Т.БАТСАЙХАН
Одоогоос 17 жилийн өмнө буюу 2009 онд Оюу Толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулагдсан байдаг. Улмаар “Рио тинто” групп зэсийн баяжмалаа экспортолж эхлээд 14 жил өнгөрчээ. Гэтэл Монголын ард түмэн ногдол ашгаа авч чадахгүй хэвээр байгаа асуудал үе үеийн Засгийн газрын үед хөндөгдөж ирсэн. Улмаар Г.Занданшатарын Засгийн газрын үед төслийн Монгол Улсад ногдох өгөөжийг 60 хувиас дээш нэмэгдүүлэх, 2026 онд багтаан ногдол ашиг олгох шаардлага тавьсан бол Н.Учралын Засгийн газар ч энэ байр сууриа бататгаж хэлэлцээг хийсэн юм. Өнгөрсөн хоёр өдөр уг асуудлаар ҮАБЗ хуралдсан. ҮАБЗ-д Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд багтаж, аливаа асуудлаар зөвлөмж гаргадаг билээ. Энэ үеэр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “Монгол Улсын язгуур эрх ашгийг нэгдүгээрт тавьж ажиллахыг Засгийн газрын гишүүдэд сануулсан нь анхаарал татаж байв. Мөн Монголын талын ажлын хэсгийн ахлагч, Сангийн сайд З.Мэндсайхан Оюу толгойн асуудлаар сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгөхдөө “Хэлэлцээ дууслаа. Товчхондоо, бид эх орондоо хайртай. Ийм шийдвэр гарлаа” гэж байв. Тэгвэл өчигдөр үдээс хойш Монгол Улсын Засгийн газар Оюу толгой төслийн хөрөнгө оруулагч "Рио Тинто" групптэй амжилттай хэлэлцээр хийж, үр дүнд хүрсэн талаар Засгийн газрын тэргүүн Н.Учрал өөрийн биеэр мэдээлэл хийлээ. Н.Учралын Засгийн газар нийт гурван асуудлаар Рио Тинто групптэй тохиролцоонд хүрсэн байна. Хэлэлцээг "Рио Тинто" талаас Рио Тинто группийн Монголыг хариуцсан Ерөнхий захирал Б.Дуламсүрэн, “Рио Тинто” компанийн Зэсийн группийн захирал Кейти Жаксон тэргүүтэй хүмүүс хийлээ.
1. Оюу толгой төслийн менежментийн зардлыг 2.2 тэрбум ам.доллар буюу найм орчим их наяд төгрөгөөр бууруулж Монголын талын өгөөжийг 1.5 тэрбум ам.доллар буюу тав орчим их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлж чадсан байна. Мөн Ерөнхий сайд Н.Учрал Засгийн газар 100 дахь хоногийн босгон дээрээ Оюутолгойн хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүг бодитой бууруулж чадлаа гэж тодотголоо. Зээлийн хүүг бууруулснаар Оюу толгойн баялгаас өр зээлд төлөх байсан 6.2 тэрбум ам.доллар буюу 22 их наяд төгрөгийг хэмнэх боломж бүрдэж байна гэв. Ингэснээр Монголын талын хүртэх өгөөж 2.5 тэрбум доллар буюу найм орчим их наяд төгрөгөөр нэмэгдэх боломжтой гэлээ.
2. Оюу толгойн хувь нийлүүлэгчийн зээлийн хүүг долоон жил тутам бууруулах цонх нээгддэг байсныг гурван жил тутамд эргэж харж хэлэлцдэг болгох тохиролцоонд хүрсэн байна.
3. Оюу толгой төслөөс хүртэх ногдол ашгаа энэ оноос авч эхлэх зарчмын тохиролцоонд хүрсэн байна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал “Хэлэлцээрүүдийн үр дүн Оюу толгойн баялгаас төлөгдөх 8.4 тэрбум доллар буюу 30 орчим их наяд төгрөгийн зардлыг бууруулж, Монголын талын ирээдүйд хүртэх өгөөжийг дөрвөн тэрбум доллар буюу 13 орчим их наяд төгрөгөөр нэмэгдүүлэх боломж бүрдлээ. Оюу толгой төслийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэхээр бид цаашдаа ч Хөрөнгө оруулагч талтай тасралтгүй хамтран ажиллаж үр дүн гаргана гэдэгт Монгол Улсын Ерөнхий сайдын хувьд итгэлтэй байгаа. Бид Ардчилсан, эрх чөлөөт улсын хувьд хөрөнгө оруулалтыг үргэлж дэмжиж, манай улсад хөрөнгө оруулсан хэн бүхний хууль ёсны эрх ашгийг өөрийн улсын ард иргэдийн эрх ашгийн хамт эн тэнцүү хамгаалж, хамтран ажиллах болно. Манай улстай хамтран ажиллах хүсэл зориг, хичээл чармайлтаа нотлон харуулж үр дүнд хүрч чадсан Рио Тинто компанийн хамт олонд талархал илэрхийлж, амжилт хүсье. Оюу толгойн бүлэг ордын нэг хэсэг болох Онтрэгийн хэлэлцээрийг эхлүүлж Монголын ард түмний хүртэх өгөөжийг Үндсэн хуульд нийцүүлсэн санал боловсруулж УИХ-д танилцуулах үүргийг холбогдох сайд нарт өгч байна. Оюу толгой төслийг тойрсон асуудлуудад цэг тавих хэлэлцээрүүдийг амжилттай удирдан зохион байгуулж, даруухнаар эх орныхоо төлөө хичээн зүтгэсэн мэдлэг боловсролтой багийн хамт олон, сайд нар, төрийн албан хаагчдаараа бахархаж, талархаж байгаагаа илэрхийлье. Тус төслийг амжилттай, Монголын ард түмэнд илүү өр өгөөжтэй байлгахын төлөө санаа тавьж ажиллаж ирсэн ард иргэд, иргэний нийгмийн байгууллагууд, төрийн албан хаагчид, УИХ- н гишүүддээ талархал илэрхийлье. Энэ бол Монголчууд бид эвлэлдэн нэгдэж улс орныхоо эрх ашгийн төлөө шударгаар нэгдэн зүтгэж чадвал ямар үр дүн гаргаж чаддагийн нэгэн жишээ болон үлдэх болно гэдэгт итгэж байна” гэлээ.
Монгол Улс 17 жилийн өмнө Оюу толгойн гэрээг үзэглэж байх үед тухайн үеийн Ерөнхий сайд УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд мэдээлэл хийхдээ Оюутолгой төслөөс Монголын ард түмний хүртэх өгөөж 55-75 хувь хүртэл байна гэж мэдэгдэж байв. Харин 16 жилийн дараах Засгийн газрын тэргүүний мэдэгдлээс харахад, энэ төслийн Монголын эдийн засагт үзүүлж байгаа нөлөөлөл нь 37-д хувьд хүрэхтэй үгүйтэй байгаа юм.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2026 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 1. ЛХАГВА ГАРАГ. № 124 (7866)
