МИАТ ТӨХК-ийн захирал Б.Мөнхтамир цаг үеийн асуудлаар өнөөдөр /2025.12.01/дараах асуултад хариулт өглөө.
-МИАТ компанийн захирлаас таныг чөлөөлөх шийдвэрийг Засгийн газраас гаргаад байна. Алдагдалд оруулсан үндэслэлээр?
-Санхүүгийн хувьд түвэгтэй асуудлууд байна, үгүйсгэхгүй. Гэхдээ ямар шалтгаан байна вэ гэвэл өнгөрсөн хугацаанд ОХУ-аас авсан шатахууны үнэ 800 ам.доллар байсан бол өнөө жил 1300 ам.доллар болсон. Мэдээж энэнтэй холбоотойгоор зардлууд өсч таарна. Орон тоог нэмсэн асуудал яригдаж байна. 2021 оноос хойш МИАТ компани 5 онгоцтой үйл ажиллагаа эрхэлж байсан бол өнөөдөр 10 онгоц болж нэмэгдсэн. Орон тоо батлагдсан тооноос хэтэрсэн асуудал байхгүй. Энэн дээр хариуцлага тооцох асуудал яригдсан.
Хариуцлага тооцох байдал нь ТУЗ-ийн бүрэн эрхийн асуудал. ТУЗ тайлбар авч магадгүй байх.
Үүнээс үл хамаараад сүүлийн сар гаруйн хугацаанд өөрийнхөө хүсэлтээр ажлаас чөлөөөлөгдөх хүсэлт гаргасан. Үүнтэй холбоотойгоор эргэж мушгиад байх шиг байна. МИАТ компанийн захирлыг шахаад баахан бүлэглэл ажлыг нь авах гээд байна гэсэн юм яриад байна, тийм зүйл байхгүй. Олон нийтийн сүлжээн дээр олон юм яригдлаа. Энэ хүмүүсийг зүгээр ажлаа хийгээд явж байхад нь буруутгаад байж болохгүй. С.Бямбацогт сайдыг 2022-2024 онд Зам тээврийн хөгжлийн сайдаар ажиллаж байхад нь бид хоёр МИАТ компани дээр хамтарч өөрчлөлт хийж байсан. Үүнд, хаа байсан З.Мэндсайхан гишүүнийг оролцуулаад яриад байна. Бидний хувьд нэг нутаг. Гайгүй харилцаатай, гэхдээ бүлэглэл шахаж шаардсанаас би ажлаа өгөх болсон юм биш. Би өөрийн хүсэлтээр ажлаас чөлөөлөгдөх хүсэлтэй байгаа.
МИАТ компанийн хувьд 2020-2021 оны хугацаанд томоохон өөрчлөлт гарлаа.
МИАТ компани жилдээ 2500 орчим нислэг хийдэг байсан бол 4500 орчим нислэг хийдэг болсон. Зорчигчийн тоо 700 мянга байсан бол 1.2 сая болсон, жилдээ. 500 тэрбум орчим төгрөгийн орлого олдог байсан бол нэг их наяд төгрөгийн орлого олдог болсон.
МИАТ компани цаашдаа агаарын тээврийн зах зээлийн нийт 50 хувийг эзэлж байгаа компани. Агаарын тээврийн зах зээл цаашдаа өргөжих нь маш чухал байгаа. Ингэхийн тулд зайлшгүй транзит тээврийг хөгжүүлэх шаардлага тулгарч байгаа. Covid-19 цар тахлаас өмнө буюу 2019 оноос өмнө жилдээ 3800 орчим зорчигчийг транзитаар тээвэрлэж байсан бол цаашдаа 50 мянга орчим зорчигчийг тээвэрлэх юм. Энэ нь агаарын тээвэрийн зах зээлийг тэлэх боломж. Монгол Улс 3.5 сая хүн амтай, үүний 63 хувь буюу 2.2 сая зорчигчийг 2024 онд тээвэрлэсэн. Үндсэндээ агаарын тээврийн зах зээл ханасан, таазандаа тулчихаад байгаа. Энийг цаашдаа яаж хөгжүүлэх вэ бодлогын түвшинд транзит зорчигчийн урсгалыг нэмэгдүүлэх.
-МИАТ компани 5 тэрбум гаруй төгөгийн алдагдалд орсон, он гарахад 10 тэрбумд хүрнэ гэж байгаа. Үүнтэй та санал нийлж байгаа юм уу. Өөрийн хүсэлтээр МИАТ компанийн захирлаас чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгөөд байгаа гэдэг нь ямар учиртай юм?
-Бодлогын түвшинд өөр ажил эрхлэх асуудал байна. Энэ компанийн гүйцэтгэх захирлаар 4 жил гаруйн хугацаанд ажиллалаа. 1993 оноос хойш МИАТ компани хувьцаат компани болсноос хойш хамгийн удаан хугацаанд ажилласан гүйцэтгэх захирал би болчихоод байна. Тийм учраас би өөр ажил руу явах.
Цаашдаа аж ахуйн ажил биш бодлогын түвшинд ажил эрхэлье гэж байгаа юм.
Жилийн эцсийн дүн гараагүй байна. Есдүгээр сараас арванхоёрдугаар сар хүртэл олон үйл ажиллагаа хийгдэж байна. Транзит зорчигч хийгдэж байна, МИАТ компанийн нойтон түрээсийн онгоц гадагшаа гарч үйлчилгээнд явах гэж байна. Энэн дээр хамгийн чухал зүйл нь 2011 оноос хойш хөдлөөгүй байсан МИАТ компанийн тарифыг 2022 онд 10-41 хүртэл хувиар хямдруулсан. Зардлууд дагаад нэмэгдсэн ч өсгөөгүй. Энийг ард түмэн ойлгох хэрэгтэй. Орон нутгийн нислэгийг 2023 оны долдугаар сарын 1-нээс сэргээсэн. Орон нутгийн нислэг бол хөгжүүлэх зорилготойгоор явах нь ойлгомжтой. Шинээр нислэгийн чиглэл нээнэ гэдэг авиа компанийн хувьд бойжуулахад 2-3 жил заавал шаарддаг. Өнөөдөр энэ гараад байгаа алдагдал ирээдүйн том тэлэлтийн эхлэл. Цаашдаа МИАТ компани алзахгүй. Би хэн нэгэнд дарамтлуулаад ажил өгч байгаа юм байхгүй.
Цаашдаа бодлогын түвшинд ажил эрхэлье улс төрийн ажлаа хийе гэдэг л бодолтой байна.
-МИАТ компанийн захирлаар ажиллах хугацаанд таны хувьд хийхээр зорьсон ажлуудаасаа чадаагүй зүйл бий юу?
-Миний үндсэн мэргэжил бол IT чиглэлийнх. Ажил авсан даруйдаа би нэлээд олон зорилт тавьж байсан. Нэг ажлыг хийж чадаагүй. Олон улсын хөрөнгийн бирж дээр МИАТ компанийг нээлттэй хувьцаат кзомпани болгоё. Ингэж байж МИАТ компанийн засаглал сайжрах юм байна гэдэг дээр 100 хувь санал нэг байгаа.
Яагаад хийж чадаагүй вэ гэхээр Монгол Улсын төрийн өмчийн хөрөнгөөр бараа ажил үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль гэж байдаг. Энэ хуулийн хүрээнд тухайн компанийн үндсэн үйл ажиллагаа санхүүгийн үйл ажиллагаанд олон улсын нэр хүнд бүхий төрийн аудитын байгууллагын тайланг олон улсын хөрөнгийн бирж шаарддаг. Энэ тайланг хийлгэх гэхээр хууль зөрчөөд шууд нэг компанийг сонгоод явж чадахгүй байсан. Хувьцаа эзэмших эрхийг хэрэгжүүлж байгаа Засгийн газар, УИХ -аас үндсэн чиглэл гаргаад МИАТ компанийг олон улсад нээлттэй хувьцаат компани болгоно гэдэг шийдвэр гарах юм бол нэр хүнд бүхий аудитын байгууллагатай гэрээ хийгээд өнгөрсөн жилүүдийн, ирэх жилийн санхүүгийн тайлангаа гаргасан цагт гадны олон улсын хөрөнгө оруулагч нар тэр тайланд тулгуурлаж итгэж хөрөнгө оруулах боломжтой болох юм.
Дараагийн гүйцэтгэх захирлаар хэн очихыг би мэдэхгүй байна. Олон нийтийн сүлжээнд сонгон шалгаруулалт хийх ёстой гэдэг мэдээлэл явж байна билээ. Миний хувьд сонгон шалгаруулалтаар ороогүй. Тухайн үед ярилцлага хийхэд нь төслүүдээ танилцуулаад МИАТ компанийн захирлаар томилогдож байсан. 2021 оны есдүүгээр сард МИАТ компанийн гүйцэтгэх захирлаар томилогдсон. Энэ ажлыг хийж гүйцээхийн тулд МИАТ компанийн захирлаар санхүүгийн мэргэжилтэй хүн томилогдвол зүгээр болов уу гэсэн бодол байгаа.
Г.ХОРОЛ
