Б.НЯМСҮРЭН
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп технологийн томчуудаа дагуулан БНХАУ-д төрийн айлчлал хийж, Бээжин хотноо Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй уулзлаа. Энэ нь дэлхийн хамгийн хүчирхэг хоёр гүрний удирдагчдын сүүлийн жилүүдэд болсон хамгийн анхаарал татсан дээд хэмжээний уулзалтуудын нэг болов.
Хоёр өдрийн айлчлалын бүрэлдэхүүнд Tesla-гийн Илон Маск, Apple-ийн Тим Күүк, Nvidia-ийн Женсен Хуан, BlackRock-ийн Ларри Финк, Blackstone-ийн Стивен Шварцман зэрэг АНУ-ын технологи, санхүү, үйлдвэрлэлийн салбарын хамгийн нөлөө бүхий бизнесийн удирдагчид багтсан нь анхаарал татав. Тиймээс ч энэ удаагийн айлчлал албан ёсны дипломат үр дүнгээс гадна бизнесийн томоохон хэлэлцээний эхлэл болов уу гэсэн хүлээлт айлчлалын бүрэлдэхүүнээс харагдаж байв.
Уулзалтын эхэнд Ши Жиньпин “Хятад, АНУ хамтын ажиллагаанаас хоёулаа хожно, харин сөргөлдөөнөөс хоёулаа хохирно” гэж мэдэгдсэн бол Доналд Трамп “Бид хамтарвал хийж чадахгүй зүйл бараг үгүй” хэмээн онцолсон.
Хоёр тал худалдааны дайн, Тайванийн асуудал, Ираны дайн, Ормузын хоолойн нөхцөл байдал, хиймэл оюун ухаан, өндөр технологийн өрсөлдөөн зэрэг дэлхийн хамгийн хурц сэдвүүдийг хэлэлцжээ. Ялангуяа AI технологи, хагас дамжуулагчийн өрсөлдөөн уулзалтын гол сэдвүүдийн нэг болов.
Трампын хамт Америкийн технологи, санхүүгийн хамгийн нөлөө бүхий бизнесийн удирдагчид Бээжинд ирсэн учир зарим талаар “AI Summit” хэмээн нэрлэж эхэлжээ.
Гэхдээ Nvidiaгийн хувьд ч, “Boeing”-ийн хувьд ч тодорхой шийдэлтэй үр дүн хараахан баталгаатай болоогүй байна. Бээжингийн хувьд дотоодын чипний үйлдвэрлэлээ дэмжихээ илүүтэй илэрхийлсэн гэсэн бол “Boeing”-гийн 200 онгоцны хэлэлцээ яригдсан ч Хятадын тал үүнийг бүрэн баталгаажуулаагүй байна.
Дэлхийн геополитикийн гол хоёр тоглогч Иран, болон Тайванийн асуудалд мөн л тохиролцоонд хүрч чадаагүй. Дипломат боловч хатуу байдлаар өөрсдийн байр суурийг илэрхийлсэн Трамп “Ормузын хоолой нээлттэй байх ёстой” гэж мэдэгдэн, Ираны асуудалд Бээжин нөлөөлөх боломжтой гэсэн. Харин Ши Жиньпин Тайванийн асуудлыг “Хятадын үндсэн ашиг сонирхлын цөм” хэмээн тодорхойлж Бээжин энэ асуудалд байр сууриа өөрчлөхгүй гэдгээ дахин сануулсан дохио болов.
Трамп, Ши Жиньпин нар хамгийн сүүлд 2017 онд Бээжинд төрийн айлчлалын хэмжээнд өргөн бүрэлдэхүүнтэй уулзаж байсан бөгөөд тухайн үед Хятадын хэвлэлүүд уг айлчлалыг “төрийн айлчлалаас давсан айлчлал” хэмээн нэрлэж байв. Харин энэ удаад хоёр талын уур амьсгал илүү болгоомжтой, стратегийн өрсөлдөөний өнгө аястай болсон нь ажиглагдав.
Манай сонин баасан гарагийн дугаартаа Трампын айлчлалын эхний өдрийг тоймлон нийтэлсэн. Тэгвэл хоёр орны удирдагчид ямар үр дүнд хүрсэн, айлчлалын хэлэлцсэн асуудлуудын өгөөж нь хаана ирэх вэ гэдгийг олон улсын хэвлэлүүд өөр өөрсдийнхөөрөө мэдээлж байгааг тоймлон хүргэж байна. Ерөнхий агуулгаар нь харахад Трампын айлчлал ч тодорхой тохиролцоо, хэлэлцээр бага байсан гэдэгт санал нэгджээ.
Уулзалтын үеэр Ши Жиньпин “Дэлхий Хятад, АНУ хоёрыг зэрэгцэн оршиход хангалттай том” хэмээн мэдэгдсэн нь олон улсын хэвлэлүүдийн онцолсон гол эшлэлүүдийн нэг болов.
Бээжингээс буцах үеэрээ Доналд Трамп Air Force One онгоцон дотор “Ормузын хоолой нээлттэй байх асуудал дээр Бээжинтэй ойлголцолд хүрсэн гэж онцолсон байна. Гэхдээ Хятадын тал үүнийг албан ёсоор баталгаажуулаагүй хэвээр байгаа юм.
Нью-Йорк Таймс энэ удаагийн уулзалтыг “Доголсон аварга ба өсөн хүчирхэгжиж буй Хятад нүүр тулсан мөч” хэмээн дүрсэлжээ. Ираны дайн, эдийн засгийн дарамтаас шалтгаалан Вашингтоны байр суурь өмнөх жилүүдээс илүү болгоомжтой харагдаж байгааг тус сонин онцолсон байна.
TIME-ийн улаан дэвсгэртэй ковер нийтлэлд “Худалдаа, Тайвань, хиймэл оюун гурван зүйл АНУ-Хятадын шинэ харилцааны төв болсон” хэмээн дүгнэжээ.
Харин Aссошэйтэд Пресс агентлаг “хиймэл оюун, Иран, Тайвань, худалдааны асуудал нэг дор яригдсан “өндөр эрсдэлтэй уулзалт болсон” гэж дүгнэжээ. “The Guardian” хамгийн хурц буюу “Сүр ихтэй ч бодит үр дүн багатай байлаа” хэмээн дүгнэжээ. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын хэвлэлүүдийн дүгнэлт ерөнхийдөө нэг цэг дээр огтлолцож байна. Улаан хивс, AI CEO-ууд, төрийн сүртэй ёслол дэлхийн анхаарлыг татсан ч Тайвань, AI чип, худалдааны дайн зэрэг гол асуудлууд дээр бодит үр дүн хараахан гарсангүй” хэмээж байна.
Трамп, Ши Жиньпин нарын уулзалтын үеэр дэлхийн хамгийн том геополитикийн асуудлууд яригдаж байсан ч Хятадын сошиал орчинд Elon Musk-ийн хүү Lil X-ийн барын дүрстэй цүнх, Nvidia-ийн тэргүүн Женсен Хуангийн зураг илүү viral болсон нь анхаарал татав. Энэ нь өнөөгийн дипломат уулзалтууд зөвхөн улс төр бус технологи, сошиал медиа, алдартнуудын үйл хөдлөл нийтийн сүлжээгээр дамжин олон нийтийн анхаарлыг илүү их татах болсныг харуулж буй хэрэг.
Олон улсын шинжээчид энэ удаагийн уулзалтыг “symbolism over substance” буюу сүр хүч, бэлгэдэл ихтэй ч бодит үр дүн харьцангуй бага айлчлал болсон гэж дүгнэж байна. Гэхдээ нэг зүйл тодорхой харагдсан нь өнөөдрийн дэлхийн улс төрд Ерөнхийлөгчидөөс гадна AI компаниуд, технологийн тэрбумтнууд, сошиал медиа хүртэл дипломат харилцааны нэг хэсэг болжээ.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2026 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 18. ДАВАА ГАРАГ. № 94 (7836)
