Хотын төвийн явган хүний замын хавтангууд хуулаастай, овоолоостой байсаар зуныг барж, намартай золгов. Хуучин хавтангуудыг нь хуулах гэж хэд хонож байгаа юм. Тэгээд шинэ чулуун хавтангуудаа авчирч хажууд нь овоолоод харж хэд хононо, хайрга асгаад ахиад хэд хононо. Эцэст нь ажилчин гээд хоёр, гуравхан хүн гарч ирээд өнөө хэдэн мянган хавтангаа солих гэж ухантаад өчнөөн хоног суучихна даа. Энэ хугацаанд нь явган зорчигчид явах замгүй, арга буюу авто замаар машин, мопедтой мөргөлдөх шахам амь сөрнө. Бодит байдал яг ийм л байна.

Ямар сайндаа л саяхан Хотын дарга Х.Нямбаатар “Явган хүний замын тендер авсан компаниуд үнэндээ хорлон сүйтгэх ажиллагаа явуулж байна. Даахгүй нохой булуу цуглуулна гэгчээр цүнхний компаниар тендер авна. Тэгээд хавтангуудыг нь хуулж хаяад, хучихгүй орхичих юм. Цаашид авсан ажлаа хийж чадахгүй ийм компаниудыг хар жагсаалтад оруулах хэрэгтэй” хэмээн ширүүхэн мэдэгдэж, “ширээ шаасан”-ыг санаж буй байх.

Гол нь, явган хүний замын тендерүүдийг яг ямар компаниуд авсныг шүүгээд үзэхээр дандаа л дарга нарын ах дүү, амраг садан байж таарах юм. Тэгээд болоогүй, албан тушаалаа урвуулан ашигласан, авлига авсан хэргээр АТГ-ын хаалга татаж, ард олноо эчнээ танил болсон дарга нарын ах дүү нар ч байна.

ДРАГОНООС САППОРО

Драгоны уулзвараас Саппорогийн уулзвар хүртэлх явган хүний замыг шинэчлэх 8.0 тэрбум төгрөгийн тендерт “Бадрах-Инженеринг” ХХК шалгарсан. “Бадрах-Инженеринг” ХХК-ийг Тогтохын Өлзийсайхан эзэмшдэг. Т.Өлзийсайханы тухайд, УИХ-ын дарга асан М.Энхболдтой “Монголын теннисний холбоо”-г хамтран эзэмшиж, удирддаг гэх мэтээр улс төрийн хууччуултай тун ойр.

Гол нь, Т.Өлзийсайханы дүү Т.Өлзийбаярын эхнэр буюу бэр дүү С.Төмөрдулам нь Улаанбаатар хотын стандарт, хяналтын газрын дарга бөгөөд Барилга байгууламжийг ашиглалтад оруулах Улсын комиссын даргаар саяхныг хүртэл ажиллаж байсан. Эргэн санавал, 2023 оны аравдугаар сард АТГ-аас Улаанбаатар хотын стандарт, хяналтын газрын дарга С.Төмөрдуламын гэр, ажлын байранд нэгжлэг хийж, тухайн үедээ л том дуулиан болж байв. Түүнийг Улсын комиссын даргын албан тушаалаа ашиглан их хэмжэний авлига авч, хууль бусаар баригдсан барилгуудыг ашиглалтанд хүлээж авсан гэх хэргээр шалгасан гэгдэж байсан. Үнэхээр ч насаараа төрд ажилласан гэх намтартай С.Төмөрдулам 2.5 тэрбумын орон сууц, 530 саяын жийп, 350 саяын хадгаламж, ХУД-т тавилгын дэлгүүр гээд төрийн албаныхан дундаа хөрөнгөөрөө толгой цохиж байсан нэгэн.

БАГА ТОЙРУУ

Бага тойруугийн гудамжны хойд хэсгийн явган хүний замыг шинэчлэх 3.9 тэрбум төгрөгийн тендер “Сант баян бэрх” ХХК шалгарсан. “Сант баян бэрх” ХХК-ийг “Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ” ТӨХК-ийн Ахлах нягтлан бодогч Лэгцэгийн Энхцэцэг эзэмшдэг.

“Сант баян бэрх” ХХК-ийн захирал Л.Энхцэцэгийн тухайд, “ДЦС-3” ТӨХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Л.Эрхбаатарын төрсөн дүү. Харин ах Л.Эрхбаатарынх нь тухайд арвин намтартай. Тухайлбал, Л.Эрхбаатар Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлутын нэг сумын, нэг голын багын найз нь. Хожим нь хоёулаа цахилгаанчин болж, 2016-2020 онд Д.Батлут Эрдэнэт хотыг, Л.Эрхбаатар “Эрдэнэтийн цахилгаан станц” ТӨХК-ийг удирдаж байв. Харин 2020 онд Д.Батлут УИХ-ын гишүүн болж, дараа жил буюу 2021 онд Л.Эрхбаатар Улаанбаатарт дуудагдаж ирээд “ДЦС-3” ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар томилогдсон. Гэтэл ердөө жилийн дараа буюу 2022 оны есдүгээр сард “Хасу эрчим” ХХК-аас 100 сая төгрөгийн авлига авч байгаад ЭЦА-ныханд үйлдэл дээрээ баригдаж, багагүй дуулиан тарьж байлаа. Гэсэн ч Л.Эрхбаатар хэдхэн хоног саатуулагдсан болж авлигын хэргээсээ салаад, “ДЦС-3” ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирлын албан тушаалаа үргэлжлүүлэн хашсан. Өнгөрсөн зургадугаар сард “ДЦС-3” ТӨХК-д дэлбэрэлт болж, Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн арга буюу Л.Эрхбаатарын оронд Н.Тавинбэхийг “ДЦС-3” ТӨХК-д БЭТ-өөр томилоод буй.

САППОРОГООС ДӨРВӨН ЗАМ

Саппорогийн уулзвараас Баруун дөрвөн зам хүртэлх явган хүний замыг шинэчлэх 7.2 тэрбум төгрөгийн тендерт “ТАСО” ХХК шалгарсан. “ТАСО” ХХК-ийг Тогтууны Отгонбаяр эзэмшдэг.

“ТАСО” ХХК-ийн захирал Т.Отгонбаярын төрсөн эгч нь Т.Эрдэнэтуяа гэж эмэгтэй бий. Т.Эрдэнэтуяа нь 2013-2018 онд Нийслэлийн хот төлөвлөлт, ерөнхий төлөвлөгөөний газрын Барилга байгууламжийн хяналтын хэлтсийн даргаар ажиллаж байхдаа Улаанбаатар хотыг бетонон ширэнгэ болгоход гол “хувь нэмэр” оруулсан хүн гэгддэг. Эргэн санавал, 2018 зургадугаар сард Нийслэлийн хот төлөвлөлт, ерөнхий төлөвлөгөөний газрын Барилга байгууламжийн хяналтын хэлтсийн дарга Т.Эрдэнэтуяаг бусдаас их хэмжээний авлига авч байхад нь үйлдэл дээр нь баривчилсан. Тухайн үед Т.Эрдэнэтуяа нь нэр бүхий компанид ХУД-ийн 11-р хороонд явган хүний замыг хааж барилга барих зөвшөөрөл гаргаж өгснийхөө хариуд ийн их хэмжээний авлига авч байгаад баригдсан гэх мэдээллүүд гарч байв. Дараа нь 2023 оны аравдугаар сард АТГ-аас Т.Эрдэнэтуяа болон Улаанбаатар хотын Ерөнхий архитектор Ц.Тулга, Улаанбаатар хотын стандарт, хяналтын газрын дарга бөгөөд Барилга байгууламжийг ашиглалтад оруулах Улсын комиссын дарга С.Төмөрдулам нарын 37 хүний гэр болон албан өрөөнд нэгжлэг хийж, нийгэм даяар том дуулиан дэгдээж байв.

ТЭМЭЭТЭЙ ХӨШӨӨНӨӨС “АПУ”-ГИЙН УУЛЗВАР

Энхтайваны гүүрнээс Яармагийн гүүр чиглэлийн авто зам, Тэмээтэй хөшөөнөөс “АПУ”-гийн уулзвар хүртэлх явган хүний замын шинэчлэлтийн 10.2 тэрбум төгрөгийн тендерт “Ди Ди Эм Эс глобал” ХХК шалгарсан. “Ди Ди Эм Эс глобал” ХХК-ийг Чулууны Алтантунгаа эзэмшдэг.

“Ди Ди Эм Эс глобал” ХХК-ийн захирал Ч.Алтантунгаагийн нөхөр нь “Ди Вай Кэй Би” ХХК-ийн захирал Дамдинсүрэнгийн Даваацэрэн гэж хүн бий. Түүний “Ди Вай Кэй Би” ХХК нь өнгөрсөн онд Сансар-Дамбадаржаа, Толгойт-Баянхошуу, Долоон буудал-Дамба чиглэлийн авто замуудыг шинэчлэх 10.7 тэрбум тендер дангаараа авсан. Харин энэ жил эхнэр нь явган хүний замын тендерүүдийг авч байна гэсэн үг.

Харин Ч.Алтантунгаагийн хадам ах буюу нөхөр Д.Даваацэрэнгийнх нь төрсөн ах нь Австралид суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Д.Даваасүрэн гэж хүн бий. Элчин сайд Д.Даваасүрэнг энд дурдахын учир нь, явган хүний замын тендерт шалгарсан Ч.Алтантунгаа өмнө нь хадам ах Д.Даваасүрэнгийнхээ “Шаму” гэх рестораны зохион байгуулагч байсан. Тэгэхээр хамаатуулах нь зүйн хэрэг биз. Харин Д.Даваасүрэнгийн тухайд, УИХ-ын дарга асан М.Энхболдын зөвлөх, МАН-ын Эдийн засгийн бодлогын газрын дарга, ГХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга гэх мэт өндөр албан тушаалууд хашиж байгаад 2020 онд Элчин сайдаар Австрали явсан бас л арвин намтартай нэгэн.

Цаашилбал, Ч.Алтантунгаа нь Рэнцэнгийн Будтай “Кеаро” ХХК-ийг хамтран эзэмшдэг. Харин нь Р.Будын тухайд, Сүхбаатар аймгаас УИХ-ын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж асан МАН-ын хууччуулын нэг. Зам тээврийн хөгжлийн төвийн захирлаар ажиллаж байгаад саяхан тэтгэвэртээ суусан. Замын салбарт түүн шиг нөлөөтэй хүн цөөн гэхэд хилсдэхгүй.