-Танд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Манай сэтгүүлийн урилгыг хүлээж авсанд баярлалаа. Бидний ярилцах сэдэв бол BIM буюу Барилгын Мэдээлэлтэй Загварчлалын тухай юм. BIM гэж юу вэ, яагаад барилгын салбарт хэрэгтэй вэ, ямар ач холбогдолтой вэ гэдгээс ярилцлагаа эхэлье?

-Баярлалаа. Бас танд болон бүх уншигчдад тань Building SMART Mongolia байгууллагынхаа мэндийг хүргэе.

BIM нь дэлхий нийтийн барилгын салбарт бүтээмжээ өсгөх хүсэл зорилгоор бий болжээ. Тухайн төсөлд хамаарах оролцогчид бүгд хоорондоо мэдээллээ алдаа мадаггүй солилцож, ойлголцож, хамтарч ажиллаж чадвал төслийн оролцогч талуудын уялдаа холбоо дээд зэргээр хангагдаж, уялдаа холбоогүйгээс шалтгаалж бий болж байгаа эрсдэлийг бууруулах боломжтой гэж тэд үзсэн юм. Тэр эрсдэл нь төсөвт өртгийг ойролцоогоор 20% өсгөж байна гэж барууны мэргэжилтнүүд үзсэн байдаг. Манайд барилгын салбарын хөгжил маань хаах нь яваа вэ, хэр зэрэг уялдаа холбоотой ажилладаг бол гээд л судалж үзэх, үнэлэх шаардлагатай байгаа.

BIM -ийг аль өнцгөөс харж байгаагаас хамаараад маш олон янзаар тодорхойлоод байх шиг байна. Бидний авч явж байгаа гол тодорхойлолт бол “Барилгыг виртуал орчинд төлөвлөж, угсарч, ашиглаж үзэх ПРОЦЕСС юм.” Тэгэхлээр BIM бол процесс буюу тухайн барилгын төслийн оролцогчдын уялдаа холбоог хангах зорилгоор барилгыг цахим орчинд, баригдахаас нь өмнө BIM загвар байдлаар төлөвлөөд харьцуулж, угсарч барьж, ашиглаж хэрэглэж үзээд түүндээ шинжилгээ хийж хамгийн үр ашигтай, захиалагчийн санаанд бүрэн нийцсэн шийдлийг олон хувилбаруудаас сонгон авах үйл явц юм. Энэхүү үйл явцын техникийн боломжуудыг нь BIM tools буюу BIM ийн хэрэгслүүд ханган ажилладаг юм. Тэдгээр нь,

1. BIM төлөвлөлтийн хэрэгсэл болох LOD planner, Оффисын программууд гэх мэт,

2. Анхлан загвар зохиох буюу бүтээгч хэрэгсэл болох REVIT, SketchUP, Allplan, TEKLA гэх мэт,

3. BIM шинжилгээний хэрэгсэл болох BIM3608, NAVISWORKS гэх мэт

4. BIM хэрэглээний хэрэгслүүд болох Assemble, BUILDING OPS гэх мэт аплекейшн программ хангамжууд олон арваараа бий болжээ. BIM-ийн өөр өөр чиглэл, үүрэг зориулалттай эдгээр хэрэгслүүд нь хоорондоо BIM model- BIM загвараа чөлөөтэй алдагдалгүй солилцоход зориулагдаж бүтээгдсэн IFC буюу “Information Foundation Class” file format-Файлын өргөтгөлийг ашиглан хоорондоо уялдан ажилладаг. Ингэснээр захиалагч хөрөнгө оруулагчид төлөвлөлтийн мэргэжилтнүүд, архитекторууд, инженерүүд, хорших багийнхан, ногоон технологичид, төсөв үнэ бүрдлийнхэн, угсрагчид, цаашлаад үл хөдлөх хөрөнгийн мэргэжилтнүүд, хэрэглэгчид худалдан авагчид гээд л оролцогч болоод сонирхогч талууд 3D зураг болон мэдээлэлтэй загварууд дээр цахим-хийсвэр орчинд ажиллах боломжтой болж байгаа юм.

Манай барилгын салбар энэхүү дэвшилтэт, бүр хувьсгалт өөрчлөлтийг авчирна гэж үзэж байгаа. BIM-ийг нэвтрүүлж нутагшуулах нь барилгын төсөвт өртгийг бодитой түвшинд хүргэх, монголын барилгын салбарын нийт бүтээмжийг өсгөх зайлшгүй хэрэгцээ бий болж байна гэж үзэж байгаа.

-Өнгөрсөн хугацаанд та бүхэн “BIM FORUM -2022” нэртэй хэдэн удаагийн хурал, хэлэлцүүлгүүд өрнүүлсэн. Хэлэлцүүлэг ямар болж өнгөрсөн тухай асуумаар байна. Хэчнээн компани, байгууллагууд оролцсон бэ. Ямар цар хүрээтэй болов. Мөн ямар үр дүн гарав?

-Дэлхий нийтэд цар тахал тархсан болон бусад шалтгаанаар бидний үйл ажиллагаа хэсэгтээ саатсан. 2022 оны зургаадугаар сараас эхлэн Барилга, хот байгуулалтын яам, “Барилгын хөгжлийн төв” ТӨҮГ, нийслэлийн болон салбарын төр, төрийн бус байгууллагуудтай хамтран “BIM forum 2022-Зураг төсөл”, “BIM forum 2022-Барилга, барилгын материал”, “BIM forum 2022 захиалагч, хяналт” чиглэлүүдээр гурван удаагийн хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Дараагийн хэлэлцүүлгийг BIM цахим технологийн чиглэлээр, нэгдсэн форумыг зохион байгуулахаар төлөвлөж байгаа. Эцэст нь нэгдсэн форумаар “BIM-ROAD MAP” буюу BIM хэрэгжүүлэх замын зураглал-Засгийн газрын бага дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөрийг санал болгоно.

Оролцогчид өндөр сэтгэгдэлтэй, сайн хүлээж авч байгаа. Яаралтай, цаг алдалгүй хэрэгжүүлж эхлэхийг санал болгож байна. Дашрамд дурдахад, мэргэжилтнүүд дэмжихээс гадна яам, мэргэжлийн байгууллагууд ихээхэн хүсэл зоригтой санаачилгатай ажиллаж байгаа гэдгийг хэлмээр байна.

Төрийн болон төрийн бус байгууллагууд дуу нэгтэй хамтран ажиллах сонирхолтой байгааг эдгээр хэлэлцүүлгийн үр дүнгээс тодорхой болгож авлаа. Бүгд хамтран ажиллана гэдгээ илэрхийлцгээлээ. Мөн зорилтот бүлгүүддээ нарийвчилсан мэдээлэл, ойлголтыг өгч чадсан сайн үр дүнгүүд байна аа.

-Цаашдаа та бүхэн ямар төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна вэ?

-Цаашид “BIM-ROAD MAP” буюу BIM хэрэгжүүлэх замын зураглал-Засгийн газрын бага, дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөрийг батлуулж авахыг зорьж байна. Уг хөтөлбөрт BIM хэрэгжүүлэх зорилтууд, хөгжүүлэх, хэрэглээ болгон хэвшүүлэх цааш үргэлжлүүлэхэд шаардлагатай зохион байгуулалт, магадгүй зохимжит бүтэц, зөөлөн болон хатуу дэд бүтцүүдийн саналууд, мэргэжилтнүүд байгууллагуудыг бэлтгэх үйл ажиллагаанууд, зарим дэмжлэгүүдийн хэлбэрүүд, шаардлагатай санхүүгийн эх үүсвэрүүд гээд л тусгагдах байх. Ер нь гадаад улс орнууд нэвтрүүлэхдээ Засгийн газрын дунд хугацааны хөтөлбөр “BIM-ROAD MAP” боловсруулж, үе шатаар зорилтдоо хүрсэн туршлагууд байна.

-BIM -ийг манай барилгын салбарт хэр хугацаанд ямар хөгжлөөр нэвтэрч, ашиглагдах бол гэж харж байна вэ?

-Манайд гарын 5 хуруунд багтах тооны барилгын компаниуд эхлэлийн төдий явж байна. Хүмүүс зураг төслийн асуудал байна гэж ойлгох түгээмэл хандлагатай байдаг. Харин барилгын компаниуд харин ч угсралт, гүйцэтгэлийн шатанд илүү хэрэгтэй, үр ашгаа өгөх зүйл гэж харж эхэлж байна. Үнэндээ бол барилгын төслийн бүх л оролцогч, үе шат, цаг хугацаанд хамааралтай гэж ойлгож авбал илүү үр ашигтай юм л даа.

BIM хэрэгжүүлэх 3D, 4D, 5D … гэх мэт шатлалууд бий. Мэдээж цаг хугацаатай нь төлөвлөнө.

Энэ BIM-ийг хэрэгжүүлэх анхаарах гол санамжуудыг олон улсын мэргэжилтнүүд хамгийн нэгдүгээрт нэгдсэн ойлголт гэж үздэг юм билээ. Төрийн байгууллагууд субъектүүд нь нэг янзаар ойлгоод, үйлдвэрлэлийн субъектүүд нь өөр өөрөөр харж, бүх оролцогчид нь нэгдмэл биш ялгаатай ойлголттой эхэлбэл явц дундаа зөрчил үүсэж, тодорхой хугацаагаар, хэд хэдэн жилээр ч саатаж, бүр зогсоход хүрч байсан жишээнүүдийг дурддаг. Учир нь төслийн бүх оролцогч нар уялдаа холбоотой ажиллах тухай л асуудал болохоор тэр. Тиймээс ч BIM стандартууд олон улсад ISO болон хэрэгжиж байна. Монгол Улсдаа эдгээр стандартуудыг авч хэрэгжүүлэхээр Барилга, хот байгуулалтын яам ажиллаж эхэлсэн бөгөөд эхний 2 стандарт батлагдаж гарсан байгаа таатай мэдээг дуулгая.

-Тэгэхээр талуудын ойлголт нэг мөр болж чадаж байна уу ?

-Building SMART Mongolia байгууллага BIM танилцуулж эхлэх үед үнэндээ судалж байгаа хүн таардаггүй байлаа. Одоо бол хэрэгжүүлж эхлээд явж байгаа компаниуд гарсан болохоор баяртай байдаг.2015 оноос хойш манай компаниас ВIM тухай салбарынхандаа сонсгож чадсан гэж үздэг, тал хувьд нь ойлгуулж чадсан болов уу гэж бодож байна. Олон улсын арга хэмжээ 2015, 2016 онуудад хоёр ч удаа, дотоодын арга хэмжээ 5, сургалтууд, уулзалт ярилцлага, танилцуулгууд олон хийсэн.

Хоёрдугаарт, хүсэл зориг гэж үздэг юм билээ. Ач холбогдол, шаардлагыг хэрхэн үзэж байна вэ гэдэг юм. Ялангуяа гол шийдвэрүүдийг гаргах, зөөлөн, хатуу дэд бүтцүүдийг бий болгоход шийдвэрлэх үүрэгтэй төр засгийн газрын хүсэл зориг. Энэ бол манайд хангалттай бий болсон гэж миний хувьд үзэж байгаа.Гуравдугаарт, IТ технологийн хөгжлийн түвшин. Манай залуучууд энэ чиглэлд хангалттай чадал чансаатай гэж бодож байна. Хамгийн гол зүйл нөгөө л “BIM”-ийн бүрэн зөв ойлголт чухал.

-BIM нэвтрүүлэхэд төрөөс яг ямар бодитой дэмжлэг үзүүлж байна вэ, хэрхэн хамтарч ажиллаж байна?

-Угаасаа үе үеийн БХБЯ түүний гол хамаарах бүрэлдэхүүнүүд анхаарч, дэмжиж байсан. Нэн ялангуяа энэ засгийн газрын үеийн сайд мэргэжилтнүүд бодитой, ханцуй шамлан орж байна. Мөн л дахин талархал илэрхийлье.

Монгол Улсдаа эдгээр стандартуудыг авч хэрэгжүүлэхээр БХБЯ ажиллаж эхэлсэн бөгөөд эхний 2 стандарт батлагдаж гарсан байгаа таатай мэдээг сонсгоё. Одоо зохион байгуулаад байгаа хэлэлцүүлгүүд, түүнээс гарах үр дүнгүүд, мөрөөр нь хийгдэх ажлууд, арга хэмжээнүүдийг хамтран хэрэгжүүлэх, бүр хариуцан ажиллахаар яам ажиллаж байгаа. Төрийн бус байгууллагууд компаниуд ч үүрэг зорилгууд нь тодорхой болчихвол ажиллахад бэлэн байгаа.