Олон улсад цөмийн зэвсэгтэй улс цөмийн зэвсэггүй улсын эсрэг цөмийн зэвсэг хэрэглэхийг хориглодог ч энэ нь Оросуудад огт хамаагүй зүйл бололтой. Учир нь ерөнхийлөгч В.Путин өнгөрсөн зургадугаар сарын 2-нд “Цөмийн зэвсгээс урьдчилан сэргийлэх ОХУ-ын төрийн бодлогын чиглэл”-ийн тухай зарлигт гарын үсэг зурсан бөгөөд үүнд өөрийн улсын оршин тогтноход заналхийлэл үүсвэл цөмийн зэвсэг ашиглана гэж заасан юм. Харин бие даасан тусгай гэрээнүүдийн дагуу ОХУ ч хүлээн зөвшөөрсөн, олон улсад атомын бөмбөг хэрэглэхгүй байхаар тогтсон есөн бүс нутаг бий. Үүнд нь манай газар нутаг бүхлээрээ багтдаг.

Саяхан ОХУ-ын ерөнхийлөгч В.Путин Украинаас эзлэн аваад буй нутаг дэвсгэрээ хамгаалахын тулд цөмийн зэвсэг хэрэглэхэд бэлэн гэдгээ мэдэгдсэн. Түүний “Манай улсын нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдалд заналхийлэх аваас ард иргэдээ хамгаалахын тулд бид өөрсдийн мэдэлд байгаа бүх арга хэрэгслийг ашиглах нь гарцаагүй. Энэ бол хий хоосон яриа биш” гэж хэлсэн нь ОХУ-ын ерөнхийлөгч Украинд тактикийн цөмийн цохилт хийж магадгүй юм байна гэсэн айдсыг дэлхий дахинд дахин төрүүлсэн билээ. Харин АНУ-ын ерөнхийлөгч Жо Байден энэ нь дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойших хамгийн мулгуу цэргийн ажиллагаа байх болно гэдгийг Путинд анхааруулсан. Тэгвэл тактикийн цөмийн зэвсэг гэж юу юм бэ?

Тактикийн цөмийн зэвсэг (TNW) нь байлдааны талбарт ашиглах, эсвэл хязгаарлагдмал нутагт цөмийн цохилт өгөх зориулалттай өөрийн тээврийн хэрэгсэл бүхий жижиг хэмжээтэй цөмийн цэнэг юм. Тэд их хэмжээний цацраг идэвхт бохирдол үүсгэхгүйгээр тодорхой бага хэмжээтэй газар нутагт бай устгах зориулалттай байдаг. Хамгийн бага тактикийн цөмийн цэнэгт хошууны хүч нь нэг килотонн хүртэл байдаг бол хамгийн том нь 100 килотонн хүртэл байж болдог.Харин стратегийн цөмийн зэвсэг нь хамаагүй илүү хүчтэй буюу 1000 килотонн хүртэлх хүчтэй илүү хол буюу олон мянган километрийн зайд, бүхэл бүтэн хотын хэмжээний газар нутагт цохилт өгөхөд ашиглах зориулалттай юм.

ЗХУ-ын хамгийн хүчтэй цөмийн бөмбөг нь 58 мегатонны хүчтэй хаан бөмбөг гэх “Царь бомба” байв. Харин Японы Хирошимад хаясан Америкийн атомын бөмбөгийн хүч 15 килотонн байсан билээ. Өнөөдөр ОХУ 5977, НАТО 5943 (АНУ 5423, Франц 290, Англи 225), Хятад 290, Пакистан 165, Энэтхэг 160, Израиль 90, Хойд Солонгос 20 цөмийн хошуутай. АНУ-ын тагнуулын мэдээгээр Орост 2000 орчим тактикийн цөмийн зэвсэг бий. Тактикийн цөмийн цэнэгт хошууг далавчит эсвэл тактикийн пуужин, тэр ч байтугай их бууны сум зэргээр ашиглаж болдог. Тактикийн цөмийн цэнэгт хошууг пуужин, торпедо эсвэл гүний бөмбөг хэлбэрээр онгоц, эсвэл усан онгоцноос ч ашиглаж болно. Сүүлийн жилүүдэд Орос улс ийм төрлийн зэвсгийн бүтээн байгуулалтад асар их хөрөнгө оруулалт хийж, тэдгээрийн тусгал, нарийвчлалыг нэмэгдүүлсэн гэж АНУ мэдэгджээ. АНУ, Орос зэрэг цөмийн зэвсэгтэй гүрнүүд тактикийн зорилгодоо хүрэхийн тулд ердийн орчин үеийн зэвсэг хангалттай гэж үздэг учир тактикийн цөмийн зэвсгийг жинхэнэ цэргийн мөргөлдөөнд хэзээ ч ашиглаж байгаагүй билээ. Учир нь ямар ч цөмийн гүрэн тактикийн цөмийн зэвсэг хэрэглэх нь стратегийн цөмийн зэвсэг хэрэглэн цөмийн дайн эхлүүлэх эрсдэл үүсгэнэ гэж болгоомжилдог юм байна.

Украинд довтлохын өмнөхөн ерөнхийлөгч В.Путин Оросын стратегийн цөмийн хүчнийг “байлдааны бэлэн байдалд ороход бэлэн байх” нөхцөлд оруулж, стратегийн цөмийн хүчний хээрийн сургуулилт хийсэн.

Лондонгийн “Кings” коллежийн атомын эрчим хүчний шинжээч Хизер Уильямс “Орос улсын гаргах шийдвэр Хятадын дэмжлэгээс ихээхэн хамааралтай болсон. Хятад улс цөмийн зэвсгийг өөрөө анхлан хэрэглэхгүй гэсэн номлолтой болохоор Путины тактикийн цөмийн зэвсэг ашиглахыг мэдээж Хятад дэмжихгүй. Хэрэв Путин ийм зэвсэг хэрэглэвэл Хятадыг алдах учир хэрэглэхгүй байх магадлалтай” гэж хэлэв. Гэхдээ хэдхэн сарын өмнө Орос хэзээ ч цэргийн дайчилгаа явуулахгүй гэж байсан Путин өнөөдөр “хэсэгчилсэн дайчилгаа” нэрээр 18-60 насны бүх нийтийн цэргийн дайчилгаа явуулж эхэлсэн учир түүнийг тактикийн цөмийн зэвсэг хэрэглэхгүй гэж үзэж огт болохгүй нь тодорхой юм. Дашрамд дурдахад, энэхүү Украины дайн нь үнэн хэрэгтээ ОХУ-ын бага ястан, үндэстнийг устгах ажиллагаа болж байна гэдэг нь өнөөдөр бүх хүнд тодорхой болсон учир Татарстан гэх мэт уугуул үндэстэн нь удирддаг Оросын бүрэлдэхүүнд багтдаг улсууд “хэсэгчилсэн дайчилгаа” нэрээр өөрийн нутгаас оросуудыг хөөж явуулах нь тодорхой юм. Энэ нь ОХУ-ын задралт хэдийнэ нь эхэлсэн гэсэн үг. Харин Путин цөмийн бөмбөг хэрэглэх гэж оролдвоос АНУ, Английн цөмийн цохилтод ОХУ түрүүлж өртөнө гэдэг нь ойлгомжтой болчихоод байгаа билээ. Тэд “Ийм шийдвэр гаргасан цэгт түрүүлж цөмийн цохилт өгнө” гэж Путинд анхууруулсан. Саяхан АНУ тактикийн цөмийн зэвсэгтэй Оросын Хар тэнгисийн флотыг ч устгана гэж нэмж анхааруулсан бөгөөд ОХУ-аас бүх америк иргэдийг гарч явахыг сануулсан. Гэхдээ барууныхан ОХУ-д атомын бөмбөг хэрэглэхгүй. Харин ОХУ-д байхгүй, газрын гүнд ч байгаа бай устгах чадвартай өндөр технологийн, нарийн ончтой ердийн пуужингуудаар нэгэн зэрэг цохилт өгөх юм. Энэ нь Путин төдийгүй, түүний багийнхан цөмийн зэвсэгтэйгээ дэлхийн газрын зургаас үүрд арчигдана гэсэн үг билээ. Тиймээс Путин Украинд тактикийн цөмийн зэвсэг хэрэглэх үү гэсэн асуулт нээлттэй үлдэж байна.

Г.АМАРСАНАА

Эх сурвалж: Өдрийн сонин