Дэлхийн хамгийн том барилгын материал үйлдвэрлэгч LafargeHolcim группын дэд ерөнхийлөгч асан, мөн БНСУ-н Сампёо цемент үйлдвэрийн дэд ерөнхийлөгч Kim Jung Rak Монголын Эдийн засгийн форум болж байгаа энэ цаг үед Монголын цемент үйлдвэрлэлийн салбарыг судлахаар ирсэнтэй таарч богинохон яриа өрнүүлснийг хуваалцаж байна.
-Та манай уншигчдад өөрийгөө товчхон танилцуулаач?
-Намайг Ким ЖунгРак гэдэг. Би цемент үйлдвэрлэлийн салбарт амьдралынхаа ихэнх хэсгийг зориулан ажилласаар ирсэн. Цемент болон барилгын материал үйлдвэрлэлээрээ дэлхийн 80 гаруй улсад үйл ажиллагаагаа явуулдаг ЛафаржХолцим группын олон улс дахь салбар үйлдвэрүүдэд техник хариуцсан дэд ерөнхийлөгч, үйлдвэрлэлийн ерөнхийлөгч, гүйцэтгэл хариуцсан ерөнхийлөгч гээд олон албан тушаал эрхэлж байсан. Энэ салбартай амьдралаа холбосон мөн Монголд хамт ажиллаж байсан танилууд маань байдаг учраас Монголын цемент салбарыг сонирхон ирээд байна.
-Таны бодлоор Монголын цемент үйлдвэрлэлийн салбар ямар түвшинд байна вэ?
-Саяхан тавдугаар сард Цемент экспо арга хэмжээ зохион байгуулагдсан талаар World Cement сэтгүүлд гарсан байсан.
Түүнээс харахад 2.2 сая тонн орчим хэрэглээтэй, гэхдээ 7 үйлдвэр байгаа талаар харсан. Сонирхолтой нь энэ 7 үйлдвэрийн нэг нь БНХАУ-н CNBM группын салбар үйлдвэр юм байна. Харин том хүчин чадалтай үйлдвэрүүд дундаас хоёр нь хувийн хэвшил, нэг нь төрийн өмчит гэж ойлголоо. Ихэнх нь хуурай аргын буюу дэвшилтэт технологи нэвтрүүлж чадсан байна.
-Харин зах зээлийн хувьд та юу гэж харсан бол?
-Монгол Улс хоёр том хөршийн дунд хавчуулагдан оршиж, далайд гарцгүй, тээвэр логистикийн томоохон асуудалтай гэдгээр нилээд хүндрэлтэй байдаг юм байна. Зах зээлийн хувьд хэрэглээ дөнгөж 2.2 сая тонн, энэ бол олон улстай харьцуулахад маш бага тоо л доо. Жишээ нь миний ажиллаж байсан Малайз улсад гэхэд жилийн цементийн хэрэглээ 27 сая тонн буюу 10 дахин том багтаамжтай зах зээлтэй, 11 цементийн цогц үйлдвэр, 7 тээрмийн цехтэй. Монголтой харьцуулшгүй.
Хөгжиж буй орон гэхэд харин үйлдвэрүүд нь хөгжлийн түвшин сайн байна гэж харлаа. Нөгөөтээгүүр, тээвэр логистик, тогтворгүй бодлого шийдвэр их байдаг талаар олон хүмүүстэй уулзахад дуу нэгтэй ярьж байна.
-Та сая тогтворгүй бодлого шийдвэр гэлээ, энэ ямар бодлого шийдвэрийг хэлж байна?
-Цемент гэдэг бол бүх улс орны хувьд стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүн байсаар ирсэн. Хөгжихийн тулд дэд бүтэц хэрэгтэй. Үүний гол орц мэдээж цемент. Жишээ нь, манай БНСУ-д 30 жилийн өмнө үйлдвэрлэл яг ид хөгжиж эхэлж байлаа. Энэ үед цементийн үйлдвэрийг төр засгаас бодлогоор шууд хамгаалж, дэмждэг байсан. Тоног төхөөрөмжийн татварын хөнгөлөлт, маш бага хүүтэй зээл, импортын аюулаас хамгаалах бодлого гэх мэт үе шаттай бодлого авч хэрэгжүүлсний эцэст өнөөдөр манай улс бол цемент үйлдвэрлэл дэлхийн хэмжээнд хөгжсөн. Ганц цемент гээд зогсохгүй цемент орсон олон бүтээгдэхүүний төрөлжилт хийж ондоо түвшинд хүрсэн л дээ.
ОХУ-д би бас ЛафаржХолцим группын тэндэх үйлдвэрийн ерөнхийлөгчөөр 2012-2014 онд ажиллаж байсан юм. Тухайн үед ОХУ-н үйлдвэрүүд бүгд хуучирсан нойтон аргын технологитой, хөгжил маш удаан байсан. Энэ үед Лафарж-н зүгээс үйлдвэрүүдийг хуурай аргын болгох дэвшилтэт технологи нэвтрүүлэхээр болоход ОХУ-н дум бүх төрлийн дэмжлэгийг үзүүлж, эргээд үндэсний үйлдвэрлэлээ хамгаалах бодлого явуулсан. Сая Монголд ирэхэд хүмүүс хэлж байна л даа, ОХУ руу зарим Монголтой хил залгаа нутаг руу цемент экспортлоход их хэцүү байна гэж. Хэцүү байх нь аргагүй ээ, ОХУ бол дотоодын зах зээлээ хамгаалдаг, үйлдвэрлэгчдийнхээ төлөө гэсэн асар том бодлоготой гүрэн.
Харин Монголын зах зээлийг харахад төрийн тогтворгүй байдал, бодлого шийдвэрүүд нэг л хөгжлийнхөө бодлогын эсрэг яваад байх шиг.
Цемент экспо үеэр World cement дээр гарсан нийтлэлийг уншиж байхад импортын цементийн тарифыг бууруулах эсвэл чөлөөлөх гэнэтийн бодлого шийдвэр гаргадаг гэсэн байсан. Ирээд тодруулахад үнэхээр тийм байна. Энэ бол маш буруу бодлого буюу үйлдвэрлэгчдээ намнах л бодлого шүү дээ. Цаашлаад энэ нь үнийн хэт унагалт буюу price dumping болж, үйлдвэрүүд оршин тогтнох боломжгүй байдалд хүрнэ. Яаж ийм төр засгийн бодлого байж болдог юм бол л гэж бодож байна. Ажаад байхад Монголын дарга цэрэг нар хуучин нийгмийнхээ дарга гэсэн нэршлээс ангижраагүй татвар төлөгчдийн мөнгөөр тэдэнд үйлчлэх ёстой нийтийн албан тушаалтан гэдгээ умартсан хандлагатай юм байна. Дээр нь төмөр замын хүрэлцээгүй байдал, хөдлөх бүрэлдэхүүн гээд танай улсын хувьд асуудал их байна. Үйлдвэрлэгчид нь бол үнэхээр хичээж ажиллаж байна, хамтраад Цемент үйлдвэрлэгчдийн ассоциац хүртэл байгуулсан нь дэвшил гэж харж байна. Япон, Солонгос, БНХАУ ассицоац бол хамгийн том эрх мэдэлтэй байдаг. Төр засаг-ассоциацийн хоорондын хамтын ажиллагаа нягт, ойлголцол сайтай, үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэх хамгаалах бодлогыг хамтран гаргадаг. Монголыг харахаар төр, үйлдвэрлэгчид хоёр тийшээ хараад суучихсан байх шиг. Үйлдвэрлэгчдэд ямар буруу байх вэ, өртөг нь үнэхээр өндөр байдаг юм байна. Эрчим хүчний тогтворгүй байдал, дээр нь тариф нэмэгдсэн, за тэгээд энэ автотээврийн даац гэнэ үү, энэ мэт үр дүнгүй бодлого их явуулж байна. Энэ болгон өртгийг тогтмол нэмэгдүүлж байна шүү дээ. Үйлдвэрлэгчид-төр засгийн хооронд уялдаа огт алга. Үүн дээр хамтарч ажиллах ёстой, үйлдвэрлэгчид нь улс орноо хөгжүүлье гэж чин сэтгэлээсээ зүтгэж байхад нөгөө талд нь төр засаг нь дэмжихийн оронд сүйтгэх бодлого байж болохгүй л байхгүй юу.
Цементийн үнийг бас судлаж үзлээ, өртгөөсөө одоог хүртэл доогуур зардаг юм байна. Олон улсад ялангуяа БНХАУ-д энэ жил өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 21.2 хувиар цементийн үнэ өссөн бол миний ажиллаж байсан Малайз улсад гэхэд жил тутамд инфляцийн түвшинтэй уялдуулан өртөг зардлаа нөхөх байдлаар үнийн өөрчлөлтийг хийдэг. Энэ жил бүр их эрсдэлтэй байгаа нь Малайз улсад үйлдвэрлэлийн голлох түүхий эд, бусад хүчин зүйлсийн үнэ нэмэгдэж, үүнээс үүдэн цементийн 40-50 хувь нэмэгдэх эрсдэл бий болсон. Харин Монголын хувьд бүгд өртгөөсөө доогуур зарж байгаа нь хачирхалтай. 10 жилийн өмнө эдгээр үйлдвэрүүд баригдахаас өмнө цементийн үнэ тонн тутамд 110 ам.доллар байсан юм байна. Харин өнөөгийн үнэ нь дунджаар 62 ам.доллар орчим юм уу даа.
-Таны бодлоор манай улсын хөгжлийн замнал ямар түвшинд байгаа вэ? Таны аялалтай давхцан Монголын Эдийн засгийн форум болж, гадна дотны олон хөрөнгө оруулагчид хуран цугларсан байна.
-Монгол Улс байгалийн баялагтай, өргөн уудам нутагтай, хүн ам цөөтэй сайхан орон. Надад хамгийн их таалагдсан нь залуусын орон юм байна. Тэдэнд хөгжих, хөгжүүлэх эрмэлзэл их байна. Дэлхийн улс орнууд нэн тэргүүнд импортыг орлох бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлээ хөгжүүлж, хамгаалах бодлого явуулдаг. Үүнийг Монгол хэрэгжүүлэх, судлах хэрэгтэй. Үндэснийхээ үйлдвэрлэлийг хөл дээрээ босч ашигтай ажиллах хүртэл нь хүүхдээ өсгөж байгайтай ижил хамгаалах бодлого байх ёстой. Үйлдвэрлэгчид төр засаг хамтын ажиллагаа ойлголцол маш сайн байх хэрэгтэй. Ингэж байж Монгол Улс хөгжинө. Засгийн газар нь ард иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийнхээ хүсэл зорилго, дуу хоолойг нээлттэй сонсдог байх нь маш чухал. Нэг анзаарагдсан нь БНХАУ-аас санхүүжилт их орж бүтээн байгуулалт хийгдэхээр төлөвлөгдөж байгаа юм байна. Хятад компаниудын онцлог бол хятад үйлдвэр, хятад бүтээгдэхүүнээ авах сонирхол их бий. Үүн дээр маш ухаантай ажиллаж, үндэсний үйлдвэрүүд, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжих үйл ажиллагаа явуулах шаардлагатай.
Таны хэлдгээр Эдийн засгийн форум гэж арга хэмжээ болж байгаа юм байна. Гол зорилго нь Монгол улс гадаадын хөрөнгө оруулалтанд нээлттэй байна гэсэн санаа юм байна. Гадны хөрөнгө оруулалт бол ганц мөнгөн хэлбэр гэхээсээ илүү know-how, шинэ технологи гээд олон зүйл хамт авчирдаг. Монголын хувьд хууль эрхзүйн орчноо сайжруулах, гадаад дотоод бүх хөрөнгө оруулагчдаа эрх тэгш шударга дэмжих бодлого нэгдсэн байдлаар барих хэрэгтэй юм байна гэж харж байна.
Б.ДОРЖ
Эх сурвалж: Өдрийн сонин
