Инфляцын өсөлт иргэдийн өдөр тутмын амьдралд улам хүчтэй мэдрэгдэх болжээ. Статистикийн үзүүлэлтүүд, эдийн засгийн тайлангууд нэг талдаа байгаа ч иргэдийн хувьд хамгийн бодит хэмжүүр нь зах, дэлгүүрийн лангуу дээрх үнэ юм. Өнөөдөр хүнсний бүтээгдэхүүн худалдаж авахаар гарсан хэн бүхэн мөнгөний үнэ цэнэ хэрхэн буурч байгааг биеэрээ мэдэрч байна.

Сүүлийн жилүүдэд өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ тогтмол өссөн ч хүнсний салбар дахь өсөлт хамгийн эмзэг асуудал болж байгаа. Мах, гурил, будаа, хүнсний ногоо, сүү, өндөг зэрэг өдөр тутмын хэрэглээний бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэхийн хэрээр өрхийн төсөвт ирэх дарамт улам хүндэрчээ. Хэдхэн жилийн өмнө нэг удаагийн худалдан авалтаар долоо хоногийн хэрэгцээгээ базааж чаддаг байсан айл өрхүүд өнөөдөр ижил хэмжээний мөнгөөр өмнөхөөсөө хавьгүй бага хүнс авч байна.

Инфляцын хамгийн аюултай үр дагавар нь үнийн өсөлт бус, худалдан авах чадварын бууралт байдаг.

Цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж тодорхой хэмжээгээр нэмэгдэж байгаа ч бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийг гүйцэхгүй байгаа нь бодит орлогыг бууруулж байна. Өөрөөр хэлбэл иргэдийн гар дээр очиж буй мөнгө өссөн мэт харагдавч тэр мөнгөөр авах боломжтой бараа, үйлчилгээний хэмжээ жилээс жилд багасаж байгаа юм.

Эдийн засгийн онолоор инфляц нь мөнгөний үнэ цэнийг бууруулдаг. Харин бодит амьдрал дээр энэ нь айл өрхүүд хэрэглээгээ танах, чанартай хүнснээс татгалзах, зарим тохиолдолд үндсэн хэрэгцээгээ хүртэл хязгаарлахад хүргэдэг.

Өнөөдөр олон гэр бүл махны хэрэглээгээ бууруулж, хямд үнэтэй бүтээгдэхүүн сонгох болсон нь статистик тооноос илүүтэйгээр нийгмийн бодит дүр төрхийг илэрхийлж байна.

Үнийн өсөлтөд гадаад, дотоод олон хүчин зүйл нөлөөлж байгаа. Импортын барааны өртөг нэмэгдэх, төгрөгийн ханшийн сулрал, шатахууны үнийн өөрчлөлт, тээвэр логистикийн зардлын өсөлт зэрэг нь бараа бүтээгдэхүүний үнэд шууд тусдаг. Нөгөө талаас дотоодын үйлдвэрлэл хэрэгцээг бүрэн хангаж чадахгүй байгаа нь импортын хамаарлыг улам нэмэгдүүлж, үнийн савлагаанд өртөмтгий болгож байна.

Хамгийн их эрсдэл бага болон дундаж орлоготой өрхүүдэд тулгарч буй. Орлогынхоо дийлэнх хэсгийг хүнсэндээ зарцуулдаг эдгээр өрхийн хувьд үнийн өсөлт нь амьжиргааны түвшин буурахтай шууд холбоотой.

Ахмад настан, олон хүүхэдтэй гэр бүл, тогтмол цалинтай ажилчид инфляцын дарамтыг хамгийн түрүүнд мэдэрч байгаа нийгмийн бүлгүүдийн тоонд багтаж байна.

Эдийн засаг өсөж байна гэсэн мэдээ олонтаа сонсогддог. Гэвч эдийн засгийн өсөлтийн үр өгөөж иргэдийн амьдралд мэдрэгдэхгүй бол тэр өсөлт бодит утгаараа үнэ цэнгүй юм. Иргэдийн хувьд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлтөөс илүүтэйгээр талхны үнэ хэд болсон, нэг килограмм мах авахад хэдэн төгрөг шаардлагатай болсон нь чухал асуудал хэвээр байна.

Инфляцыг тогтворжуулах, хүнсний нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх, дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмжих, өрхийн бодит орлогыг хамгаалах бодлого хэрэгжүүлэхгүй бол үнийн өсөлтийн дарамт цаашид ч үргэлжлэх төлөвтэй байна. Өнөөдөр хүнсний үнэ өсөж байгаа асуудал маргааш иргэдийн хүнсний аюулгүй байдал, амьжиргааны баталгаатай холбоотой томоохон сорилт болж мэдэхээр байна. Ийм нөхцөл байдал үргэлжилбэл Монголчууд хүнсээ ч авч дийлэхээ болих нь.

Х.Цэцэнноров