Ц.МЯГМАРБАЯР

2026 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нээс суурь тэтгэврийг улсын төсвөөс санхүүжүүлж, тэтгэвэр авагчдад олгож эхэлнэ. Энэ нь ахмад настны тэтгэврийн орлогыг нэмэгдүүлэх, нийгмийн хамгааллын баталгааг сайжруулах зорилготой олон давхаргат тэтгэврийн тогтолцоонд шилжих шинэчлэлийн нэг хэсэг юм.

Өөрөөр хэлбэл, тэтгэвэр авагчид Нийгмийн даатгалын сангаас үндсэн тэтгэврээ, улсын төсвөөс суурь тэтгэврээ тус тус авах нөхцөл бүрдэж байна. Суурь тэтгэврийн хэмжээ 100-300 мянган төгрөгөөр нэмэгдэх бөгөөд нийт 435 мянган ахмад настан хамрагдана. Тэдний суурь тэтгэврийн дундаж хэмжээ 224 мянган төгрөг байхаар тооцжээ.

Тэтгэвэр, цалин нэмэгдсэн ч өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүний үнэ өсөж, нэмэгдлийн үр өгөөж инфляцад шингэж байна гэсэн шүүмжлэл иргэдийн дунд түгээмэл байдаг.

Тэгвэл өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүний үнийг тогтворжуулах зорилгоор улсын төсвийн тодотголд 150 тэрбум төгрөг тусгажээ. Энэ хүрээнд мах, улаан буудай, хүнсний ногооны үнийг тогтворжуулахын зэрэгцээ эмийн үнийн өсөлтийг хязгаарлах чиглэлээр арга хэмжээ авахаар төлөвлөсөн байна.

Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгөх үеэрээ үнийн өсөлтийг хязгаарлах эдгээр арга хэмжээ нь тэтгэврийн нэмэгдлийн бодит үр өгөөжийг хамгаалахад чиглэж байгааг онцоллоо.

Түүнчлэн 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс тэтгэврийг 10 хувиар нэмэгдүүлэх зохицуулалт хэрэгжих юм. Ийнхүү суурь тэтгэвэр олгож эхлэх болон үндсэн тэтгэврийг нэмэгдүүлэх хоёр өөр зохицуулалт хэрэгжсэнээр ахмад настнуудын тэтгэврийн орлого нэмэгдэх нөхцөл бүрдэж байна.

Нийгмийн даатгалын багц хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлт нь зөвхөн тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэхэд чиглээгүй. Мөн ажил олгогчийн санхүүгийн ачааллыг бууруулах, нийгмийн даатгалын хамрах хүрээг өргөжүүлэх, даатгуулагчдын нийгмийн хамгааллын баталгааг сайжруулах зорилготой юм.

Гадаадад ажилласан хугацаа, шимтгэлийг тооцно

Гадаадад ажиллаж, амьдарч буй 260 гаруй мянган иргэний нийгмийн даатгалын шимтгэлийг холбогдох хоёр улсын нийгмийн хамгааллын хэлэлцээрийн хүрээнд шилжүүлэн тооцох боломжийг бүрдүүлэхээр ажиллаж байна.

Одоогоор БНСУ, АНУ, ОХУ, Унгар, Чех, Польш, Турк, Казахстан, Австри зэрэг улстай нийгмийн хамгааллын чиглэлээр хамтран ажиллах, хэлэлцээр байгуулах асуудлыг хөндөж байгаа аж. Мөн 2027 онд Япон, Герман улстай байгуулсан хэлэлцээрийг сайжруулах чиглэлээр ажиллахаар төлөвлөж байгааг салбарын сайд мэдээлэв.

Энэ нь гадаадад ажиллаж, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн иргэдийн ажилласан хугацаа, даатгалын эрхийг харилцан хүлээн зөвшөөрөх замаар нийгмийн хамгааллыг сайжруулахад чиглэж байна.

Тэтгэвэрт гарах насанд хүрсэн ч үргэлжлүүлэн ажиллах боломжтой

Шинэ зохицуулалтаар эмэгтэй 55 нас, эрэгтэй 60 насанд хүрсэн ч өөрийн хүсэлтээр үргэлжлүүлэн ажиллах боломжтой байхаар тусгажээ. Тодруулбал, эмэгтэйчүүд 58 нас хүртэл, эрэгтэйчүүд 63 нас хүртэл ажиллах боломжтой бөгөөд үргэлжлүүлэн ажилласан тохиолдолд хуульд заасан нөхцөлийн дагуу нийгмийн даатгалын шимтгэлийн хөнгөлөлт эдэлж, тэтгэврийн хэмжээг жил тутам 4.0 хувиар нэмэгдүүлэх зохицуулалт хэрэгжинэ.

Мөн 2027 оноос гэрлэлтээ бүртгүүлсэн гэр бүлийн нэг нь нас барсан тохиолдолд үлдсэн эхнэр, нөхөрт нь талийгаачийн тэтгэврийн 50 хувийг олгох зохицуулалт хэрэгжихээр байна. Энэ зохицуулалтад хамрагдах гэр бүлийн хувьд хамтран амьдарсан хугацаа зэрэг хуульд заасан шаардлагыг хангасан байх юм.

Анх удаа нийгмийн даатгалд хамрагдагчдад 50 хувийн хөнгөлөлт үзүүлнэ

Нийгмийн даатгалын шинэчлэлийн хүрээнд анх удаа даатгуулагч болж буй иргэдийн тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг 24 сарын хугацаанд 50 хувиар хөнгөлөх зохицуулалт хэрэгжинэ. Энэ нь хөдөлмөрийн зах зээлд шинээр орж буй залуус болон өмнө нь нийгмийн даатгалд хамрагдаж байгаагүй иргэдийн шимтгэл төлөх ачааллыг бууруулах ач холбогдолтой. Үүний зэрэгцээ ажил олгогчдын нийгмийн даатгалын шимтгэлийн зардлыг бууруулж, албан ёсны хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих зорилготой.

Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих хүрээнд сүүлийн таван жилийн хугацаанд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгчөөр бүртгүүлсэн, тав хүртэл ажилтантай ажил олгогчийн гурван хүртэл ажилтны ажил олгогчоос төлөх тэтгэвэр, тэтгэмжийн даатгалын шимтгэлийг 36 сар хүртэлх хугацаанд чөлөөлөхөөр болжээ. Харин ажилтан нь хөгжлийн бэрхшээлтэй бол уг хугацаа 60 сар хүртэл байхаар зохицуулсан байна.

Эдгээр өөрчлөлт нь шинээр ажлын байр бий болгож буй жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих, ажилтнуудыг нийгмийн даатгалд хамруулах, ирээдүйн тэтгэврийн баталгааг нь сайжруулахад чиглэж байна.

Ийнхүү тэтгэврийн тогтолцооны шинэчлэлээр ахмад настнуудын тэтгэврийн орлогыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ нийгмийн даатгалын хамрах хүрээг өргөжүүлэх, ажил олгогчдын ачааллыг бууруулах, даатгуулагчдын урт хугацааны нийгмийн хамгааллыг сайжруулах эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж байна.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 29. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 206 (7948)