Одоогоос арав гаруй жилийн өмнө СУИС-д суралцаж байхдаа ангийнхаа хөвгүүдэд хүчирхийлүүлсэн гэх иргэн Н.Шинэцэцэгтэй цөөн хором ярилцлаа. Тэрбээр уг гэмт хэргийн талаар хууль хяналтын байгууллагад хандаж, олон жил тэмцэж байгаа эмэгтэй юм.
-Манай сонин хүний эрхийг хөхиүлэн дэмждэг тул тантай бид ярилцахыг хүслээ?
-За баярлалаа. Бодоод байсан чинь хүүхэд байхаасаа “Өдрийн сонин”-ыг мэдэх юм байна шүү. Би тийм их айхтар уншдаггүй ч зураг, сонирхолтой хэсгийг нь харж байсан. Мэдээж хэрэг би чинь нийгмийн амьдралд ажиллаж, хөдөлмөрлөж явахдаа анзаарсан л даа. Ер нь албаны ажил хийдэг, албан тушаалтай, завгүй ажилладаг хүмүүс өдөр тутамдаа заавал сонин захиалаад байдаг. Баталгаатай, шүүлтүүртэй эх сурвалж гэдэг үүднээсээ сонгож уншдаг юм болов уу гэж анзаарч байсан. Хүний эрхийн төлөө ингэж зогсдог, үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгодог сонин байдаг гэхээр баяртай байна. Надад тохиолдсон энэ үйл явдал надаар дуусалгүй ил гарч, надтай хамт булшинд орохгүй гадагш задарч байгаад би баяртай байгаа.
-Саяхан болсон шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэг хурлаар юу юу яригдав. Шүүх дээрх нөхцөл байдал ямар байв?
-Мөрдөн байцаалтад байсан материалыг прокурорууд сайтар хянасан байна гэж би харсан. Гэхдээ мөрдөн байцаалтаас орж ирсэн тэр материалууд дотор асуудалтай юм их байгаа. Юм бүхнийг тэгшитгэх аргагүй юм чинь тэр болгон дээр заргалдах хүсэлт зэргийг бичээгүй.
Ямар ч байсан шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэгт ороод яах нь вэ, харъя гэж бодож байсан юм. Тэгээд прокурорууд шүүх хурлыг товлох саналтай байсан. Намайг хохироосон есөн хүнээс дөрөв нь яллагдагчаар татагдсан. Нэг нь гадаадад байгаа учир авчирч чадаагүй. Ямар учиртайг сайн мэдэхгүй байна. Гурав нь Монголдоо байсан учраас яллагдагчаар дуудаж шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэгт оруулсан. Гурвуулаа нэг нэг өмгөөлөгчтэй. Эсрэг талын өмгөөлөгч нар гүтгэж, энэ хэргийн талаарх миний хийж байгаа тэмцлийг шүүмжилсэн, намайг үг, үйлдэл, элдвээр гутаан доромжилсон өнгө аястай. Ерөнхийдөө шүүхийн танхимд маш хүндэтгэлгүй зүй бус хандаж, гудамжинд байгаа мэт бүдүүлэг ааш авир, үйлдлийг гаргаж байсан.
Тэдгээр хүмүүсээс хууль ёсны дагуу гаргаж өгсөн хүсэлтүүд нь ерөнхийдөө хэргийн материал дотор байсан тэр но-той асуудалтай юмнууд их байсан. Мөрдөн байцаалтын шатнаас орж ирсэн материал дотор. Тэрэн дээр зориуд оруулсан байсан юм болов уу гэж би хардаж байгаа. Яагаад гэхээр тэр зориуд шинэ жил болсон өдөр буюу хэрэг гарсан өдрийг өөрчилсөн. Энэ жил 2026 онд.Тэгээд тэр өөрчилсөн тоон дээр ажиллах гэж оролдож байна уу гэсэн хардлага надад төрсөн. Яагаад гэхээр шинэ жилийн маргааш Шинэцэцэг хичээлдээ яваагүй гэсэн. Тэгвэл тэр мэдүүлэг нь үнэн, худал эсэхийг тогтоохын тулд шинэ жил болсон өдрийн маргааш буюу тэр өдрийн ирцийг олж авч хэргийн материалд хавсаргаач ээ гэсэн хүсэлт тавьсан юм билээ. Хэд хэдэн хүсэлт тавьсан байсан. Ерөнхийдөө шүүхийн шийдвэрийн дараа олон нийтэд танилцуулагдсан. Тэгээд хэрэг гарсан өдрийн дараагийн хоёр өдөрт намайг хичээлдээ очсон эсэхийг шалгах ирц энэ хоёрыг чухал гэж үзсэн. Ингээд гэмт хэрэг гарсан өдөр буюу сургуулийн шинэ жил болсон өдрийг тодруулах, гэмт хэрэг гарсны дараа хэд хоног хичээлдээ явж чадаагүй гэж миний ярьсан мэдүүлгийн дагуу ирц шалгах, хэрэг гарснаас арван сарын дараа умайн хүзүүний гүн шархлаанаас болж түлэх эмчилгээ хийлгэж байсныг батлах баримт, эмчийг олох зэрэг хэд хэдэн зүйлийг тодруулах шаардлагатай гээд хэргийг прокураорт буцааж шилжүүлээд байгаа нөхцөл байдалтай байна.
Мэдээж хэрэг би болон манай өмгөөлөгч нар энэ хэргийг үйлдсэн хүмүүс эхнээсээ ялаа авах ёстой гэсэн байр суурьтай байгаа. Энэ тал дээр өмгөөлөгч нар маань 2026 оны нэгдүгээр сараас хойш ажиллаж байна. Тэд чадахаараа миний төлөө сайн ажиллаж байгаа. Гэхдээ миний хувьд байр суурь маань бүр их хүчтэй байгаа. Хуулиар хэд нь нотлогдож ял шийтгэлээ авах вэ, хэд нь зүгээр ард нь үлдэх вэ гэдгийг би харна. Хэрвээ зүгээр үлдвэл миний амьдралыг там болгосон хүмүүсийг би зүгээр орхихгүй. Үүний төлөө хэзээ ч зогсохгүй явах хүн бол би өөрөө.
-Энэ хэргийг үйлдэгчийн талд зогсох, тэднийг хаацайлах, нуун дарагдуулах бодол, үг, үйлдэлтэй зарим нэгэн хүмүүс байгаад байна гэж таны бичсэн постноос ойлгосон. Таны эсрэг худал хуурмаг ажиллагаа явагдаж байна гэсэн үг үү?
-Хөндлөнгийн хүмүүс аль аль тал нь худал хуурмаг байж магадгүй гэж харж байгаа байх. Анх энэ хэргийн талаар Товч.мн сайтад ярилцлага өгснөөс хойш миний эсрэг худал дайралтууд гарч эхэлсэн. Миний хувьд зургаан жил чимээгүй хуулийн дагуу тэмцсэн. Хуулийг завхруулдаг мөрдөгч, прокурорууд бодит амьдрал дээр байдгийг олж харж байгаа. Мэдүүлэг нь хэргийн материалд байхад түүнийг өөрчилж болдгийг тэд надад мэдрүүлсэн. Миний хийсэн үг, үйлдлийг бүгдийг нь өөрчилж намайг гэмт хэрэгтэн мэт ойлгуулах зорилготой ажиллаж байсан хүмүүсийг ч би харсан. Энэ бүхэн баримттай. Өнөөдөр хохирогчийн эсрэг хийж болох бүх зүйлсийг тэд өнгөрсөн хугацаанд хийсэн. Одоо ч гэсэн дайрч байгаа. Сургуулийн шинэ жилийн талаар ярьж эхэлснээс хойш хөлсний хүмүүс миний эсрэг ажиллаж эхэллээ. Зургаан жил тэмцээд дийлдэхгүй байсан нь аргагүй юм байна. Энэ хэргийг хамгаалж байгаа аварга том арми хороо хороогоороо ил болсоор л байна. Надад алдах юм байхгүй, хүссэнээрээ гүтгээд шорондоо хий. Би амьдаараа үхээд 15 жил болж байгаа. Үнэн нь энэ юм. Миний зорилго тэднээс хэдэн халтар цаас нөхөн төлбөрт авах биш. Хэргийг нийлж үйлдсэн есөн хүн ялаа биеэр эдлэх ёстой. Урьдчилсан хэлэлцүүлэг дээр хөөн хэлэлцэх хугацааны талаар яригдсан. Гарцгүй болоод хэрэг нь илэрсэн ч ялгүй мултрах боломжтой талаар эсрэг талын өмгөөлөгч нар болон прокурор ярьсан. Тиймдээ тулбал би тэмцсээр л байна. Миний зорилго анхнаасаа л ийм байсан. Одоо ч хэвээрээ ирээдүйд ч хэвээрээ. Би амьд байгаа цагт эцсээ хүртэл явна.
-Таныг эмзэг хэрнээ зоримог дайчин бүсгүй байна гэж бодсон.Энэ зориг, тэвчээр гуниггүй инээмсэглэлээр солигдох мөч ойрхон байгаа байх аа гэж итгэж байна?
-Энэ их гоё асуулт байна. Намайг ямар байдлаар анзаарч харсан бэ гэдэг талаараа асуулт дотроо хэлж өгч байгаад баярлалаа. Би тэр хүнд хэцүү үеүдийг үнэндээ давж туулахыг хүсээгүй л дээ. Үхэхэд ч хэтэрхий гомдолтой байсан болохоор тэр гэх юм уу. Тийм болохоор давж өдий хүрсэн юм. Ил гарч ирсэн нь цэвэр аз байсан. Үхэхээр шийдсэн үе байсан ч энэ хэрэг надтай хамт булшинд орж болохгүй гэж бодсон юм. Миний дуу хоолой хүмүүст хүрч эхэлж байна. Үхэхэд ч харамсмааргүй болж байна.
Би их гэнэн цагаахан, итгэмтгий, цайлган, дэвэрч дэгдсэн охин байсан.Тийм байсныхаа төлөө асар муухай зовлонд унасан. Би биш юм аа гэхэд бас нэгэн над шиг гэнэн цайлган охин тэдний муухай жигшүүрт хэрэгт өртөх байсан байх. Миний хувьд олон жил ганцаараа энэ бүгдтэй тэмцсэн. Урам хугарсан. Гэхдээ өнөөдөр ганцаараа биш юм байна гэдгээ мэдэрч явна. Бүгдэд нь баярлалаа. Хууль сахиулагч нар намайг хамгаалахгүй, тэднийг зургаан жилийн туршид хамгаалж ирсэн учраас би ингэж ил гарч ярихаас өөр сонголтгүй болсон.
Б.ЦЭЦЭГ Өдрийн сонин
