БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин нар наймдугаар сарын 31-нд Киргизийн нийслэл Бишкек хотноо уулзлаа. Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр болсон хоёр удирдагчийн яриа Орос, Хятадын харилцаанаас эхлээд худалдаа, эрчим хүч, технологи, дэлхийн шинэ дэг журам хүртэл өргөн хүрээг хамрав. Уулзалтын эхэнд Ши Жиньпин өнгөрсөн тавдугаар сард Путины БНХАУ-д хийсэн төрийн айлчлалыг онцолжээ. Тэр үеэр хоёр орны харилцааг илүү өндөр түвшинд гаргах, шинэ нөхцөлд хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх талаар тохиролцсон бөгөөд эдгээр тохиролцоо бодит ажил хэрэг болж эхэлснийг Хятадын удирдагч тэмдэглэв.
Ши Жиньпиний хэлснээр дэлхийн нөхцөл байдал улам тогтворгүй, урьдчилан таамаглахад бэрх болж байгаа ч улс орнуудын энх тайван, хөгжил, хамтын ажиллагааг эрэлхийлэх хүсэл өөрчлөгдөөгүй байна.
Ийм үед Хятад, Орос хоёр зөвхөн хоёр талын харилцаагаа бэхжүүлэхээс гадна бүс нутгийн тогтвортой байдал, олон улсын харилцааны шинэ тогтолцоог бүрдүүлэхэд илүү идэвхтэй оролцох шаардлагатай гэж Бээжин үзэж буй аж. Путин ч үүнтэй ойролцоо байр суурь илэрхийлэв. Тэрбээр өнөөгийн олон улсын нөхцөл байдал ээдрээтэй байгаа хэдий ч Орос, Хятадын иж бүрэн стратегийн хамтын ажиллагаа тасралтгүй гүнзгийрч, хоёр орны харилцаа улс хоорондын харилцааны нэгэн жишиг болсон гэж мэдэгджээ.
Гэхдээ уулзалт зөвхөн геополитикийн ерөнхий мэдэгдлээр хязгаарлагдсангүй.
Путин хоёр орны худалдаа, эрчим хүч, аж үйлдвэр, тээвэр, шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагааг цаашид нэмэгдүүлэх хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлэв. Мөн иргэд хоорондын харилцаа, соёлын солилцоог өргөжүүлэх асуудлыг онцолсон байна. Өөрөөр хэлбэл, Москвагийн хувьд Хятадтай харилцах харилцааг зөвхөн газрын тос, байгалийн хий нийлүүлэх хэмжээнд бус үйлдвэрлэл, технологи, тээвэр зэрэг илүү өргөн салбарт тэлэх сонирхолтой байгаа нь Путины үгээс харагдав. Харин ярианы улс төрийн хамгийн чухал хэсэг нь ШХАБ болон олон туйлт дэлхийн тогтолцоо байлаа. Ши Жиньпин ШХАБ-ыг бүс нутгийн тогтвортой байдлыг хамгаалах, хөгжлийг дэмжихээс гадна дэлхийн засаглалын шинэчлэлд нөлөөлөх хүч болгох хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлжээ. Түүний хэлснээр Хятад улс Орос болон бусад гишүүн оронтой хамтран “эрх тэгш, эмх цэгцтэй олон туйлт дэлхий”-г төлөвшүүлэхийг зорьж буй гэнэ.
Путин ч Орос, Хятад хоёр ШХАБ-ын хүрээнд хамтын ажиллагаагаа улам бэхжүүлж, байгууллагын хөгжилд тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэх ёстой гэж үзэж буйгаа илэрхийлсэн байна.
Үүгээр ч зогсохгүй Москва, Бээжин хоёр зөвхөн ШХАБ-ын хүрээнд бус НҮБ, БРИКС, “Их 20” зэрэг олон улсын механизмд байр сууриа улам нягт уялдуулахаар ярилцжээ. Путин мөн Хятад улс Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагын удирдагчдын уулзалтыг зохион байгуулахад Орос дэмжлэг үзүүлэхээ илэрхийлсэн байна.
Энэ бүхэн Путин, Ши Жиньпин нарын уулзалтын гол агуулга хоёр орны худалдаа, эдийн засгийн харилцаанаас илүү өргөн хүрээтэй байсныг харуулна. Москва, Бээжин хоёр олон улсын байгууллагууд дахь хамтын ажиллагаагаа нэмэгдүүлж, дэлхийн улс төрийн тогтолцоонд Барууны давамгайллаас ангид илүү олон төвтэй бүтэц бий болгох сонирхлоо дахин илэрхийллээ.
Харин Украины дайн зэрэг олон улсын анхаарлын төвд байгаа тодорхой асуудлаар хоёр удирдагч яг юу ярьсан талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл одоогоор нийтлэгдээгүй байна. Хятадын албан ёсны мэдээлэлд Путин, Ши Жиньпин нар “харилцан сонирхсон олон улсын болон бүс нутгийн асуудлаар санал солилцсон” гэж л дурджээ.
Тиймээс Бишкек дэх уулзалтаас нэг дүр зураг харагдаж байна.
Орос, Хятад хоёрын харилцаа хэдийн хоёр талын худалдаа, эдийн засгийн түншлэлийн хүрээнээс гарчээ. Путин, Ши Жиньпин нар худалдаа, эрчим хүч, аж үйлдвэр, технологийн хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхийн зэрэгцээ ШХАБ, БРИКС, НҮБ, “Их 20” зэрэг олон улсын тавцанд илүү нягт хамтран ажиллахаа илэрхийлэв.
Өөрөөр хэлбэл, Бишкект Путин, Ши Жиньпин хоёр зөвхөн Орос, Хятадын харилцааны тухай бус, өөрчлөгдөж буй дэлхийн дэг журамд Москва, Бээжин хоёр ямар байр суурь эзлэх тухай ярилцсан байна.
Б.Намуун
