Уг нь, АН-д “алтан цаг” ирсэн. Эрх баригч МАН-ын засагласан хугацаа тулсан. Бас, тэд дотооддоо зөрчилтэй байгаа зэрэг нь АН-д ашигтай тусахаас өөр аргагүй болсон. Аятайхан яваад байвал АН ирэх 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль, 2028 оны УИХ-ын сонгуульд ялалтын туг өргөх боломжтой. Тийм л цаг үе байгаа юм. Гэвч, АН үүнийг ашиглаж чадахгүй байж мэдэхээр л байна. МАН-тай хамтарсан Засгийн газар огцорсноос хойш намдаа томоохон өөрчлөлт хийж УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэлийг намын даргаараа сонгосон.
О.Цогтгэрэл ч овоо ажиллаж, намынхаа дотоод гадаад байр суурьт томоохон өөрчлөлтийг хийсэн. Юутай ч, АН-д “...Сөрөг хүчин” гэдэг нэрийг нь буцааж авчирсан. Гэлээ гээд, АН дотроо цэгцэрч чадаагүй байна. Дотроо учраа олохгүй учраас гадагшаах улс төр нь саарах маягтай болов.
УИХ-ын хаврын чуулган эхэлж, чухал хууль тогтоомжууд хэлэлцэхтэй зэрэгцээд дотоод сонгуулиа явуулж ҮБХ-ны гишүүдээ сонгосон. Мөн Улс төрийн зөвлөлийн гишүүд, генсекээ тодруулах намынхаа Их хурлыг зохион байгуулсан. Гэсэн ч, генсекээ сонгож чадсангүй тарав. Хоёр хүнийг санал болгосон ч Их хурлынх нь төлөөлөгчид унагааж орхисон. АН-ын Үндсэн дүрмээр намын дарга нь генсекийг Их хуралдаа санал болгох ёстой. Ер нь, ямар ч нам Үндсэн дүрэмдээ “…Генсекийг намын дарга санал болгосноор Их хурал сонгоно” гэж зааж өгдөг. Учир нь, генсек бол намын өдөр тутмын үйл ажиллагаа, зохион байгуулалт, санхүү, бүтэц бүрэлдэхүүнийг хариуцдаг, намын даргын дараа орох удирдах албан тушаалтан байдаг. Намын үзэл баримтлалыг хэрэгжүүлэх, гишүүдийн бүртгэл, сонгуулийн ажлыг удирдах, дунд шатны намуудтайгаа ажиллах гол гүйцэтгэгч нь болдог. Өөрөөр хэлбэл, намын даргын “баруун гар” гэсэн үг.
АН-ын дарга О.Цогтгэрэлийг “генсекүүд”-ийг АН-ын Их хурлын төлөөлөгчид хүлээж авсангүй өнгөрөв. Тиймээс, уг асуудлыг нэг сараар хойшлуулаад Улс төрийн зөвлөлөө байгуулаад тарсан. Улс төрийн зөвлөлийнх нь бүрэлдэхүүнийг харвал, О.Цогтгэрэл буулт хийсэн бололтой.
Учир нь, АН-ын Их хурлын үеэр “…О.Цогтгэрэл намын бүх албан тушаалд өөрийнхөө хүмүүийг тавьж байна” гэж шүүмжлэл их явсан. Зарим нь “…О.Цогтгэрэл ээ, Н.Алтанхуяг дарга шиг АН-ыг фракцууддаа хуваа” гэж зөвлөж байсан. Тэр бас үнэн. Н.Алтанхуяг 2008 онд АН-ын даргаар сонгогдоод 2014 оныг хүртэл “тэссэн” байдаг. АН-ын даргаар хамгийн удаан ажилласан. Түүний “нууц” нь АН-ын томоохон фракцуудад эрх тэгш хуваарилалт хийдэгт байсан гэдэг. Мэдээж, анхнаасаа таван нам нэгдэж АН-ыг байгуулсан нь тус намыг бүлэг фракцын хуваагдалтай явах гол шалтгаан болдог. Гэлээ ч, АН байгуулагдаад даруй 26 жилийг ардаа хийв. Энэ нь нэгдэн цулрах боломжит хугацаа юм. Тэгээд ч аливаа нам үзэл баримтлал дээр тогтдог болохоос үзэл бодол дээр нэгддэггүй гэдэг. Гэсэн ч тэгсэнгүй, анхны таван фракц нь улам задарч, зарим нь хоорондоо сүлэлдэн найралдсаар өнөөдөр АН нэрийн дор олон арван фракц ажилласаар байгаа юм.
Чухамдаа тэр нь АН-ын дарга болгоны зовлон болж хувирдаг. Түүнтэй л О.Цогтгэрэл тулж байна. Тиймээс, О.Цогтгэрэлийг шүүмжлээд байгаа шиг тэрээр намынхаа бүх шат, нэгжийн албан тушаалд өөрийнхөө хүнийг тавих боломжгүй юм.
АН шүү дээ. Харин генсекийн тухайд улс төрийн намын дарга нарын санал болгоод сонгуулдаг “эрх”-ээ О.Цогтгэрэл эдэлж чадсангүй, намынхан нь time out зарлуулчихлаа. Сарын хугацаа гэдэг улс төр өдөр цагаар өөрчлөгдөж байхад урт хугацаа юм. Энэ хооронд юу ч болж болно. Тэр тусмаа, АН “эрүүл” байж чадалгүй МАН-ын “халдвар”-ыг дотроо алдчихсан. “…Тус намд “Элсний-13” гэх бүлэг бууриа зассан” гэдэг бол зүгээр нэг үйл явдал биш юм. О.Цогтгэрэлийн генсекийг хүлээж аваагүй нь ч түүнтэй холбоотой байж мэднэ. Аягүйдвэл сарын дараа time out дууссан ч АН-ынхан генсекээ сонгох биш, намын даргаа “ярьж” магадгүй юм. Улс төр гэж, яг л өнөөдрийн хаврын тэнгэр мэт өрнөлтэй цацаа цалгиатай байдаг даа.
Б.ОЧИР
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
