fbpx 10 жил гацсан уул уурхайн биржийн хууль батлагдах уу?
 
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2022/01/12-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
Ангилал
Нийгэм
Огноо
Унших
7 минут 1 секунд

10 жил гацсан уул уурхайн биржийн хууль батлагдах уу?

30 шахам жил уул уурхайн салбарыг хөгжүүлсэн гэх манай орны хувьд Уул уурхайн биржээ байгуулаагүй байгаа нь үнийн өсөлтөөс ирэх өгөөжийг хүртэж чадахгүй явсаар ирсний гол шалтгаан. 2013 оноос эхтэй Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хуулийг УИХ-ын энэ удаагийн намрын чуулганы төгсгөлд бусад холбогдох хуулиудын өмнө батлуулахаар ажиллаж байна хэмээн уг хуулийн төслийн ажлын хэсгийн ахлагч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдын зөвлөх Р.Очбадрах мэдээлэл өгөх үеэр онцолсон юм. 2021 оны IV улирлын байдлаар "Тавантолгой" компани уурхайн амнаас нэг тонн нүүрсээ 126 ам.доллараар, чингэлэг тернималийг ашиглалтад оруулснаар 204 ам.доллар болж нэмэгдсэн. Үүний зөрүү нь 80 орчим ам.доллар. Энэ хоорондох тээвэрлэлтийн зардал буюу тарифын үнэ 28 ам.доллар. Тэгвэл тонн тутамд 50 ам.доллар алдаж байгаа гэсэн тооцоог хийж байна. Хэрэв энэ хуулиа баталж биржээ байгуулчихвал нүүрсээ тонн тутмыг олон улсын биржийн өнөөдрийн ханш болох 300 ам.долларт хүргэж экспортлох боломжтой. Харин яагаад энэ хуулийг шууд баталчихаж болдоггүй юм, учир юунд байна гээд хөөхөөр нөгөө л авлига, ашиг сонирхолд очиж гацсаар байдаг.

Учир нь УИХ-ын заримгишүүний хамаарал бүхий компаниудын нүүрс болон төмрийн хүдрийн экспортын гэрээнд оролцогчдын ашиг сонирхол хөндөгдөх учраас эл хуулийг баталж Бирж байгуулах боломжийг хааж 10 орчим жил хав дарсаар ирсэн гэж болно. Өнөөдөр Хятад, Монголын 400-500 орчим компани нүүрс болон бусад уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортыг хийж байна. Эдгээрийн хийсэн ил тод биш экспорт болон тээвэрлэлтийн гэрээгээр манай хар алтны тонн тутмын жишиг үнэ тогтож байна. Нэг үгээр хэлбэл, баялгаас тэгш хүртэх зарчим алдагдаж, орлого төсөвт биш тэдний дундын унац болж халаасанд орж байна. Тэгэхээр үүнийг ил тод болгох хууль бол яах аргагүй Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хууль. Нөгөөтэйгүүр, өнөөдөр нүүрсний тээвэрлэлтийг худалдан авагч тал хариуцна гэдгээр Хятадын тал өөрт ашигтай байх хувилбарыг сонгож хийж байна. Ингэснээр хятад компани, жолооч нар ихэнх гэрээг хийсээр ирсэн. Хэрэв бирж байгуулагдвал тээвэрлэлтийг борлуулагч тал хариуцах хууль эрх зүйн нөхцөл бүрдэнэ. Ингэснээр жишээлбэл, Тавантолгойгоос уртын тээвэрлэлтийг монгол компани, жолооч нар шууд хийх боломжтой болно. Улмаар хоёр улсын жолооч, компани хоорондын дагалдаж гарах асуудал үгүй болох юм.

Уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг борлуулах зохион байгуулалттай зах зээлгүйгээс бодит үнэ, худалдааны нөхцөл,чанарын талаарх мэдээлэл бүрхэг. Өөрөөр хэлбэл, ил тод биш байдгаас үр ашигтай гэрээ хэлцэл хийх боломжгүй, зардал өндөр байдаг. Энэ бүгдийг тодорхой болгох хөшүүрэг уул уурхайн биржтэй болох явдал. Түүнчлэн бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэ худалдан авагч талын гэрээний үнээр тогтдогоос болж төсөвт орж ирэх татвар, хураамж, төлбөр багаар тогтдог. Ингэж зах зээлийн зарчим болох нэгж бүтээгдүүний үнэ бусад олон улсын биржийн тогтоосон үнээр гэрээ хийдэггүйгээс татвар болон төлбөр, хураамж багаар тогтож тэр хэрээр төсөвт орж ирэх орлого доогуур байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн зах зээлд нэгж бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийг дагаад төсөвт орж ирэх орлого нэмэгдэх боломжтой ч биржгүйгээс энэ боломжоо алдсаар байна. Магадгүй хэдэн жилийн өмнө биржээ байгуулсан бол өнөөдрийн үнийн өсөлтийг тогтоож барих боломж байсан хэмээн салбарын судлаач, шинжээчид сануулж биржийн хуулиа яаралтай батлахыг дэмжсээр буй. Бүтээгдэхүүний үнэ өсөлттэй байгаа энэ үеийг ашиглан хэджинг гэрээ хийх боломжоо алдаж байгаа гэдгийг ч сануулсаар.

Тус хууль товолсон хугацаандаа батлагдвал ирэх зургадугаар сар гэхэд биржээ байгуулж долдугаар сараас үйл ажиллагааг нь жигдрүүлэх боломжтой хэмээн ажлын хэсгийнхэн ярьж байна. Бирж төрийн өмчит компани хэлбэрээр ажиллана. Эхлээд төрийн өмчит компаниуд бүтээгдэхүүнээ биржээр дамжуулан борлуулна. Улмаар хувийн хэвшлийнхэн өөрсдийн хүсэлтээр биржээр дамжуулан бүтээгдэхүүнээ борлуулна. Уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг АНУ-ын Чикакогийн биржийн жишгээр бэлэн бүтээгдэхүүний болон форвард гэрээ, хэлцэл арилжаа хийж туршлагатай болсны дараагаар фьючерсийн худалдааг хийхээр зорьж буй бөгөөд фьючерсийн худалдаа нь зах зээл дээрх эрсдлийг бууруулах нөхцөл болох боломжтой юм. Мөн БНХАУ-ын Шанхайн металлын фьючерсийн биржийн эрх зүйн орчныг судлан, биржийн хөрвөх чадварыг нэмэгдүүлэх, зуучлагчдын эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгож брокерийн харилцааг боловсронгуй болгох хүрээнд биржийн сайн туршлагыг судалж хэрэгжүүлэх боломжтой гэж үзэж байна.

Тиймээс 2024 онд ашиглалтад оруулах нүүрс баяжуулах, газрын тос боловсруулах үйлдвэр түүнчлэн Эрдэнэт үйлдвэрийн өргөтгөл, шинэчлэл, хар төмөрлөгийн цогцолбор мөн энэ онд ашиглалтад орох Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замын цогцолбор ажиллаж эхлэх үед уул уурхайн бирж байгуулагдсан байх нь бүтээгдэхүүний үнэ дэлхийн зах зээлд өсөлттэй байх циклийг ашиглах боломж бүрдэх юм.

Ц.Мягмарбаяр

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Хүүхдийн мөнгийг хэрхэн бэлнээр авах вэ
Хүүхдийн мөнгийг хэрхэн бэлнээр авах вэ
 
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2022/01/12-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.

Шинэ мэдээ

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

Т.Ариунзаяа дэлхийн аварга боллоо

Т.Ариунзаяа дэлхийн аварга боллоо

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

“Эмээгийн алдар” одонтой болъё

“Эмээгийн алдар” одонтой болъё

УИХ-ыг тарааж, УИХ-ын ээлжит бус сонгуулийг Ерөнхийлөгчийн сонгуультай хамт явуулъя

УИХ-ыг тарааж, УИХ-ын ээлжит бус сонгуулийг Ерөнхийлөгчийн сонгуультай хамт явуулъя

Евсиков элчин сайдын яриа үнэн үү?

Евсиков элчин сайдын яриа үнэн үү?

Д.Амарбаясгалан намаа бодож, эв нэгдэл, ойлголцлын талд зогсож байна

Д.Амарбаясгалан намаа бодож, эв нэгдэл, ойлголцлын талд зогсож байна

OTP банк Монголын арилжааны банкинд бяцхан хөрөнгө оруулахгүй, худалдаж авна

OTP банк Монголын арилжааны банкинд бяцхан хөрөнгө оруулахгүй, худалдаж авна

Г.Нарангэрэл:Богд банк 1.3 тэрбум төгрөгөөр байр давхардуулан зарж үйлчлүүлэгчээ залилсан

Г.Нарангэрэл:Богд банк 1.3 тэрбум төгрөгөөр байр давхардуулан зарж үйлчлүүлэгчээ залилсан

“Андын зам”, “Бриллиант”-ын хохирогчдыг орон сууцтай болгоно

“Андын зам”, “Бриллиант”-ын хохирогчдыг орон сууцтай болгоно

ТӨРИЙН СҮҮДЭРТ ХАЛХЛАГДСАН ЭРХ ЧӨЛӨӨ

ТӨРИЙН СҮҮДЭРТ ХАЛХЛАГДСАН ЭРХ ЧӨЛӨӨ

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх үүрэг өгч, Ерөнхий сайд орон нутагт ажиллав

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх үүрэг өгч, Ерөнхий сайд орон нутагт ажиллав

Б.Амгалан: Төлбөрийн хүндрэлд орсон иргэдийн хэрэглээний зээлийг 48 сар хүртэлх хугацаагаар бүтцийн өөрчлөлт хийх боломжтой боллоо

Б.Амгалан: Төлбөрийн хүндрэлд орсон иргэдийн хэрэглээний зээлийг 48 сар хүртэлх хугацаагаар бүтцийн өөрчлөлт хийх боломжтой боллоо

ТЭНГЭР, ГАЗАР НИЙЛСЭН ХОТ

ТЭНГЭР, ГАЗАР НИЙЛСЭН ХОТ

Observador: Роналду үдэлтийн тоглолтоос татгалзжээ

Observador: Роналду үдэлтийн тоглолтоос татгалзжээ

Трампыг ямар сорилтууд хүлээж байна вэ?

Трампыг ямар сорилтууд хүлээж байна вэ?

Ираны дайн Хятадын эрчим хүчний аюулгүй байдал, сөрөн тэсвэрлэх чадавхын бэлэн байдлыг харуулав

Ираны дайн Хятадын эрчим хүчний аюулгүй байдал, сөрөн тэсвэрлэх чадавхын бэлэн байдлыг харуулав

А.Н.Евсиков: Оросын санал болгож буй таатай нөхцөл, үнийн саналыг монголчууд өөр хаанаас ч олохгүй гэдгийг шударгаар хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй болов уу

А.Н.Евсиков: Оросын санал болгож буй таатай нөхцөл, үнийн саналыг монголчууд өөр хаанаас ч олохгүй гэдгийг шударгаар хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй болов уу

Д.Баярхүү: Саудын Араб: Мэхт мэхэндээ болоход тун дөхлөө

Д.Баярхүү: Саудын Араб: Мэхт мэхэндээ болоход тун дөхлөө

Бэйс Н.Дугаржавын намтрыг нэхэн хөөхүй

Бэйс Н.Дугаржавын намтрыг нэхэн хөөхүй

“Туулын хурдны зам” төсөл Арбитраар шүүгдэхгүй, трассаа үргэлжлүүлж 500 тэрбумын өртгөөрөө хийгдэхээр болжээ

“Туулын хурдны зам” төсөл Арбитраар шүүгдэхгүй, трассаа үргэлжлүүлж 500 тэрбумын өртгөөрөө хийгдэхээр болжээ

“Дутуу алсан могой”...

“Дутуу алсан могой”...

“Miss International”-д эх орноо төлөөлж буй Ш.Хүслэн

“Miss International”-д эх орноо төлөөлж буй Ш.Хүслэн

Донбассыг Орост өгч яасан ч болохгүй!

Донбассыг Орост өгч яасан ч болохгүй!

Оюу толгойн ногдол ашгийг Ц.Даваасүрэнгийн “Бяслагны үйлдвэр” шиг төслүүдэд үрж байснаас иргэддээ шууд тараасан нь илүү өгөөжтэй дөө

Оюу толгойн ногдол ашгийг Ц.Даваасүрэнгийн “Бяслагны үйлдвэр” шиг төслүүдэд үрж байснаас иргэддээ шууд тараасан нь илүү өгөөжтэй дөө

Цахим намагт шигдсэн монголчууд

Цахим намагт шигдсэн монголчууд

У.Хүрэлсүх: Байгалийн баялгийнхаа эхний хишгийг иргэдийн дансанд шилжүүлэх нь чухал

У.Хүрэлсүх: Байгалийн баялгийнхаа эхний хишгийг иргэдийн дансанд шилжүүлэх нь чухал

Баривчлах, цагдан хорих арга хэмжээ авахад хүний эрхийг хангах чиглэлээр хуульд өөрчлөлт оруулна

Баривчлах, цагдан хорих арга хэмжээ авахад хүний эрхийг хангах чиглэлээр хуульд өөрчлөлт оруулна

Ерөнхий сайд Н.Учрал дулаан гараашийг татвараас чөлөөлөх холбогдох хуулийг шинэчлэн боловрлуулахыг үүрэг болгов

Ерөнхий сайд Н.Учрал дулаан гараашийг татвараас чөлөөлөх холбогдох хуулийг шинэчлэн боловрлуулахыг үүрэг болгов

Ерөнхийлөгч Дархан-Уул аймгийн иргэдтэй уулзлаа

Ерөнхийлөгч Дархан-Уул аймгийн иргэдтэй уулзлаа

 
 
 



​​​​​​​

Эхлэл · Бидний тухай · Редакцийн бодлого · Холбоо барих
​​​​​​​© 2011 - 2023 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан Шуурхай.мн

​​​​​​​