Улстөр / 2020/03/04 / 23

М.Энхсайхан: Хулчийгаад байх юм алга, тэмээг ямаатай харьцуулах боломжгүй



Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газарт мега төслүүдийг хариуцан Монгол Улсын сайдаар ажиллаж байсан М.Энхсайхантай ярилцлаа. Түүнийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 19.6-д заасан “хорлон сүйтгэх” гэмт хэрэг үйлдсэн хэмээн прокурорын байгууллага үзэж Сүхбаатар дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд шилжүүлжээ. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1-т зааснаар “хорлон сүйтгэх” гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлийг тагнуулын байгууллага шалгах учиртай. Харин М.Энхсайхан өөрийг нь АТГ шалгасныг хэлэв.

Ярилцсан: Сэтгүүлч О.Бямбагэрэл


-Таныг буруутгасан зүйлчлэл ноцтой бөгөөд зөрчилтэй юм. Тавантолгойн нүүрсний ордыг хөгжүүлэх гэрээг батлуулахын тулд тэр үеийн УИХ-ын дарга З.Энхболдод тогтоолын төсөл өргөн мэдүүлсэн. Энэ үйлдлээрээ хүн амын амьдралыг доголдуулж, хорлон сүйтгэхийг завдсан гэх. 8-15 жилийн ялтай ийм хэрэгт яг ямар үйлдлээр холбогдож таараад байна вэ?

-Монгол Улс Тавантолгой төсөл дээр Хятад, Япон, Монгол гэсэн гурван улсын компанитай гэрээ байгуулах гэж явсан. Тэгээд бүтэлгүйтсэн. Энэтэй л холбоотой асуудал. Манай Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Прокурорын байгууллагын удирдах ажилтны зөвлөлгөөн дээр очоод, “Иргэнийхээ хувиар Ц.Элбэгдорж, М.Энхсайхан хоёрыг Тавантолгойн гэрээтэй холбоотой асуудлаар шалгуулмаар байна” гэж хүссэн. Өөрөө 170 хуудас материал өгсөн. Тэр материал нь Тавантолгойн гэрээний төсөл. Ингээд шалгалт эхэлсэн. Тэр төсөл дээр Ерөнхийлөгчийн хэлээд байгаа шиг Тавантолгойгоо үнэгүй өгье, 100 жилээр өгье гэсэн нэг ч өгүүлбэр байхгүй.

Яг тооцвол намайг Тавантолгойгоор бараг хоёр жил шалгаж байгаа. Угаасаа байгуулагдаагүй гэрээ учраас намайг буруутгахад хэцүү. Тийм учраас прокурорынхон, "УИХ-д өргөн барьснаар нь гэмт хэрэг үйлдэгдэж дууссан“ гэж үзээд байгаа шиг байна.

-Өмнөх өдөр нь Ч.Сайханбилэг сайд зурагтаар “Тавантолгойгоо хөдөлгөнө” гээд ярьчихсан байдаг. Маргааш нь З.Энхболд УИХ-ын дарга байхдаа чуулганы хурал дээр “Энэ гэрээний төслийг дэмжсэн сайд болгоныг огцруулна” гэж хэлээд зогсоосон санагдаж байна. Лавлаад асуухад, гэрээний төслийг та өөрөө УИХ-ын даргад өргөн барьсан юм уу, санадаггүй?

-Яалаа гэж. Би мега төслүүд хариуцсан Засгийн газрын нэг л гишүүн байсан. Миний үүрэг бол Засгийн газрын тогтоолын дагуу Ажлын хэсгийг ахалж төслөө боловсруулаад Засгийн газарт танилцуулах. Миний ажил үүргийн хувиар үүгээр дуусна. Тухайн үед Засгийн газар хэлэлцсэн, дэмжсэн. Танхимын шийдвэрийг төлөөлж Засгийн газрын тэргүүн УИХ-ын даргад өргөн барина. Яг энэ талаас харвал тогтоолын төсөл З.Энхболдод өргөн барьсан хүн нь би биш. Муухай л юм даа, би биш тэр гэж хэлэх. Гэхдээ хэлсэн хэлээгүй, албан тушаалаараа тэр хүн өргөн барьдаг л номтой.

Нөгөө талаас, Тавантолгойн гэрээний төслийг Засгийн газар хуралдаж дэмжсэн. Өөрөөр хэлбэл, танхимын шийдвэр гаргасан. Монгол Улсын Засгийн газар нь УИХ-даа төсөл өргөн барих нь гэмт хэрэг юм бол Засгийн газрыг тэр чигээр нь буруутгаж таарах гээд байна. Засгийн газрыг өргөн барьсан асуудлаар нь АТГ, прокурор хэрэг зохиогоор шалгаад байна гэдэг бол Монгол Улс буруу зам руу явж байна гэсэн үг. Энэ хэргийг АТГ, прокурор шалгаж дууссан учраас тэднээс шударга зүйл шаардах нь утгагүй бөгөөд хоцорсон. Одоо хараат бус, бие даасан шүүх Монголд байдаг уу гэдгийг өөрийн жишээн дээр ард түмэндээ харуулах эгзэгтэй цаг үе өмнө нь минь ирээд байна.

-Байгуулагдаагүй гэрээг Засгийн газарт өргөн барьсан нь гэмт хэрэг болчихсон байна гэж та хэллээ. Хэрэг шүүхэд шилжсэн. Урьдчилсан хэлэлцүүлэг хийж таарна. Та шүүхэд итгэж байна уу?

-Ардчилсан нийгэм байгуулах гэж олон жил зүтгэсний хувьд бага ч болов найдлага байна. Би шүүхэд итгэхийг хүсч байна. Үр дүн нь яаж ч гарсан байлаа, Монголын нийгэм ямар дүр царайтай байгааг өөрийнхөө бие дээр харуулчихъя. Тэрнээс надад хулчийгаад байх зүйл алга. Нэг удаа би АТГ-ын мөрдөгчийн тогтоолоор 24 цаг 461 дүгээр ангид байсан. Хохирогчийн хувьд Монгол Улсад болж байгаа асуудлыг олон улсын байгууллагууд мэддэг байгаасай гэж бодож байгаа. Э.Бат-Үүл, Да.Ганболд, С.Баяр, С.Баярцогт гээд бүгдийнх нь эсрэг ажиллагаа явж байгаа. Монгол Улсыг ардчилсан нийгэм руу оруулж өгсөн, эдийн засгийн томоохон арга хэмжээнүүд авч ажилласан бүх л хүнийг хоморголон шийтгэх арга хэмжээ явж байгаа нь санаа зовоож байна. Энэ харийн санаархал биш байгаасай.

-З.Энхболд гуай зогсоосон учраас иргэд 1072 хувьцааны ногдол ашгаа авах боломжтой болсон гэж ярьж байна. Нөгөө талаас нь харвал зогсоогоогүй бол иргэд ногдол ашгаа авах боломжгүй байх байлаа гэсэн үг үү?

-Тэмээ, ямааг харьцуулж болохгүй. Үүн шиг бидний хийсэн төслийг одоогийн Эрдэнэс Тавантолгойн хийж байгаа ажилтай харьцуулах аргагүй.

-Яагаад?

-Өнөөдрийн Эрдэнэс Тавантолгой түүхий нүүрс олборлоод, тэрийгээ гаргаж байгаа. Бидний хийсэн төсөл бол олборлосон нүүрсээ боловсруулсныхаа дараа гаргах тухай байсан. Үнийн талаас харсан ч боловсруулсан нүүрс түүхий нүүрснээсээ гурав дахин үнэтэй. Нүүрсээ зараад олох орлого нь гурав дахин нугарна гэсэн үг. Хоёр дахь нь, төмөр зам. Нүүрсний бизнес гэдэг бол эцсийн дүндээ тээврийн бизнес. Тээвэр байхгүй бол нүүрс гаргах хэцүү. Хэрэв төмөр замаа барьчихсан бол автомашинаар тээвэрлэх өртгөөс олон дахин бага. Өнөөдрийн Эрдэнэс Тавантолгой асар ашигтай ажиллаж байна гэж ярьж байгаа бол тэр тоог нь гурваар үржүүлэх хэмжээний үр ашигтай төслийг бид санал болгосон. Төмөр замгүйгээс болоод ашиг алдахаас гадна хэчнээн жолооч нас барж, байгаль орчин яаж бохирдож, олон хүний амьдрал сарнисныг бодох хэрэгтэй. Коронавирусээс болоод ачилт хийж чадахгүйд хүрээд байна. Төмөр замтай байсан бол нүүрс тээвэр хэвийн л явах байлаа. Тэмээ, ямааг харьцуулж болохгүй гэж хэлээд байгаагийн шалтгаан энэ.

Ногдол ашгийн тухай ярья. Өгнө гэсэн ч өгөхгүй л байна. Хүн болгонд ерэн хэдэн мянган төгрөг өгнө гэх юм. Бид тэр үед, 1072 хувьцааны ногдол ашиг болгож эхний удаад 100 ам.доллар өгье гэж тооцож байсан. Ашигтай ажиллах учраас жил болгон гэж. Тэрнээс хойш таван жил өнгөрлөө. Ногдол ашгаа өгөөгүй, иргэд нь шаардсан хэвээр. Өгөөгүй мөнгөө өгнө өө гээд яриад сууж байгаа нь эмгэнэл.

-Тавантолгойн 30 хувьд IPO гаргана гэх мэдээллийг Засгийн газар идэвхтэй ярьж байна. З.Энхболд гуай уржигдар “Үүнийг эсэргүүцэх хэрэгтэй, Засгийн газар хямдаар зарах гэж байна” гэсэн.

-Олон улсын хөрөнгийн зах зээл дээр мөнгө босгохын тулд Эрдэнэс Тавантолгой өөрөө сайн түүхтэй байх ёстой. Түүнээс биш өөрөө алдагдалтай ажилладаг, төр, засгийнхаа ол гэсэн мөнгийг олж өгдөг, эрдэнийн хувь, эх орны хишиг нэрээр мөнгө тараадаг, улсаа өрөнд оруулдаг байж болохгүй. Ийм түүхтэй компанид IPO гарна гэж байхгүй. IPO гарна гэж хэлж байгаа нь сайхан мөрөөдөл. Тэр мөрөөдөл биелэхийн тулд ЭТТ-н 10 жилийн түүх сайн л байх учиртай. Уурхайг сорчилж олдборлодог компанид IPO босно гэхэд хэцүү.

Коронавирусийн халдварыг дутуу үнэлж ердөө болохгүй. Энэ өвчин хөрөнгийн зах зээл, хөрөнгө оруулалтыг нэгмөсөн унагаж байна. Ийм байхад мөрөөдөл яриад хэрэггүй гэж хэлнэ.

-Бүтэхгүй ажил гэж үү?

-Бүтэхгүй, бүтэхгүй. Намайг муу амлалаа гэх байх. Дэлхий ертөнцөд юу болж байна, Хятад ямар байдалтай байна, бид яаж байна. Хар л даа. Бүтээе, хийе гэвэл өөрөөр ажиллах хэрэгтэй.

-Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийн үйлдэл, таны үйлдэл хоёр ямар сэжмээр энэ хэрэг дээр холбогдоод байна вэ. Танд холбогдох үйлдлээс хэргийг нь тусгаарласан гэхээр нэг хэрэг болж таараад байх юм?

-Прокурор илүү мэдэх байх. Надаас сүүлд хоёр хуудас мэдүүлэг авсан. Ц.Элбэгдорж таныг сайд болгоход ямар үүрэг гүйцэтгэсэн бэ. Ц.Элбэгдорж Тавантолгойн ордтой холбоотой үүрэг даалгавар өгч байсан уу гэсэн хоёр л асуулттай. Ерөнхийлөгч бол Засгийн газрын хэрэгт оролцох боломжгүй гэж л хэлсэн. Биднийг яаж холбоод байгааг прокурорууд өөрсдөө тайлбарлах ёстой байх.

-Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад таны эрхийг зөрчсөн үйлдэл гарсан уу?

-Зөндөө, зөндөө. Би өөрсдөд нь юм ойлгуулах үүднээс 13 асуудлаар гомдол тавьсан. Тэр 13 асуудлын нэгийг нь ч шалгаагүй. Прокурор нь тоогоогүй. Хоёрт гэвэл, Тавантолгойн асуудлаар Монголоос экспертүүд томилсон. Би гадаадын хараат бус экспертүүд томилж өгөөч гэж хүссэн. Тэрийг хэрэгсээгүй. Оюутолгойн төсөл дээр Монгол Улсын Засгийн газрын хүсэлтээр ОУВС анализ хийж өгч байсан. Тэр жишгээр Тавантолгойн төсөл дээр мэргэшсэн, хараат бус, нэр хүндтэй, томоохон гадаадын компани шалгаруулж шинжлүүлээч гэсэн юм. Гэх мэтээр миний тавьсан санал гомдлыг хэрэгсээгүй ээ. Шулуухан зүтгүүлэх шалтгаан байгаа юм байлгүй.

-Танд хилийн хориг тавьсан уу?

-Тийм зүйл хэлээгүй.

-Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцсэн протоколыг дэлгэх боломжтой юу?

-Хэргийн материал дотор байгаа байх. Хэрэг нэгэнт шүүхийн шатанд очсон учраас хуралдааны тэмдэглэлийг олон нийтэд ил болгох хэрэгтэй байх. Би санахад тэр хуралдаан хаалттай явагдаагүй. 

Эцэст нь би нэг зүйл хэлье. Монголд популизм газар авсан. Популизм оройн дээд болж, төрийн дээр популистууд сууж байна. Популизм дэндүү нимгэн, холын хараагүй үзэл. Ийм учраас популизмд автсан хүмүүс том төслүүдээ эсэргүүцэх, урд хийсэн ажлуудаа үгүйсгэх байдал руу явж байна.

Сонгогдсон эрх мэдэл гэдэг бол УИХ. Сонгогдоогүй эрх мэдэл бол прокурор, шүүх эрх мэдэл. Сонгогдсон болон сонгогдоогүй эрх мэдэл хоорондоо байлдаад байна уу гэж харж байна. Шүүх, прокурор нь улстөрчдийнхөө дээр гарах гэж оролдох, улстөрчид нь шүүх эрх мэдлийнхээ дээр суух гэж оролдох явдал гарч байна. Энэ ганц манайд биш дэлхийд гарч байгаа үзэгдэл.

30-аад жил улстөрд явлаа. Нийгэм судлаачийн хувьд хэлэхэд өнөөдөр системүүд дотор ялзрал явж байна. Ийм ялзрал, олигархжих явц улстөрд ч, шүүх засаглалд ч байна. Болж байгаа үйл явдлыг биеэр туулах нь асуудлыг бодитоор харах, дүгнэхэд л тус болох юм даа.



  • Зочин · [202.9.47.10] · 2020/03/10

    Энхсайхан төрөөс хулгайлж сурсан авилгалч. Эхнэрээ зарна, улс орноо зарна. Энэ хүнд зарахгүй юм гэж байхгүй. Сүүлдээ гадагшаа зугтаж, өөрийгөө зарах биз.


  • Zochin · [64.119.19.243] · 2020/03/07

    Enkhsaihaniig demjij bn.bitgii buuj uguurui.Mongoliin shuuh unen hudaliig shiidej chaddag um uu ugui yu gedgiig odoo l hariya.Shuuh zasaglal neg hunii gart orj ushuu avah heregsel boloogui bh gej naiday.Tand amjilt husie...


  • Монгол · [202.21.101.130] · 2020/03/06

    Усан тэнэг биш бол Энхсайхан гуай таны ардчилал гээд байгаа 30 жилд жирийн монголчууд хэрхэн ядуурч, өр зээлдээ баригдаад байгааг, байгалийн баялагаа гадаадын луйварчидад алдаж байгааг харж сонсож байгаа биз дээ.


  • Зочин · [153.173.26.2] · 2020/03/05

    Эх нутгийн минь газар шороо, түүнтэй нь хамт доорх баялгийг гаднынханд худалддаг, улсаас урвагчдын нэг, түүнийг ижил сонирхолтой "хуульч" дүрт тоглож буй хувхай хамсаатннуд нь хамгаална гэдэгтээ бат итгэж дээ энэ луухан царайлсан урвагч.


  • Иргэн · [66.181.178.136] · 2020/03/05

    Тээр жил хятадын дарга манайд ирээд энэ Бээжин царайтай сайхан залуу гээд ерөнхий сайд М.Энхсайханыг хэлсэн гэсэн. Энхсайханы ямар царай төрхтэй төрөх нь өөрийн мэдлийн асуудал биш. Харин Энхсайхан. Баяр. Баярцогт, Сайханбилэг нар төрийн өндөр албан тушаал хашиж байхдаа улс орны эрх ашигт хор хөнөөлтэй, өөрсдөд нь ашиг хонжоотой үйлдлийг нэг бус удаа хийж байсан учир та нарт хариуцлага тооцох гээд байгаа юм. Аль ч улсад эх орноосоо урвасан этгээдийн толгойг илдэггүй. Та нарын ардчиллыг авчисан гэдэг бол ядуучууд бидэнд Е-паспорт гаргаж өгөөд та нарын бөхөлздөг АНУ. Сологност бид нараар боолын ажил хийлгээд, та нар энд завсар зайгаар гадныхантай хуйвалдаж П.Очирбат тэргүүтэнтэйгээ улсын эрдэс баялаг эзэн болж сандайлан суух нэр юм. Эртхэн буруугаа хүлээгээд нүглээ наминчилбал ядахнаа үр хойчид чинь буянтай үйл болно Энхсайхан минь ээ


  • Bataa · [202.180.218.40] · 2020/03/05

    Үлбийсэн шаар эх орныг минь доромжлогч этгээд


  • Зочин · [103.9.90.130] · 2020/03/05

    Mongol orniig mini suiruulsen huua jaagiin sheeees


  • Зочин · [103.26.193.153] · 2020/03/04

    ENE PIZDATAI YUU YARIDGIIN BEEE SHUUD L SHOROND HIIGEED MARTAACH . HOOLNII GARZ CH YUMUU


  • Зочин · [202.179.26.98] · 2020/03/04

    Хөлөн бөөрөөр дамжсан хужаагийн үр сад


  • Монгол · [202.179.26.98] · 2020/03/04

    Гарцаагүй баримтаар нотлогдож байгаа юмнаас чи хаашаа зайлдаг юм. Гадаад эзэн чинь ганцхан утасдаад л айлгачихна гэсэн үү. Монгол хүн чамаас айхгүй.


  • Зочин · [66.181.161.116] · 2020/03/04

    Тэмээ ямаа хоёрыг харьцуулж болохгүй гэж гоё хэлсэн бна амжилт хүсэё оросын тавиулуудын хувь заяа яаж дуусдагийг цэдэнбал харуулсан баттулга араас нь


  • Зочин · [150.129.141.133] · 2020/03/04

    ЧИ ГЭМТ ҮЙЛДЭЛ БУРУУГАА МЭДЭХИЙН ДЭЭДЭЭР МЭДЭЖ БАЙНА БИТГИЙ НОХОЙ ЗАН ГАРГААД БАЙ НЭГ Л ИХ ШУДАРГА ХҮН ХАРАГДААД БАЙХ ЧИНЬ


  • Зочин · [66.181.161.93] · 2020/03/04

    Муу хуж аа нохой


  • аа. · [43.242.243.231] · 2020/03/04

    Алдагдалтай төсөл оруулж цалин авч байсан бол завдсан гэсэн зүйл анга байдаг байх аа. Мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа. 15 жил яахав дээ. урвасан гэсэн үг, Лалын улсад бол цааз.


  • Зочин · [103.229.176.130] · 2020/03/04

    Монголд популизм газар авсан. Популизм оройн дээд болж, төрийн дээр популистууд сууж байна. Популизм дэндүү нимгэн, холын хараагүй үзэл.


  • xujaa · [59.153.85.97] · 2020/03/04

    chi temee enxbold ymaa bolj bnu aan


  • mulguunuud · [59.153.85.97] · 2020/03/04

    xezee ta nar iim baisiin ardchilal nereer ta nar bolon ta nariin ax duu torol sadan l bayjsan baix ard tumnii amidral deeshilsenu ta nariin ardchilal ard tumend ulaan pasport pizda 2-iigl ogson oor yuch ogoogui muu bultuushe


  • иргэн · [66.181.176.98] · 2020/03/04

    Үнэхээр сайн төсөл байсан энэ төсөлийг нураасан нөхөдл харин хорлон сүйтгэжээ


  • ИРГЭН · [103.14.38.137] · 2020/03/04

    ТА БҮГДИЙН БАЙГУУЛСАН "АРДЧИЛАЛ" ХЭМЭЭХ ТРАГЕДИ МУ-Д ОГТ ХЭРЭГГҮЙ. ҮР ДҮН НЬ ӨӨРИЙ ЧИНЬ ҮЙЛДЭЛ БИЗДЭЭ.ЯДУУРАЛ ГЭМТ ХЭРЭГ . МУ-Д ЗҮҮНИЙ ҮЗЭЛ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.


  • зочин · [43.228.129.20] · 2020/03/04

    Юу тарина түүнийгээ хурааж авна,энэ юу гэсэн үгбэ гэвэл ,та төмс тарьчихаад помидор хурааж авна гэж бодож байгаа бол худлаа, та төмс л хурааж авна гэсэн үг, яг үүн шиг, та хүнийг хэлмэгдүүлчихээд ,зүгээр үлдэнэ гэж бодож байна уу, хэзээч үгүй,та хүн хэлмэгдүүлсэн бол таныг хэн нэгэн заавал яг тань шиг хэлмэгдүүлнэ.Энэ бол хууль энэ бол бурханы хууль,Тийм учраас та хүнийг хэлмэгдүүлэх нөхцөл боломжоор нь хангаж, худлаа ярьж гүтгэж,юугаач мэдэхгүй хүмүүсийн толгойг эргүүлж байгаа бол та үйлийн үрээ заавал хүлээх болно та хийсэн хэргийнхээ хариуцлагыг заавал хүлээнэ .


  • зочин · [202.9.46.94] · 2020/03/04

    ЭДГЭЭР ПАВАРСАН ХУЛГАЙЧИД ОДОО ЮУ Ч ГЭЖ ЯРИАД, НЭГДЭЖ НИЙЛЭЭД УЛАМ Л БУЗАР БУЛАЙ НЬ ХАРАГДАНА, ХУЛГАЙН ХАМСААТАНГУУД ГЭЖ ХОЧЛОГДОНО. ЭД НИЙЛЭЭСЭЙ, НИЙЛЭЭД НЭВИРҮҮЛЭН ХИЙГЭЭСЭЙ БУЗРУУД БӨӨНДӨӨ БАЙНА, НӨГӨӨ ХУЛГАЙЧИД ӨВГӨД БАРИГДАЖ ХОРИГДОХ ДЭЭРЭЭ ТУЛАХААР НИЙЛЧИХЭЖ ГЭЖ ЭЛЭГЛЭН ХӨХРӨЛДӨНӨ. ХУУЛЬ ШҮҮХ ПРОКУРОРЫГ ЖИНХЭНЭ БУЗАРЛАСАН ЭТГЭЭД БОЛ ТАНАЙ ГЭМТ ХЭРГИЙН ХАМСААТАН ХУЛГАЙЧ ЭЛБЭГДОРЖ. УРЬД ӨМНӨ АРАЙ Ч ТИЙМ БАЙГААГҮЙ ЮМАА, МОНГОЛЧУУД БҮГДЭЭРЭЭ МЭДНЭ


  • зочин · [202.9.46.94] · 2020/03/04

    НӨГӨӨ ХУЛГАЙЧ ХУДАЛЧ МОНГОЛЫГ МИНЬ САМАРЧ ДАМДУУРУУЛАХ ГЭЖ БАЙТАЛ АШГҮЙ НЭГ ЮМ ХУГАЦАА НЬ БОЛЖ ДАЛДАРСАН ЦАХИАГИЙН ЭЛБЭГДОРЖ ГЭГЧ БУЗАР АМЬТАН ИД ГАЛЗУУРЧ ХУУЛИЙГ ХУУЛЬ БОЛГОЖ, УЛС ОРНЫГ АЙДАС ХҮЙДЭС ДЭЭРЭМ ТОНУУЛЫН ОРОН БОЛГОЖ ХУУЛИЙНХНЫГ ГАРЫНХАА АЯСААР ХӨДӨЛГӨЖ БАЙХАД ДУУГАРЧ БАЙХГҮЙ ДЭЭ. ТЭГСЭН БОЛ ӨНӨӨДӨР ХУДЛАА ГОНГИНООД ГЭЖ ХАРААЛГАХГҮЙ БАЙХГҮЙ ЮУ. ЧИНИЙ НЭРЛЭЖ ХАНЬ ТАТААД БАЙГАА ТЭР ЭТГЭЭДҮҮД ЧИНЬ БҮГД ХУЛГАЙЧИД, ХУЛГАЙЧИД ЯАХ ЁСТОЙ ВЭ, ХУУЛИЙН ХАТУУ ГАРЫГ АМСАХ ЁСТОЙ. ОДОО АРДЧИЛАЛ МАРДЧИЛАЛ ЯРИАД ЮҮХЭВ ЧИМИНЬ, ЁСТОЙ ТЭМЭЭ ГЭХЭЭР ЯМААР ГЭЖ БАЙГАА ХЭРЭГ. ТА НАРЫН ХУЛГАЙ ДЭЭРЭМ АРД ТҮМНЭЭ ГУЙЛГАЧИН БОЛЖ, ӨӨРСДӨӨ ХУЛГАЙ ДЭЭРЭМ, ЗАЛИЛАН, АЬЛИГА ХИЙЖ ТЭРБУМТАН БОЛСОНД ЯЛ АСУУЖ БАЙГАА БОЛОХООС ЮУН АРДЧИЛАЛ АВЧИРСАН, ТЭР ЧИНЬ 30 ЖИЛИЙН ӨМНӨХ ТҮҮХ, ӨНӨӨДӨРТЭЙГЭЭ ҮЙЛДСЭН ГЭМТ ХЭРЭГТЭЙГЭЭ ЭВЛЭРЧ СУР, ТА ЧИНЬ ЭНЭНИЙГ ОЙЛГОХТОЙГОО ХӨГШИН ХҮН.


  • ИРГЭН · [202.180.220.172] · 2020/03/04

    ЮУ ТАРИНА ТҮҮНИЙГЭЭ ХУРААНАА ГЭЖ. ЧИ МУУ ҮЙЛИЙНХЭЭ ҮРИЙГ САЙН ЭДЛЭЭРЭЙ. МУ-Д ЧИ ГАВЬЯА БАЙГУУЛААГҮЙ. ХАРИН ГАЙ БОЛОХ ГЭЖ БАЙСНЫГ ЧИНЬ БОЛИУЛЖ.