Эдүгээ: Улс төр улайслаа гэхээсээ учир жанцан нь олдохоо больж эхлэв. Улс төрд байгаа, албан тушаал эрхэлж буй хүмүүс ч учир жанцангаа олохоо болиод эхэлж. Хэн нь хэнийгээ дэмжиж, талд нь ороод, хэнийгээ унагах гэж үхэлдэж гүйлдээд байгааг МАН-ынхан өөрснөө ч ойлгохоо больж. Тэнд энд таарахаараа тэрний талаар бие биенээсээ асуух. Учир жанцан мэдэж хариулж буй нь цөөн байх шиг. Нарийндаа: Эдүгээгийн улс төрийн голлох самраа бужигнаан нь МАН-тай л холбогдох. Гэсэн хэр нь: АН УИХ-ын үйл ажиллагааг тасалдууллаа гэх хортой мэдээ цацах. Гэтэл нь АН-аас: Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэх эсэх асуудлаар санал хураая, асуудлаа УИХ-д оруулж ир гэх шаардлага тавьсан. Энэхүү шаардлага нь сөрөг хүчний зүгээс тавих л ёстой асуудал.

Гэснээ: Ардуур нь МАН-ынхан УИХ-ын бүлэг дээрээ, нам дээрээ ч хоёр талд гараад суучихаж. Нарийн ажиглах нь ээ: Гадуур яриад байгаа шиг 30:38 гэсэн бүлгийн хуваагдал биш, 70:80 оноороо хуваагдаж. Энийг олон үйл баримтаар нотолж болох. Жишээ нь: Сүүл үест буюу УИХ-ын ээлжит бус, ээлжит чуулган эхлэх үеэрх улс төрийн гал Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга Н.Учрал руу чиглэсэн нь гагц АН-ын огцруулах бичигтэй холбоогүй болох нь. Тэрхүү бичиг ч УИХ руу ороогүй. Харин АН-ын энэхүү бичгээ УИХ руу оруулаасай, нарийндаа: Н.Учрал Ерөнхий сайдын засаг унаасай гэж хүсэж байгаа нь МАН-ынхан өөрснөө байх шиг. Энэхүү хүсэлдээ хөтлөгдөөд АН-ыг ч хатгаж, нам дахь 30-аас өрдөж шордоод сүйд. Шулуухандаа: Ээлжит бус чуулганаар төсвийн тодотгол хэлэлцэхээр засаг төсөл оруулсан. Энүүгээр: Цалин тэтгэвэр бодитойхон шиг нэмчихье гэж байтал нь Ерөнхий сайдын хамааралтай сургууль төсвөөс 3.5 тэрбумыг авах нь гэх мэдээ гарсан. Эх сурвалж нь Боловсролын яамны албан тушаалтнууд байв. Энийг АН өлгөж аваад улс төр хийлээ. Хийх ч үүрэгтэй. Албан баримтыг бариад АТГ-т очсон. Ерөнхий сайд ч хариу тайлбартай АТГ дээр очсон. Энүүний дараа ард нийт учир жанцанг нь багцаалж эхлээд энэхүү асуудлыг түр орхиод байв. Гэтэл нь: Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан гэнэт гараад ирлээ. Тэрбээр: Манай Ерөнхий сайдын хамааралтай сургууль дээр төсвөөс 3.5 тэрбумыг тавьсан файл байсан нь үнэн. Гэхдээ энийг ард нийтэд гаргаж ирсэн А.Ариунзаяа, О.Саранчулуун бол түгжилмаанууд гээд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр ярьчихав. Энүүний дараа: Ерөнхий сайдын сургууль яасан ийсэн гэнээ гээд ард нийт сортолзоод эхэлсэн.

Энэхүү үед МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатар: Засгийн эсрэг ажилласан, санал гаргасан тэдгээр гишүүдээс тайлбар авсан. Дахиж ингэвэл намаас хөөнө гэчихлээ. Гал дээр тос. МАН дахь 30-ын бүлэг гэх ч нидэр дээрээ 80-аад оны голцуу гишүүд чуулганд орохгүй гэдийлээ. Л.Энх-Амгалан доромжилсон эмэгтэй гишүүдээсээ уучлалт гуйхгүй бол бид чуулганд суухгүй гэж тэд нар мэдэгдлээ. Энэний зэрэгцээ: Я.Содбаатар яагаад арай чүү эвлэж байсан намаа хагалаад хаяв аа. Бодоод байх нь ээ: Энэ хүн ерөнхий нарийн бичгийн дарга болсноос хойш манай нам хагарсан байна. Гурван ч удаа засаг солигдож. Ер нь 24 оны сонгуулиар хуруугаа ч хөдөлгөөгүй Я.Содбаатар яасхийж яваад ерөнхий нарийн бичгийн дарга болчихсон юм бэ гээд өнгөрснөө сөхөцгөөж.

Тэгэнгээ: Намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга буюу Party secretary нь намын гал тогоог баригч буюу гүйцэтгэх захирал. Намын өдөр тутмын үйл ажиллагаа, санхүү, боловсон хүчний бодлого болон анхан, дунд шатны хороодыг нэгдсэн удирдлагаар хангах, Сонгуулийн кампанит ажлыг төлөвлөх, стратегийг боловсруулах, нэр дэвшигчдийг бүртгэх, сурталчилгааг зохион байгуулах, Намын дарга болон жирийн гишүүд, дэмжигчдийн хоорондын амьд холбоог хангах, намыг гадна талд төлөөлөн хэвлэл мэдээлэлтэй харилцах. Энэхүү үүргийг хэрэгжүүлэх хүн. Гэтэл нь: Я.Содбаатар яагаад байна вэ гэлцэж. МАН дотор энэ мэт хэрүүл уруултай л. Гаднаас нь улс төр ойлгож мэддэгүүд нь, мөнхүү тамхины цэгээр: Та нар харж байна уу, Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга Н.Учралын сургуулийн асуудлыг Боловсролын яам гаргаж ирлээ. Н.Учрал бушуу түргэн арга хэмжээ авч галыг дарж авлаа. Гэтэл нь ардаас нь Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан наахнаа өмөөрч байгаа дүртэй, цаахнуураа булагдсан сэдвийг босгож ирлээ. Энүүнийг залгаад МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатар намынхаа нөгөө хэдийг: Намаас хөөнө гэлээ.

Базах нь ээ: Генсек нь намын даргынхаа, сайд нь Ерөнхий сайдынхаа унах нүхийг ухаж гүйлдээд байгаа юм биш үү. Өөрчлөх нь ээ: Н.Учралыг унагах нүхийг Я.Содбаатар, Л.Энх-Амгалан хоёр нийлж ухаад байх шиг. Уул нь: Я.Содбаатар бол МАН-ын генсек. Гэлээ ч түүнд МАН-ын эв нэгдэл нэгдүгээрт биш, нам нь эвдрэлцэж хагараад ч болов хүрэх ёстой нэг үр дүн байх шиг. Мөнхүү: Л.Энх-Амгалан бол Боловсролын сайд. Түүнд засаг нь тогтож үлдэх эсэх чухал биш бөгөөд Я.Содбаатар шиг засаг унаад ч болов хүрэх хэрэгтэй тавьсан зорилго байх шиг. Таавраар яахав, эд нарын хүсээд байгаа үр дүн, зорилго нь Н.Учрал унасны дараа УИХ-аас дараачийн Ерөнхий сайд томилогдолгүй 30 хоноод УИХ тарах ёстой гэх. Үндсэн хуулийн 22 дугаар зүйл хэрэгжих нь чухал гэх. Гэвчиг: Тэрний дараа яах вэ. Тэр нь бүрхэг. Тиймийн учраас: Улс төр улайслаа гэхээсээ учир жанцан нь олдохоо больж гэцгээх ажгуу...

Ө.БАТБИЛЭГ Өдрийн сонин