fbpx Нэрийн учир /хошин өгүүллэг/
 
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2018/04/06-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
Ангилал
Эдийн засаг
Огноо
Унших
6 минут 15 секунд

Нэрийн учир /хошин өгүүллэг/

Аливаа монгол хүний нэр нарийн учир шүтэлцээтэй байдаг. Монгол нэрийн гүн ухааны академийн академич, доктор профессор миний бие энэ асуудлыг сүүлийн гучин жил судалж байна. Энэ тухай олон долоон үг эс нуршин монгол нэрийн учир начир, гүн ухааны нарийн ширийнийг дор өгүүлсү.

Саран хэмээн эхэлсэн буюу төгссөн нэр эзнээ сартай шөнөөр хүмүүн заяагаа олсныг илтгэн харуулдаг нийтлэг зүй тогтолтой. Тэргэл саран мишээсэн сэр сэр салхитай шөнөөр Хоргын голын хайлааст тохойд залуухан хос сэм учраад, сэтгэлийн үгээ хэлэлцэн суухуй дор янагийн бүлээн сэрэл нь сэр сэр сэвэлзэж хурын үүлийг хуралдуулснаас Тэргэлсаран гэдэг нэртэй арвайн чинээ бүсгүй үр зүүний үзүүр дээр тогтсон байх жишээтэй.

Сарантуяа гэдэг нэр ихээхэн гүнзгий сэтгэлгээг агуулна. Сартай шөнө байсныг дахин нуршаад яах вэ. Сарантуяа бүсгүй олдож байхуйд өрх бин битүү бүтээгдсэн байсан агаад өрхний сэжүүр үл ялиг хошууран нугаларсан өчүүхэн завсраар саран авхайн цацраг мөнгөн жад мэт нэвт сүлбэхүйд ээж бүсгүйн булбарай цээж нь хөхөлбөр туяан тусгал руу орж гаран оволзон чичирхийлж байжээ. 

Саранцэцэг гэдэг нэрийг сонсоод хүмүүс саран дээр ургасан цэцэг гэж мөчидхөн ойлгох нь бий. Тэгтэл энэ нь саран дээр бус сартай шөнө ягчис ягчсаар зүтгэн тэлмүүлсээр хүмүүний халуун хөлснөөс ургасан хүмүүн цэцэг билээ. 

Саранцогт гэх нэрийн ард учир шалтгааны тайлагдашгүй ээдрээт оньсого нуугдаж байсныг миний бие долоон жилийн шаргуу судалгаагаар илрүүлэн нээсэн амой. Саран дээр цог байх шинжлэх ухааны ямар ч үндэслэл байхгүй. Тэрхүү цогийг сар луу Америкийн одон оронч Армстронг авч очоод мартчихаад ирсэн гэвэл дөнгөж их сургууль дүүргэсэн шинэхэн судлаачийн гэнэхэн дүгнэлт болно. Хэрэг дээрээ сартай шөнө монгол үхрийн сайхан аргалын цогны дэргэд учир ургасан нь олон баримтаар нотлогдож байгаа юм. Саранцогт нэртэй хүний дэргэд очоод анзаарагтун. Аргалын утаа баргилах шиг сэтгэл сэргээсэн монгол үнэр анхилна гайгүй. 

Нар орсон нэр бол бүр адармаатай тайлалтай. Өдрийн нарнаар үүлэн борооны ажил амжуулах цаг завтай, нэг бол ойгүй баян үгүй бол эрхэлсэн ажилгүй эмзэг бүлгийн хүний хүүхэд ийм нэртэй байна. Шөнөжингөө бөөрлөх хүн хайж тэнээд үүрээр арайхийн ганц жижиг хүрэн шилтэй найруулсан юм босгосон хоёр аль хэдийнэ дуниартаж амжаад ид ажилдаа орж байхад нь нар гарчээ. Хоёрын хоёр жаргалыг хослуулан манарсан эр “Наран гарав уу, саран ургав уу” хэмээн будилснаас Нарангарвуу гэх сонсголонтой нэртэй хүү төрснийг академийн эрдэмтэд нотолсон байдаг.

Сүүлийн үед Ану гэх нэр ихэд газар аваад байна. Манайхан Америкийн нэгдсэн улсад төрсөн хүүхэд юм байлгүй гэж боддог. Гэтэл хэрэг дээрээ энэ их нарийн. Нэрийг задлаад үзвэл Аа-нуу гэсэн хоёр хэсэг болно. Аливаа юмыг хүн ухаармагц “Аа!” хэмээн дуу алддаг. Тэгэхлээр “Аа!” хэмээн ухаармагцаа бушуухан “Нуу!” гэж чарлаж байна шүү дээ. Ингээд бодохоор энэ нэрийн цаана их ноцтой үйлдлийг нуусан байгаа юм. Ну-А буюу нууц амраг ч байж мэдэх. Энэ тухай судалгаа үргэлжилж бүх ээдрээний гогцоо хариугүй тайлагдах дээрээ тулаад байгаа. 

Гал, Галт гэх их хачирхалтай, логикгүй нэрийг манайхан мэр сэр гаргаад байна. Галан дотроос хэрхэн яаж хүмүүний үр амьд гарч ирэх вэ? Сарвалзаж ч амжилгүй үнс болтлоо шатчихна шүү дээ. Ийм нэртэй хүн байх шинжлэх ухааны үндэслэл байхгүй бөгөөд магадгүй албин чөтгөр ч юм уу, ид шидтэн байж болно. Тамд л хүнийг гал дээр шарж байдаг тухай тэнд өөрийн биеэр очоод нүдээрээ харж, хар тавхайгаараа мэдрээд ирсэн өтгөс хөгшид маань ярьцгаадаг даа.

Тэмүүлэн гэдэг нэрийн учир шалтгааны холбоог гаргаж ирэхийн тулд олон академич нойр хоолгүй ажилласан юм. Хоёр амраг учраад хаашаа ч юм ихэд яарч тэмүүлсэн бололтой. Энерги хувьсан хадгалагдах хуулийн дагуу тэрхүү яарч адгаснаас үүдсэн тэмүүлэл нь үр хүүхдэдээ сурч боловсрох ихийг мэдэхийн тэмүүлэл болон дамжин хадгалагджээ. Тэмүүлэн нэр нь хэт олширч буй тул сүүлдээ юуны тэмүүлэл дээрээ яваа нь мэдэгдэхгүй болтлоо ээдэрч самуураад байна. Судлаачид Америк, Солонгос гэхчлэн гадаад улс руу тэмүүлэл хүчтэй мэдрэгдэж байгаа тухай их шуугих болжээ.

Үгэн дотор үг, үхэр дотор тугал гэж өвөг дээдэс маань хэлсэн нь бий. Судлаад байх тусам л монгол нэрийн чинадаас дэлхийн чихийг дэлдийлгэсэн их нээлтүүд урган гарсаар байна. Нэрийн учир начир гэдэг бол шавхагдашгүй их эрдэнэсийн сан болой. Энэ их эрдэнэсээс хундаганыхаа хэмжээгээр хүртэх л чухал. 

Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ
 
Д.Баярхүү: Эрүүл саруул үндэстэн болохын төлөө зүгээр л хөгж!
Д.Баярхүү: Эрүүл саруул үндэстэн болохын төлөө зүгээр л хөгж!

Шинэ мэдээ

Д.Баярхүү: Эрүүл саруул үндэстэн болохын төлөө зүгээр л хөгж!

Д.Баярхүү: Эрүүл саруул үндэстэн болохын төлөө зүгээр л хөгж!

ХӨЛ ДҮҮЖЛЭХ УНААГҮЙ, ХОЁР ӨРӨӨ БАЙРТАЙ БАЙСАН Г.ДАМДИННЯМ ӨНГӨРСӨН ДӨРВӨН ЖИЛ ТЭРБУМЫН ХАУСТАЙ, 300 САЯЫН ЖИЙПТЭЙ БОЛЖ ХӨЛЖЖЭЭ

ХӨЛ ДҮҮЖЛЭХ УНААГҮЙ, ХОЁР ӨРӨӨ БАЙРТАЙ БАЙСАН Г.ДАМДИННЯМ ӨНГӨРСӨН ДӨРВӨН ЖИЛ ТЭРБУМЫН ХАУСТАЙ, 300 САЯЫН ЖИЙПТЭЙ БОЛЖ ХӨЛЖЖЭЭ

Баабар: Эдийн засагчдад хорлогдсон эдийн засаг

Баабар: Эдийн засагчдад хорлогдсон эдийн засаг

Европын Холбооны Зөвлөлд Унгар улсын санал өгөх эрхийг хасахыг уриалжээ

Европын Холбооны Зөвлөлд Унгар улсын санал өгөх эрхийг хасахыг уриалжээ

Дөлгөөн нуур орчимд могой орж ирсэн тохиолдол бүртгэгджээ

Дөлгөөн нуур орчимд могой орж ирсэн тохиолдол бүртгэгджээ

Төрийн жинхэнэ албан хаагчдыг чөлөөлөхгүй, орон тоо нэмэхгүй байхад анхаарч ажиллахыг Ерөнхий сайд үүрэг болголоо

Төрийн жинхэнэ албан хаагчдыг чөлөөлөхгүй, орон тоо нэмэхгүй байхад анхаарч ажиллахыг Ерөнхий сайд үүрэг болголоо

“Даншиг наадам-Хүрээ цам 2024” ирэх сарын 3, 4-ний өдрүүдэд болно

“Даншиг наадам-Хүрээ цам 2024” ирэх сарын 3, 4-ний өдрүүдэд болно

Бусдыг захиалгаар алуулсан этгээдийг Улаан булантаар эрэн сурвалжилж, Монгол Улсад авчирчээ

Бусдыг захиалгаар алуулсан этгээдийг Улаан булантаар эрэн сурвалжилж, Монгол Улсад авчирчээ

Гамшгаар зоолдог “мөнгө“-ний нийгэм

Гамшгаар зоолдог “мөнгө“-ний нийгэм

Үндэсний их баяр наадамд шөвгөрсөн бөхчүүдийн допингийн шинжилгээний эхний хариу өнөөдөр ирнэ

Үндэсний их баяр наадамд шөвгөрсөн бөхчүүдийн допингийн шинжилгээний эхний хариу өнөөдөр ирнэ

Цог Жавхлант Хаан Жигмэ Гэсэр Намжил Ванчукийн төрийн айлчлал өндөрлөлөө

Цог Жавхлант Хаан Жигмэ Гэсэр Намжил Ванчукийн төрийн айлчлал өндөрлөлөө

Дональд Трамп зэвсэгт халдлагад өртжээ

Дональд Трамп зэвсэгт халдлагад өртжээ

У.Хүрэлсүх: Төр, засаг, түмэн олноороо эрч хүчээ нэгтгэн улс орныхоо хөгжил дэвшлийн төлөө хамтдаа хүчин зүтгэцгээе

У.Хүрэлсүх: Төр, засаг, түмэн олноороо эрч хүчээ нэгтгэн улс орныхоо хөгжил дэвшлийн төлөө хамтдаа хүчин зүтгэцгээе

Чингис хааныг доромжилж танхайрсан гадаадын иргэнд торгох шийтгэл оноов

Чингис хааныг доромжилж танхайрсан гадаадын иргэнд торгох шийтгэл оноов

С.Амарсайханыг гомдоохгүйн тулд л Шадар сайдын орон тоог дахин нэгээр нэмжээ

С.Амарсайханыг гомдоохгүйн тулд л Шадар сайдын орон тоог дахин нэгээр нэмжээ

МАН, АН, ХҮН эдийн засгийг багадаа 2 дахин тэлэхийн төлөө хамтарч байгаа гэв

МАН, АН, ХҮН эдийн засгийг багадаа 2 дахин тэлэхийн төлөө хамтарч байгаа гэв

Өнгөрсөн борооны хойноос цув нөмөрцгөөе!

Өнгөрсөн борооны хойноос цув нөмөрцгөөе!

ОХУ-ын зүүн хэсэгт үзүүлж буй АНУ-ын нөлөө

ОХУ-ын зүүн хэсэгт үзүүлж буй АНУ-ын нөлөө

А.Баатархуяг: “Х” парламент

А.Баатархуяг: “Х” парламент

Л.Оюун-Эрдэнийг УИХ-ын гишүүдийн 99 хувийн саналаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томиллоо

Л.Оюун-Эрдэнийг УИХ-ын гишүүдийн 99 хувийн саналаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томиллоо

Хоёр Ерөнхийлөгчийн “харц“-ны цаадах...

Хоёр Ерөнхийлөгчийн “харц“-ны цаадах...

Н.Энхбаяр: Дахин МАНАН байгуулж болохгүй

Н.Энхбаяр: Дахин МАНАН байгуулж болохгүй

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путинтэй өнөөдөр уулзана

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путинтэй өнөөдөр уулзана

ШУУРХАЙ: Туркт амьдардаг монголчууд архидан согтуурч нэгнийхээ аминд хүрсэн аймшигт хэрэг гарчээ

ШУУРХАЙ: Туркт амьдардаг монголчууд архидан согтуурч нэгнийхээ аминд хүрсэн аймшигт хэрэг гарчээ

Г.Занданшатарыг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар томилжээ

Г.Занданшатарыг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар томилжээ

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр тусгай албаны ажилтан асан гурван хүнийг саатуулжээ

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр тусгай албаны ажилтан асан гурван хүнийг саатуулжээ

АН-д туйлширсан либералууд биш Х.Баттулга, Н.Алтанхуяг шиг лидерүүд хэрэгтэй гэдгийг сонгогчид нотоллоо

АН-д туйлширсан либералууд биш Х.Баттулга, Н.Алтанхуяг шиг лидерүүд хэрэгтэй гэдгийг сонгогчид нотоллоо

Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөрийг танилцуулж байна

Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөрийг танилцуулж байна

Сонгууль дууслаа. Сонгосон ард түмэндээ үйлчлэх цаг ирлээ

Сонгууль дууслаа. Сонгосон ард түмэндээ үйлчлэх цаг ирлээ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн дүнг өргөн мэдүүллээ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн дүнг өргөн мэдүүллээ

 
 
 



​​​​​​​

Эхлэл · Бидний тухай · Редакцийн бодлого · Холбоо барих
​​​​​​​© 2011 - 2023 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан Шуурхай.мн

​​​​​​​