Хүн төрөлхтөн байгалийн баялагаа ашиглаж ирсэн түүхтэй. Олон зууны турш байгалийн баялгийн тэгш хувиарлалт маргаан, тэмцэл дагуулж ирсэн байдаг. Урт удаан үргэлжилсэн зөрчилдөөн, тэмцлийн эцэст байгалийн баялагаасаа хувьцаа хэлбэрээр хувь хишиг хүртэх сонгодог системээ олсоон. Өөрөө ургуулаагүй, бий болгоогүй баялгийг тусгай зөвшөөрөл нэрээр нэг компани эзэмшин хөрөнгөждөг, тэгээд улс орныг худалдан авдаг тогтолцооноос зугтаж "Эрдэнэс-Тавантолгой" компани Баруун Цанхийн түшиглэн IPO гаргахаа зарлав. Уул уурхайн баялаг нийтийн хүртээл болох зам руу оров бололтой. Өндөр хөгжсөн уул уурхайтай улсын түүхээс харахад ийм замаар явсан байдаг. Иргэн бүр уул уурхайн хувьцаа эзэмшигч болж өглөө бүр Хөрөнгийн биржийн ханшаа "хариулдаг" болох хэрэгтэй. Цаашдаа хувьцааны өсөлт бууралт дээр иргэд тоглодог, хамааралтай болчихвол дэмий хэрэлдэх нь багасах биз ээ. Уул уурхай дээр түшиглэсэн дарга нарын шахааны бизнес үгүй болж, олон нийтийн хараа хяналт сайжирна гэдгийг хэлэх нь зүйтэй.
