Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский Дэлхийн эдийн засгийн чуулган — Давосын индрээс хэлсэн илтгэлээрээ зөвхөн Украины дайны асуудлыг бус, өнөөгийн олон улсын дэг журам ямар аюултай зааг дээр ирснийг дэлхий нийтэд тод санууллаа. Түүний хэлсэн үг бол нэг улсын гомдол биш, харин дэлхийн хамтын нийгэмлэгт хандсан бодит анхааруулга байв.
Зеленский илтгэлдээ “Украинд өрнөж буй дайн бол ганц улсын тусгаар тогтнолын тухай асуудал биш, харин дүрэмд суурилсан олон улсын дэг журам оршин тогтнох эсэх тухай асуулт” хэмээн онцолсон.
Түрэмгийллийг зогсоож чадахгүй, эсвэл үл тоомсорловол энэ нь цаашид бусад бүс нутагт адилхан мөргөлдөөн, тогтворгүй байдлыг өдөөх аюултайг тэр анхааруулсан юм. Энэхүү санаа нь өнөөдөр Ойрх Дорнод, Ази, Африкийн зарим бүс нутагт хурцдаж буй зөрчлүүдтэй шууд уялдаж, дэлхийн геополитикийн хямрал ганц тохиолдол бус, системийн шинжтэй болсныг харуулж байна. Мөн тэрээр ардчилал, хүний эрх, тусгаар тогтнол зэрэг үнэт зүйлсийг хамгаалах нь зөвхөн уриа лоозон бус, бодит үйлдлээр илэрхийлэгдэх ёстойг онцолсон. “Үнэт зүйлсийг үгээр бус, үйлдлээр хамгаалдаг” гэсэн Зеленскийн үг нь олон улсын хамтын нийгэмлэг зарчмын тухай ярьсаар атлаа шийдвэртэй алхам хийхээс зайлсхийж ирсэн бодит байдлыг шүүмжилсэн хэрэг байлаа.
Эдийн засгийн хориг арга хэмжээ, санхүүгийн болон цэргийн дэмжлэг, дипломат дарамт нь зөвхөн Украиныг дэмжихээс гадна дэлхийн тогтвортой байдлыг хадгалах чухал хэрэгсэл гэдгийг тэр тодотгосон.
Давосын чуулган бол дэлхийн улс төр, эдийн засгийн шийдвэр гаргагчид цугларч, ирээдүйн чиг хандлагыг тодорхойлдог чухал талбар. Ийм индэр дээрээс Зеленский “дайнаас залхсан” хандлага дэлхий даяар нэмэгдэж буйг анхааруулж, хайхрамжгүй байдал хамгийн аюултай дайсан болж хувирч байгааг сануулсан нь онцгой ач холбогдолтой. Учир нь өнөөдөр дэлхий эдийн засгийн хямрал, уур амьсгалын өөрчлөлт, эрчим хүч, хүнсний аюулгүй байдлын асуудал зэрэг олон сорилттой нэгэн зэрэг тулгарч байна. Гэвч эдгээр асуудлын уг суурь нь тогтворгүй байдал, хүчирхийллийг үл тэвчих зарчим суларсантай салшгүй холбоотой.
Зеленскийн илтгэлээс харахад Украин зөвхөн өөрийн тусгаар тогтнолын төлөө бус, ирээдүйн дэлхийн дэг журмыг хамгаалахын төлөө тэмцэж буй нь тодорхой. Энэ нь олон улсын хамтын нийгэмлэгийг ажиглагч байр сууринаас гарч, бодит шийдвэр гаргах цаг болсныг сануулж байна.
Тиймээс “Зеленскийн илтгэлийг дэлхий нийт анхаарах ёстой” гэх гарчиг нь зүгээр нэг уриа бус, өнөөгийн олон улсын нөхцөл байдлаас урган гарч буй зайлшгүй шаардлага юм. Хэрэв түүний анхааруулгыг үл ойшоовол өнөөдрийн Украины хямрал маргааш өөр улсад давтагдах эрсдэлтэй. Харин эв нэгдэл, хариуцлага, бодит үйлдлийг сонгож чадвал дэлхий илүү тогтвортой, аюулгүй ирээдүйд ойртох боломж бий.
Б.Балжир
