Монгол Улсын Засгийн газар 2023 онд гадаад сурталчилгаанд анхаарч, агаарын тээврийн либералчлалыг амжилттай хэрэгжүүлснээр 650 мянган жуулчин хүлээн авч, 1.2 тэрбум ам.долларын орлогыг аялал жуулчлалын салбараас бүрдүүлж, Монголын талаарх эерэг ойлголт 40 хувиар нэмэгдсэн гэх мэдээллийг дэлхий даяар цацаад буй.
Уг нь, энэ мэдээлэл дэлхийд тийм ч сонин содон сонсогдох зүйл биш. Учир нь 2023 онд дэлхий нийтээр өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад жуулчдын тоо 22 хувиар өссөн дүнтэй гараад байсан /2023.11 сарын мэдээ/. Хэдийгээр цар тахлын өмнөх буюу 2019 онтой харьцуулахад 13 хувиар бага тоо ч оны эцэс гэхэд энэ салбар бараг 90 хувиар сэргэнэ хэмээн НҮБ-ын Дэлхийн аялал жуулчлалын байгууллагаас гаргасан барометрт ду дурдсан байна. Тухайлбал, 2023 онд аялал жуулчлалын салбарын орлого 1.4 их наяд ам.долларт хүрчээ. Энэ нь Дэлхийн ДНБ-ний 3 хувьд хүрсэн байна. Мөн 2024 онд дэлхийн улс орнуудын өндөр инфляц, эдийн засгийн хүндхэн сорилт, геополитикийн хурцадмал байдлыг үл харгалзан энэ салбарын өсөлт тахлын өмнөх түвшинд хүрч чадна хэмээн НҮБ-ын Дэлхийн аялал жуулчлалын байгууллагаас гаргасан судалгаанд бичсэн байгаа юм.
Тэгэхээр 650 мянган жуулчин бидний хувьд л алга ташмаар тоо сонсогдож байгаа ч дэлхийд 100-гийн жагсаалтыг ч бараадахгүй.
Тодруулбал, 2023 онд дэлхийн хэмжээнд 1,3 тэрбум жуулчин зорчсон бөгөөд хамгийн олон жуулчин авсан орны жагсаалтыг Франц 82,6 саяар тэргүүлсэн бол АНУ 75.6 сая, Испани 75.6 сая, Хятад 59.3 сая жуулчин авсан гэх статистик мэдээлэл гарчээ.
Өдөр бүр дайны мэдээлэл, улс төрийн тогтворгүй нөхцөл байдалд, дэлхийн олон орноос сөрөг үнэлгээ авч, хоригт ороод буй ОХУ 24.6 сая жуулчин хүлээн авч, жагсаалтын 15-д, Япон 25 саяар 16-д орсон байна. Эндээс харвал дэлхий нийтэд сэргээд буй аялал жуулчлалын салбарын жижигхэн тусгалыг бид хөөрцөглөн хүлээн авсан нь энэ.
Хамгийн гол анхаарал татаж байгаа мэдээлэл бол 1.2 тэрбум ам.долларын орлого. 2023 онд Монгол Улс түүхэндээ анх удаа 15 тэрбум ам.долларын экспорт хийжээ. Нийт экспортын 91 хувь нь БНХАУ руу гаргасан уул уурхайн бүтээгдэхүүний орлого. Энэ нь 13,8 тэрбум ам.доллар. Гэтэл үүний 10 хувийг аялал жуулчлалын салбараас олсон хэмээн манай Ерөнхий сайд болон БОАЖ-ын сайд маань хэлээд байгаа. Харьцуулаад бодоход, манай улсын гадаад валютын нөөц л 4.9 тэрбум ам.доллар. Мөн бид 1.5 тэрбум ам.долларын Чингис бондын хэдэн жил мачийж байж төлсөн билээ. Ингээд харвал 1.2 тэрбум ам.доллар 650 мянган жуулчинд ахадсан тоо гэхэд хилсдэхгүй. Засгийн газраас 2022 оны сүүлээр Аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх Үндэсний хороо байгуулж, 1 сая жуулчин, 1,2 тэрбум ам.доллар гэсэн зорилт тавьж байсан. Тэгэхээр сонгууль дөхсөн энэ цаг үед жуулчны тоо хүрээгүй ч, салбарын орлого зорилтот түвшинд хүрсэн гэх ам хаах пиар төдий мэдээлэл болоод буй юм. Аялал жуулчлалын салбар нь 2019 онд ДНБ-ний 7 орчим хувийг бүрдүүлж байна гэх судалгаа гарснаар эдийн засгийн тулгуур салбар болох боломжтой хэмээн ярих болсон. Гэвч бодит тоогоо ч бид зөв гаргаж чадахгүй байгаа нөхцөлд энэ тухай ярих нь илүүц биз.
“Жайка”-гаас 2021 онд хийсэн судалгаанд “ Аялал жуулчлалын салбарын хөгжлийн бодлогыг тооноос чанар руу хандуулахыг анхааруулж, хөгжөөгүй байгаа салбарыг шинээр хөгжүүлэх замаар салбарын ашгийг нэмэгдүүлэх боломжтой хэмээн дурдсан байдаг. Харин бидний хувьд одоогоор тоотой л зууралдаж байна. Гэвч тоо маань бодит өсөлт мөн үү гэдэгт эргэлзсэн хэвээр байгаа шүү сайд аа.
