Базарбямбын Нямсүрэн
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп БНХАУ-д төрийн айлчлал хийж, Бээжин хотноо Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй уулзлаа. Энэ нь дэлхийн хамгийн хүчирхэг хоёр гүрний удирдагчдын есөн жилийн дараах албан ёсны том уулзалт болов.
АНУ-ын ерөнхийлөгчийг БНХАУ-ын дэд дарга Хань Жөн нисэх онгоцны буудал дээр тосон авсан бол БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин хүндэт зочноо Бээжингийн Ардын их хурлын ордны гадаах төрийн ёслолын талбай дээр улаан хивснээ угтлаа. Энэ үеэр Хятадын Ардын чөлөөлөх армийн хүндэт харуул хүндэтгэл үзүүлж, хоёр улсын төрийн дуулал эгшиглэснээс гадна ёслолын буудлага буудаж, хятад хүүхдүүд үндэсний дуугаа дуулан угтан авав. Хоёр орны удирдагчид албан ёсны мэндчилгээ дэвшүүлсний дараа сэтгүүлч, хэвлэлийнхнийг гаргаж байгаад уулзалт эхэлсэн нь хоёр цаг гаруй үргэлжилжээ.
Уулзалтын эхэнд хэлсэн үгэндээ Ши Жиньпин “Хоёр том гүрэн сөргөлдөхөөс илүүтэй хамтдаа дэлхийн эмх замбараагүй байдалд санаа тавьж, анхааръя. Бид өрсөлдөгч бус, түнш байх ёстой” гээд “Хамтын ажиллагаанаас Хятад, АНУ хоёулаа хожно, харин сөргөлдөөнөөс хоёулаа хохирно” хэмээн хэлснийг олон улсын хэвлэлүүд онцлон мэдээлж байна. Ялангуяа олон улсын томоохон хэвлэлээр “Дэлхий их гүрнүүдийн зөрчлийг даахгүй” гэсэн гол санаагаар тайлбарлан гарчиглаж байна. Харин АНУ-ын ерөнхийлөгч Д.Трамп уулзалтын үеэр “Бид хамтарвал хийж чадахгүй зүйл бараг үгүй” хэмээн мэдэгдээд, АНУ Хятадтай тогтвортой, үр ашигтай харилцаа хүсэж байгаагаа илэрхийлсэн.
Хоёр удирдагчид худалдааны дайн, Тайванийн асуудал, Ираны дайн, Ормузын хоолойн нөхцөл байдал, хиймэл оюун ухаан, өндөр технологийн өрсөлдөөн зэрэг дэлхийн хамгийн хурц сэдвүүдийг хэлэлцжээ.
Мөн уулзалтын халуун сэдвийн нэг нь Ираны дайны нөхцөл байдал байлаа. Трампын хувьд “Ормузын хоолой нээлттэй байх ёстой” гэж мэдэгдэн, Ираны асуудалд Бээжин нөлөөлөх боломжтойг онцолсон байна.
Уулзалтын хамгийн эмзэг сэдвүүдийн нэг нь Тайванийн асуудалд ямар шийдэл гарах нь олон улсын анхаарлын төд байна. Айлчлалын үр дүн хараахан гараагүй үргэлжилж байгаа ч Ши Жиньпин “Тайванийн асуудал бол Хятадын үндсэн ашиг сонирхлын цөм” гэж мэдэгдсэн нь Бээжин энэ асуудалд байр сууриа өөрчлөхгүй гэдгээ харуулж байгаа илэрхийлэл хэмээн уншигдаж байна.
Энэ удаагийн айлчлалын үеэр Ши Жиньпин Дональд Трампыг нисэх буудал дээр өөрөө тосоогүй нь анхаарал татсан ч дипломат шинжээчид үүнийг Хятадын уламжлалт төрийн протоколтой холбоотой гэж тайлбарлажээ. БНХАУ-ын удирдагчид гадаадын төрийн тэргүүнүүдийг ихэвчлэн Ардын их хурлын ордонд албан ёсоор хүлээн авдаг бөгөөд нисэх буудал дээр очиж тосох нь тун ховор тохиолддог аж. Харин Трампад улаан хивс, цэргийн хүндэт харуул, төрийн зоог, өргөтгөсөн хэлэлцээ зэрэг хамгийн өндөр түвшний хүндэтгэл үзүүлжээ.
Тэргүүн хатагтай нар хэд хэдэн ёслолд хамт байлцав.
Трамп, Ши Жиньпин нар хамгийн сүүлд ийм хэмжээний том төрийн айлчлалын хүрээнд 2017 онд Бээжинд уулзаж байсан юм. Тухайн үеийн айлчлалыг Хятадын хэвлэлүүд “төрийн айлчлалаас давсан айлчлал” хэмээн нэрлэж байв.
Энэ удаагийн айлчлал зөвхөн улс төрийн уулзалтаар хязгаарлагдсангүй. Трампын айлчлалын бүрэлдэхүүнд Илон Маск, Тим Күүк, Женсен Хуан, Ларри Финк нарын АНУ-ын хамгийн нөлөө бүхий технологи, санхүү, үйлдвэрлэлийн салбарын бизнесийн удирдагчид багтсан нь анхаарал татаж байна. Тиймээс ч энэхүү айлчлалыг олон улсын хэвлэлээр AI Summit хэмээн нэрлэж эхэлжээ. Ялангуяа “Nvidia”-ийн тэргүүн Женсен Хуан ийн оролцоо анхаарал татаж байна. Учир нь АНУ Хятад руу өндөр хүчин чадлын AI чип экспортлохыг хязгаарлаж байгаа энэ үед Nvidia-ийн бизнес шууд хамааралтай байгаа юм. Харин Илон Маск “Тесла”-гийн автомат жолоодлого, AI хөгжүүлэлт, эрчим хүчний төслүүдийн талаар Хятадын талтай ярилцаж байгаа талаар хэвлэлүүд мэдээлжээ.
АНУ-ын ерөнхийлөгч БНХАУ-д тэргүүн хатагтай Мелания Трампын хамт айлчилж байна. Мелания Трамп Хятадын тэргүүн хатагтай Пэн Лиюантай хамт төрийн ёслол, соёлын хэд хэдэн арга хэмжээнд оролцсон байна. Энэ үеэр Мелания хар өнгийн хятад биш ч ази маягийн минимал хэв маягийн хувцас өмссөн нь Хятадын сошиал орчинд өргөн яригдаж, олон улсын хэвлэлүүд үүнийг “дипломат загвар хосолсон мөч” хэмээн онцолжээ.
Дональд Трампын 80 насны босгон дээр болж буй энэхүү айлчлалын үр дүнг ирэх даваа гарагийн дугаарын тоймоос уншаарай.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2026 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 15. БААСАН ГАРАГ. № 93 (7835)
