уушгиндаа шимэгч хорхойтой малын амьсгалын зам бөглөрч, ханиалгах, амьсгаа давчдах зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ.

D. ДАРХЛАА СУЛРАХ

Шимэгч хорхойгоор халдварласан малын дархлаа муудаж бусад өвчинд өртөмтгий болдог.

E. ҮРЖИЛ, АШИГ ШИМД НӨЛӨӨЛӨХ

Төлөрхөг чанар буурч, үржил муудах,

Сүүний гарц, ноосны чанар буурах,

Малын амьдрах чадвар, ашиг шим огцом буурна.

МАЛЧИНД УЧРАХ ХОР УРШИГ

Малчин өрхийн орлого багасах.

Малын бүтээгдэхүүн (мах, сүү, арьс, ноос, ноолуур) эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй болж, зах зээлд борлуулахад хүндрэлтэй болдог.

Шимэгч хорхойн зарим төрөл хүнд халдварлаж “Зооноз” өвчин үүсгэдэг (жишээ нь: туузан хорхой, соруулт хорхойн халдвар)

ШИМЭГЧ ХОРХОЙГ ОНОШЛОХ, СЭРГИЙЛЭХ

Малын цусанд болон баасанд шинжилгээ хийлгэх.

Байгаль, бэлчээрийн эрүүл ахуйг хангах.

Угаалга, туулга, боловсруулалтыг малын эмчийн хяналтад хийлгэх.

Малын хашаа, хороог цэвэрлэж халдваргүйтгэх, биотермийн арга ашиглах

ЗӨВЛӨМЖ

Цаг алдалгүй мал эмнэлгийн үйлчилгээг авч, малын эмчийн заавар, зөвлөмжийн дагуу эмчлэн сэргийлэх арга хэмжээг тогтмол хэрэгжүүлэх нь малын өвчлөлөөс сэргийлж, эрүүл өсөлт хөгжил, үржил шимийг дэмжинэ. Мал сүргээ мал эмнэлгийн төлөвлөгөөт арга хэмжээнд тогтмол хамруулснаар нэгж малаас ашиг шимийг 30 хүртэл хувиар нэмэгдүүлэх боломжтой юм.